عصر ایران - در دوران طلایی سینمای صامت، یعنی زمانی که خبری از جلوه های کامپیوتری (CGI) نبود و هنوز هیچ سازمان و اتحادیه ای برای حفاظت از جان بازیگران و سیاهی لشکرها وجود نداشت، کارگردان ها روی صحنه حکم «خدایان» را داشتند. در آن روزگار، اشتیاق برای ورود به دنیای سینما آن قدر بالا بود که خیلی ها حاضر بودند برای ماندن در پروژه، خطرات جانی را هم به جان بخرند؛ خطر و حتی مرگ، بخشی از بهای ساخته شدن یک اثر سینمایی تلقی می شد!
اما این زیاده روی و بی پروایی در سال 1928 به یک فاجعه بزرگ انسانی ختم شد؛ فاجعه ای در صحنه فیلم برداری «کشتی نوح» (Noah's Ark) که هالیوود را برای همیشه تکان داد و سنگ بنای قوانین ایمنی در سینما شد.
وقتی رئالیسم به قیمت جان انسان ها تمام شد!
پروژه عظیم «کشتی نوح» به تهیه کنندگی داریل اف. زانوک (Darryl F. Zanuck) و کارگردانی مایکل کورتیز (Michael Curtiz)، یکی از جاه طلبانه ترین فیلم های زمانه خود بود. داستان، روایت کتاب مقدس از طوفان نوح را با ماجراهای سربازان جنگ جهانی اول گره می زد.
سازندگان برای صحنه کلیدی و بزرگ طوفان، حس واقع گرایی مطلق می خواستند. آن ها می خواستند ترس و وحشت واقعی را در چهره سیاهی لشکرها ببینند. به همین دلیل، تصمیم گرفتند بدون اطلاع قبلی و حتی بدون بررسی اینکه آیا بازیگران شنا بلد هستند یا خیر، حجم عظیمی از آب را روی آن ها رها کنند!
هال مور، مدیر فیلم برداری پروژه، وقتی بی توجهی مطلق به جان بازیگران را دید، در اعتراض به این اقدام جنون آمیز صحنه را ترک کرد. اما تولید فیلم با وجود استعفای او متوقف نشد و کار طبق برنامه پیش رفت؛ تصمیمی که حوادثی فاجعه بار و جبران ناپذیر به بار آورد.
600 هزار گالن آب و خشم موج ها
با دستور کارگردان، ناگهان حدود 600 هزار گالن (بیش از 2.2 میلیون لیتر) آب بر سر صدها سیاهی لشکر بی خبر رها شد. فشار و شدت جریان آب به قدری سهمگین بود که مردم را مانند پر کاه بلند کرد و به دکورهای بتنی سنگین کوبید.
در یک لحظه، صحنه فیلم برداری به صحنه واقعی غرق شدن در سیل تبدیل شد:
سه نفر بر اثر خفگی جان خود را از دست دادند.
یک نفر دچار شکستگی شدید شد و پزشکان مجبور شدند پایش را قطع کنند.
جورج اوبرایان (ستاره فیلم) چندین ناخن پای خود را از دست داد.
ده ها آمبولانس به سرعت وارد ست شدند و ده ها نفر با استخوان های شکسته و جراحات سنگین روانه بیمارستان شدند.
جالب است بدانید در میان صدها سیاهی لشکر که در میان سیلاب خروشان برای بقا و جان خود می جنگیدند، جوان کم نام و نشانی به نام ماریون موریسون حضور داشت؛ کسی که بعدها با نام مستعار «جان وین» (John Wayne) به یکی از بزرگ ترین اسطوره های تاریخ سینما تبدیل شد.
نقطه عطفی برای قوانین ایمنی در هالیوود
فاجعه «کشتی نوح» شوک عظیمی به صنعت سینما وارد کرد. افکار عمومی و سندیکای بازیگران خشمگین شدند و همین امر هالیوود را مجبور ساخت تا برای نخستین بار استانداردهای ایمنی اجباری و پروتکل های سخت گیرانه برای صحنه های پرخطر و اکشن تصویری وضع کند.
پس از این حادثه تلخ، کمپانی ها مجبور شدند:
به جای مردم عادی، از بدلکاران حرفه ای آموزش دیده استفاده کنند.
تیم های پزشکی مجهز را به طور دائم در صحنه مستقر کنند.
قبل از اجرای هر صحنه خطرساز، ارزیابی دقیق و رسمی از میزان ریسک انجام دهند.
فیلم «کشتی نوح» در نهایت اکران شد و اثر موفقی هم بود، اما نام آن برای همیشه به عنوان یادآوری تلخی در تاریخ سینما ثبت شد؛ یادآور روزگاری که برای خلق یک صحنه جذاب، جان انسان ها فدا می شد.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور