حمیدرضا حافظی، فیلمنامهنویس سینما و کارگردان انیمیشن، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، درباره وضعیت فعلی سینمای کودک و نوجوان ایران اظهار کرد: این نگرش که ما سینمای کودک و نوجوان باشکوهی پیش از این داشتیم و حالا با چالشهای بزرگی روبرو شدهایم، جایگاه قبلی را از دست دادهایم و برای دستیابی به موفقیت باید به آن زمان رجوع کنیم، کاملاً اشتباه است. ما باید امروز را با وجود همه تحولات اجتماعی، تکنولوژی، شیوههای جدید فیلمسازی، تفاوتهای فرهنگی، گستردگی حیرتآور محتوا نسبت به گذشته مورد قضاوت قرار دهیم.
حافظی خاطرنشان کرد: ما نمیتوانیم به آن زمان ببالیم که سینمای کودکان در اوج بوده و حالا در اوج نیست. به نظر من باید از زوایای دیگری به این موضوع نگاه کرد، اینکه ما زمانی سینمای کودک باشکوهی داشتیم غیر قابل کتمان است اما اگر تصور کنیم همان مولفههای موفقیت در آن سالها امروز هم میتوانند عامل موفقیت باشند، تصوری نادرست است؛ گشتن به دنبال اینکه آن آثار چه مولفهها و پارامترهایی را دنبال میکردند که به موفقیت رسیدند و امروز هم ما از همانها استفاده کنیم آدرس غلط دادن است. امروز با آن زمان فرق دارد، مخاطبان امروز به اقیانوس بیکران محتوا دسترسی دارند در حالیکه آن زمان اینگونه نبود، فرصت نمایش آثار مختلف و دسترسی آسان به آنها، اینترنت و… آن زمان وجود نداشت و در تحلیلی صادق و دقیق میتوان به این نتیجه رسید که بسیاری از موفقیتهای گذشته حاصل وضعیت همان زمان بودند و نباید خودمان را فریب دهیم و آنها را عامل یک ویژگی خاص کیفی بدانیم.
وی افزود: من فیلمهای خوبی که آن زمان ساخته شدند را انکار نمیکنم، اما آن زمان بچهها مجبور بودند که آن فیلمها را ببینند، انتخاب دیگری نداشتند و این اجبار طبیعتاً شانس موفقیت آن فیلمها را بیشتر میکرد. بنابراین آدرس غلط دادن است اگر بگوییم که آن زمان همه موفقیتها به دلیل فیلمنامهنویسهای خوب، کارگردانهای کاربلد، مخاطبان خوشسلیقه و مدیران دلسوزی بود که امروز دیگر خبری از آنها نیست. ما با تحلیل غلط و برشمردن برخی موفقیتها خودمان را فریب میدهیم، همان زمان هم فیلمهایی بودند که به اسم کودک و نوجوان با موسیقی و رقص و آواز و زرق و برقهای ظاهری و استفاده از بازیگران مطرح توانستند به فروش خوبی برسند. همان زمان هم ما فیلمساز خوب و بد داشتیم، شوراهای فرهنگی آن زمان هم تصمیمات اشتباه میگرفتند. موفقیت دهههای قبل را نمیتوان الگوی امروز کرد و انتظار داشته باشیم که با در نظر گرفتن آن پارامترها سینمای کودک به اوج خواهد رسید.
این نویسنده در ادامه گفت: حتی وضعیت امروز را با چند وقت دیگر هم نمیتوان مقایسه کرد. امروز که هوش مصنوعی وارد این عرصه شده اتفاقات عجیبی را رقم میزند، تکنولوژی همیشه اثرگذار بوده و به زودی تأثیرات بیشتری خواهد داشت و این تأثیرات احتمالاً بر دنیای انیمیشن بیشتر هم خواهد بود. بنابراین هر دوره را باید با مختصات و وضعیتی که دارد مقایسه کنیم و عوامل موفقیت در هر دوره نمیتواند یک الگوی قطعی و همیشگی برای دستیابی به موفقیت باشد. موفقیتهایی که بسیاری از برنامههای تلویزیونی در آن سالها کسب کردند از محدودیتهایی به دست آمده که آن زمان وجود داشت وگرنه امروز با همان ساختار نمیتوان نظر مخاطبانی که به راحتی به جدیدترین و بهترین آثار جهان دسترسی دارند را جلب کرد. ما باید خودمان را بهروز کنیم و فکر میکنم این چالش بزرگ ماست که در کنار افتخارات موجود در سالهای گذشته باید بپذیریم که تکرار آن دوران امکانپذیر نیست و باید مسیر تازهای خلق کرد و با مناسبات امروز پیش رفت.
حافظی تصریح کرد: رقابت برای جذب مخاطب و موفقیت در دنیای امروز بسیار سختتر از گذشته است، ما رویداد خوبی مثل جشنواره فیلمهای کودک و نوجوان داریم که یکی از افتخارات سینمای ایران به حساب میآید که باید حفظ شود، هیچوقت چراغ این جشنواره نباید خاموش شود و باید آن را هم با معیارها و پارامترهای امروزی شکل دهیم و پیش ببریم. تحولات گسترده در ۴ دهه گذشته را از یاد نبریم و بدانیم که فرمول گذشته حتی اگر در آن زمان موفقیتآمیز بوده امروز نمیتواند تضمینی برای موفقیت باشد. من حتی این انتقاد را قبول ندارم که تماشاگر امروزی علاقه بیشتری به آثار مبتذل دارد، ما فیلمهای ضعیفی را اکران کردهایم و او حق انتخاب دیگری ندارد که این فیلمها را میبیند وگرنه همچنان ما فیلمنامهنویسها، کارگردانها، تهیهکنندهها و مدیران خوبی داریم که در این سالها معدود فیلمهای کمدی باکیفیتی هم ساختهاند. به نظر من الگو قرار دادن گذشته و تأکید بر موفقیتهای آن دوران و شکست در امروز آدرس غلط دادن است و ما باید آسیبشناسی دقیقتر و تحلیلهای راهگشای بهتری داشته باشیم تا بتوانیم ارتباط بهتری بین مخاطب و سینما ایجاد کنیم.
نویسنده فیلمنامه فیلم سینمایی «مهره بیبی» در ادامه تأکید کرد: تصور برخی افراد بر این است که فقط فیلم کمدی امروز در سینمای ایران شانس موفقیت دارد درحالیکه اگر از سینمای کودک و نوجوان مثل همه جای دنیا حمایت میشد خیلی از تهیهکنندهها و کارگردانهایی که امروز فیلم کمدی میسازند، مشغول ساخت فیلم کودک و نوجوان بودند و فیلمهای خوبی هم میساختند. متأسفانه توجه به سینمای کودک کاهش پیدا کرده و حمایتها از این سینما به حداقل رسیده است و معتقدم که اگر این سینما حمایت شود حتی در اقیانوس محتواهای گستردهای که امروز در اختیار مخاطب قرار دارد و در سراسر جهان تولید میشود هم میتوانیم موفق باشیم چراکه ذائقه مخاطب ایرانی را فیلمساز ایرانی میشناسد و میتواند برای او اثر بهتری خلق کند، تنها لازم است که از این سینما حمایت شود.
حافظی اظهار کرد: به نظر من مدیران فرهنگی، فیلمسازها، سینماگران، خبرنگاران، رسانهها و… با یک اراده ملی قوی باید برای تقویت این سینما اقدام کنیم. ما نمیتوانیم با روندی کند در دنیای دیجیتال پیش برویم، باید واقع بین باشیم و بهروز شویم و بدانیم که سینمیا کودک و نوجوان نیازمند حمایت است و دولت باید نگاه تجاری خود از این سینما را کنار بگذارد. چارهای جز این نداریم که کیفیت آثارمان را ارتقا دهیم، کالاهای فرهنگیمان باید به قدری زیاد باشند که خانوادهها برای رفتن به سینما بین آثار حق انتخاب داشته باشند.
وی در پایان با اشاره به اینکه داستان و فیلمنامه مهمترین مولفهای است که باید در تقویتبخشی به سینمای کودک و نوجوان اهمیت دارد، گفت: امروز تعداد محتواها گسترش پیدا کرده، نباید اهمیت داستان را دستکم بگیریم. در ساخت یک فیلم باکیفیت سه مولفه فیلمنامهنویس خوب، کارگردان کار بلد و تهیهکننده باشعور تأثیرگذار هستند و سه ضلع این مثلث را تشکیل میدهند. هر وقت یکی از این مولفهها ضعیف عمل کند فیلم دچار مشکل میشود و برای قدرت بخشیدن به این سینما و تقویت این سه ضلع لازم است که دولت حمایت از سینمای کودک و نوجوان را در اولویت قرار دهد.