به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست تخصصی «بایسته‌ها و شایسته‌های ترجمه و نشر در حوزه مقاومت و دفاع مقدس»، کارشناسان، مسئولان حوزه نشر و رایزنان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در چند کشور، بر ضرورت عبور از ترجمه صرف، شناخت دقیق مخاطبان بین‌المللی، ارتقای کیفیت ترجمه‌ها و توسعه همکاری با ناشران خارجی برای گسترش حضور آثار ایرانی در بازارهای جهانی تأکید کردند.
در این نشست که در چارچوب سلسله‌نشست‌های تخصصی ترجمه و نشر بین‌الملل برگزار شد، عبدالرضا عالی‌زاده، رئیس مرکز ساماندهی ترجمه و نشر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، علی‌اصغر جعفری، مدیرعامل موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، مهدی امیریان، رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت و مهدی زارع‌بی عیب رایزن فرهنگی ایران در تایلند، سعید هاشمی وابسته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در پاکستان، عباس اشرفی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اسپانیا و وابستگان فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به‌صورت حضوری و برخط دیدگاه‌های خود را درباره ظرفیت‌ها و چالش‌های معرفی بین‌المللی آثار دفاع مقدس و مقاومت مطرح کردند.
ترجمه بدون شناخت مخاطب و بازار مقصد، راهبرد مؤثری نیست
علی‌اصغر جعفری، مدیرعامل موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق مخاطب خارجی گفت: ترجمه آثار دفاع مقدس زمانی اثربخش خواهد بود که با شناخت بازار نشر، ویژگی‌های فرهنگی جامعه مقصد و شیوه دریافت پیام از سوی مخاطبان همراه باشد.
وی با انتقاد از رویکردی که ترجمه همه آثار داخلی را بدون ارزیابی قابلیت انتشار در خارج از کشور دنبال می‌کند، بر ضرورت شناسایی ناشران مقصد، توجه به نظام توزیع و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی تأکید کرد.
جعفری همچنین از برنامه‌ریزی برای شکل‌گیری ۹ میز تخصصی در حوزه‌های مرتبط با مناطق و موضوعات مختلف، از جمله مقاومت، جهان عرب و اسلام، آمریکای لاتین و شبه‌قاره، سخن گفت؛ میزهایی که می‌توانند به شناخت بازارهای هدف، بررسی نیازهای مخاطبان و بهره‌گیری از تجربه کارشناسان و رایزنان فرهنگی کمک کنند.
وی با اشاره به اهمیت بهره‌برداری از فرصت‌های فرهنگی و رسانه‌ای موجود برای معرفی ایران، تأکید کرد که آثار دفاع مقدس باید به‌گونه‌ای روایت شوند که مفاهیم انسانی و اخلاقی آن‌ها برای مخاطبان کشورهای مختلف قابل‌فهم باشد.
ترجمه بیش از ۳۵۰ عنوان کتاب دفاع مقدس در یک دهه
مهدی امیریان، رئیس سازمان ادبیات و تاریخ دفاع مقدس و مقاومت، نیز با تشریح تجربه این سازمان در زمینه ترجمه آثار دفاع مقدس گفت: طی یک دهه گذشته، بیش از ۳۵۰ عنوان کتاب در این حوزه ترجمه شده است.
وی با اشاره به برگزاری بیش از ۲۰ دوره جایزه انتخاب بهترین کتاب سال دفاع مقدس اظهار کرد: آثار ترجمه‌شده نیز در بخش‌های ارزیابی این رویداد مورد توجه قرار می‌گیرند و در آخرین دوره، از میان حدود یک‌هزار و ۹۰۰ تا دو هزار عنوان اثر ارسالی، بیش از ۷۰ عنوان ترجمه‌شده به مرحله بررسی و داوری راه یافتند.
امیریان با اشاره به تدوین دستورالعمل‌های ترجمه و انتشار آثار در استان‌ها و مجموعه‌های وابسته، بر ضرورت ایجاد مسیر مشخص برای انتشار بین‌المللی کتاب‌های برگزیده تأکید کرد.
به گفته وی، توسعه ارتباط با ناشران خارجی و آژانس‌های ادبی و فراهم‌کردن زمینه انتشار آثار منتخب در کشورهای مقصد، علاوه بر معرفی ظرفیت‌های ادبی دفاع مقدس، می‌تواند انگیزه نویسندگان و ناشران داخلی را برای تولید آثار قابل عرضه در سطح بین‌المللی افزایش دهد.
ضرورت بازنگری در ترجمه‌ها و روایت متناسب با مخاطب
هاشمی، وابسته فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در پاکستان، با اشاره به تجربه عرضه برخی ترجمه‌های ایرانی به ناشران پاکستانی، از وجود ایرادهای زبانی و محتوایی در تعدادی از این آثار انتقاد کرد و شناخت ناکافی از موضوع و جامعه مقصد را از عوامل کاهش قابلیت انتشار آن‌ها دانست.
وی تأکید کرد که حتی مفاهیم و اصطلاحات رایج در ادبیات دفاع مقدس ممکن است برای نسل‌های جدید ایران نیز نیازمند توضیح و بازروایت باشند؛ ازاین‌رو، انتقال این مفاهیم به مخاطب پاکستانی باید با توجه به سن، دانش، پیشینه فرهنگی و نیازهای فکری او صورت گیرد.
هاشمی با اشاره به ظرفیت‌های مشترک فرهنگی و انسانی ایران و پاکستان، پیشنهاد کرد از تجربه‌های مشترک دو جامعه در زمینه شهادت، ایثار، جانبازی و مقاومت برای خلق روایت‌های ادبی و داستانی بهره گرفته شود.
وی همچنین بر ضرورت توجه به تفاوت برداشت جوامع از مفاهیمی مانند شهادت و استفاده از واژگان و کلیدواژه‌های قابل‌فهم برای مخاطبان پاکستانی تأکید کرد و هماهنگی میان رایزنی‌های فرهنگی و نهادهای داخلی فعال در حوزه دفاع مقدس را برای جلوگیری از موازی‌کاری ضروری دانست.
تألیف مشترک و حضور ناشران خصوصی در بازارهای اسپانیایی‌زبان
اشرفی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در اسپانیا، نیز با اشاره به گستره مخاطبان زبان اسپانیایی، این زبان را مسیری برای توسعه حضور آثار ایرانی در اسپانیا و کشورهای اسپانیایی‌زبان آمریکای لاتین دانست.
وی با بیان اینکه ترجمه صرف در بازار نشر اسپانیا با محدودیت‌هایی در جذب مخاطب روبه‌روست، بر اهمیت مشارکت نویسندگان و ناشران اسپانیایی‌زبان در تولید آثار مشترک تأکید کرد.
اشرفی با اشاره به ظرفیت مفهوم «مقاومت» برای گفت‌وگو با محافل فکری و نخبگان اسپانیا و آمریکای لاتین، پیشنهاد داد ناشران خصوصی ایرانی با برنامه‌ریزی هدفمند در نمایشگاه‌های کتاب مادرید و رویدادهای تخصصی نشر در بارسلونا حضور یابند.
وی همچنین آمادگی رایزنی فرهنگی ایران در اسپانیا را برای معرفی و اتصال ناشران ایرانی به ناشران خصوصی اسپانیایی اعلام کرد و توسعه همکاری‌های حرفه‌ای، شناخت بازار مقصد و بهره‌گیری از شیوه‌های مختلف عرضه کتاب، از جمله نسخه چاپی و الکترونیکی، را از راهکارهای گسترش انتشار آثار ایرانی برشمرد.
ظرفیت‌های تازه برای انتشار آثار دفاع مقدس و زندگی‌نامه شهدا
زارع بی‌عیب، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تایلند، نیز با اشاره به ظرفیت همکاری با ناشران این کشور اظهار کرد: فضای کتاب و مطالعه در تایلند می‌تواند فرصت‌هایی فراتر از برآوردهای اولیه برای معرفی آثار ایرانی فراهم کند.
وی زندگی‌نامه شهدا، آثار مرتبط با دفاع مقدس و رمان‌ها را از جمله زمینه‌های قابل بررسی برای توسعه همکاری‌های نشر دانست و بر آمادگی خود برای تشریح تخصصی‌تر وضعیت بازار کتاب تایلند و راه‌های گسترش همکاری با ناشران محلی تأکید کرد.
زارع با اشاره به اهمیت شناخت فضای فرهنگی و مطالعاتی جامعه مقصد، بر ضرورت بررسی دقیق‌تر ظرفیت‌های این کشور برای ترجمه و انتشار آثار ایرانی تأکید کرد.
ضرورت هم‌افزایی نهادها برای حضور مؤثر در بازار جهانی نشر
مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده در این نشست نشان داد که توسعه نشر بین‌المللی آثار دفاع مقدس و مقاومت، تنها به ترجمه متون محدود نمی‌شود؛ بلکه به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ، از انتخاب هدفمند آثار و تألیف متناسب با مخاطب خارجی تا ارتقای کیفیت ترجمه، شناسایی ناشران مقصد، استفاده از شبکه‌های توزیع و حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی نیاز دارد.
شناخت تفاوت‌های فرهنگی و زبانی، توجه به نسل‌های جدید، بهره‌گیری از اشتراکات انسانی و اجتماعی و پرهیز از فعالیت‌های موازی نیز از جمله محورهای مشترک سخنرانان بود.
بنابر اعلام این خبر، سلسله‌نشست‌های تخصصی ترجمه و نشر بین‌الملل با هدف بررسی ظرفیت‌ها، چالش‌ها و راهکارهای توسعه ترجمه و نشر آثار ایرانی در عرصه جهانی برگزار می‌شود.