به گزارش ایلنا به نقل از خانه کتاب و ادبیات ایران، این نشست با هدف بررسی روند تولید و پخش برنامه «هزاره ادب فارسی»، مرور تجربه‌های به‌دست‌آمده از تولید مجموعه‌ای دنباله‌دار درباره تاریخ ادبیات ایران، پاسداشت یاد و کارنامه زنده‌نام بهروز رضوی برگزار خواهد شد؛ گوینده پیشکسوتی که صدای او طی سال‌های فعالیت این برنامه، همراه روایت بخش مهمی از میراث ادبی ایران بود.
برنامه رادیویی «هزاره ادب فارسی»، از چهارم آبان‌ماه ۱۳۹۹ پخش خود را از «شبکه رادیویی فرهنگ» آغاز کرد. این مجموعه با رویکردی پژوهشی و با اتکا به کتاب هشت‌جلدی «تاریخ ادبیات در ایران» اثر استاد ذبیح‌الله صفا، در ادامه دیگر کتاب‌ها، آثار مشاهیر و بزرگان ادبیات فارسی اثر به روایت و مرور قله‌های تاریخ ادبیات ایران می‌پردازد.
این برنامه در آغاز با هدف تولید و پخش هزار قسمت طراحی شده بود؛ اما تداوم تولید و گسترش دامنه مباحث، آن را از محدوده اولیه فراتر برد. چنانکه قسمت هزار و ۵۰ برنامه «هزاره ادب فارسی» با موضوع «دین در اشعار مولانا» از رادیو فرهنگ پخش شده است.
از برنامه‌ای رادیویی تا دانشنامه‌ای شنیداری
«تاریخ ادبیات فارسی»، گستره‌ای از آثار؛ اندیشه‌ها؛ جریان‌های فکری و تجربه‌های فرهنگی را در بر می‌گیرد که شناخت آن، نیازمند روایت پیوسته و امکان دسترسی مخاطبان به منابع معتبر را می‌طلبد. ازاین رو در مسیر پاسخ داده به این نیاز؛ برنامه «هزاره ادب فارسی» با انتخاب قالب دنباله‌دار رادیویی، کوشیده است بخشی از این میراث را در قالبی شنیداری در دسترس مخاطبان قرار دهد.
اتکای پژوهشی به منابع مرجع «تاریخ ادبیات ایران»، بهره‌گیری از نظر کارشناسان و پرداختن به سیر تاریخی شعر و نثر فارسی، از ویژگی‌های این مجموعه به شمار می‌رود. در چنین قالبی، استمرار روایت و پیوند میان قسمت‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا مخاطب با مجموعه‌ای پراکنده از مطالب مواجه نیست، بلکه می‌تواند مسیر تاریخی «ادبیات ایران» را در قالب برنامه‌ای پیوسته دنبال کند.
عبور مجموعه «هزاره ادب فارسی» از هزار قسمت، افزون بر آنکه از تداوم تولید برنامه‌ای تخصصی حکایت دارد، فرصتی برای بازخوانی ظرفیت‌های رادیو در انتقال دانش ادبی و فرهنگی نیز فراهم می‌کند. رادیو به واسطه اتکا به صدا و امکان همراهی با مخاطب در موقعیت‌های مختلف زندگی روزمره، می‌تواند مفاهیم تخصصی را در قالبی شنیداری به مخاطبانی فراتر از محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی عرضه کند.
از این منظر، برنامه «هزاره ادب فارسی» را می‌توان تجربه‌ای در زمینه پیوند پژوهش ادبی با رسانه عمومی دانست؛ تجربه‌ای که اهمیت آن تنها به شمار قسمت‌های تولیدشده محدود نمی‌شود، بلکه به استمرار روایت، انتخاب منابع و نقش عوامل علمی و هنری در انتقال میراث ادبی نیز وابسته است.
بهروز رضوی؛ صدایی ماندگار در روایت ادب فارسی
زنده‌نام بهروز رضوی؛ گوینده، صداپیشه پیشکسوت رادیو و تلویزیون، از آغاز فعالیت «هزاره ادب فارسی» تا زمان حیات خود، روایت این مجموعه را بر عهده داشت. صدای متمایز و شیوه خوانش او از متون ادبی، یکی از عناصر شناخته‌شده این برنامه بود و در پیوند مخاطب با روایت تاریخی و ادبی آن نقش داشت.
رضوی از چهره‌های باسابقه عرصه گویندگی بود که طی چند دهه فعالیت حرفه‌ای، در برنامه‌های فرهنگی، ادبی و مستند حضور یافت. روایت مجموعه مستند «مستند ایران» و حضور در برنامه رادیویی «کتاب شب» از جمله تجربه‌های شناخته‌شده او در حوزه روایت و گویندگی به شمار می‌رود. او شامگاه یکشنبه؛ ۲۴ خردادماه ۱۴۰۵، پس از طی دوره‌ای بیماری، درگذشت.
در برنامه‌ای مانند «هزاره ادب فارسی»، گویندگی تنها به خواندن متن محدود نمی‌شود؛ لحن، مکث، تلفظ دقیق واژگان و توانایی انتقال فضای ادبی اثر، در کیفیت ارتباط مخاطب با محتوا نقش تعیین‌کننده دارد. از همین رو، صدای استاد رضوی را می‌توان بخشی از هویت شنیداری این مجموعه دانست؛ هویتی که در طول سال‌های پخش برنامه شکل گرفت و با یاد و کارنامه او پیوند خورد.
پس از درگذشت زنده‌نام بهروز رضوی؛ استاد رضا خضرایی، دیگر گوینده پیشکسوت رادیو، مسئولیت گویندگی این مجموعه را بر عهده گرفت و روایت «هزاره ادب فارسی» با صدای گرم او ادامه یافت. تداوم برنامه در کنار یادآوری نقش راوی پیشین، فرصتی برای پاسداشت سهم گویندگان حرفه‌ای در تولید برنامه‌های فرهنگی و ادبی رادیو فراهم می‌آورد.
بررسی تجربه تولید و پخش یک مجموعه هزارقسمتی
در نشست تخصصی «گذار هزار از هزاره ادب فارسی»، روند تولید و پخش این برنامه و تجربه عوامل آن بررسی می‌شود. همچنین از تلاش دست‌اندرکاران مجموعه قدردانی خواهد شد.
دراین نشست، منصوره کردی، قائم‌مقام شبکه و سرپرست گروه ادب و هنر رادیو فرهنگ؛ محمدباقر رضایی، نویسنده، پژوهشگر و تنظیم‌کننده رادیویی برنامه؛ رضا خضرایی، گوینده کنونی مجموعه و محمدحسینی باغسنگانی، تهیه‌کننده برنامه، از جمله حاضران و سخنرانان این نشست هستند. دبیری نشست را امین خرمی بر عهده دارد.
برگزاری این نشست، فرصتی برای طرح تجربه‌های تولید مستمر در حوزه ادبیات فارسی و توجه به نقش همکاری میان نویسنده، پژوهشگر، تهیه‌کننده و گوینده در شکل‌گیری برنامه‌های تخصصی رادیویی است. چنین تجربه‌هایی می‌توانند زمینه‌ای برای بررسی شیوه‌های روایت دانش ادبی در رسانه و ارزیابی ظرفیت‌های برنامه‌های دنباله‌دار در گسترش آشنایی عمومی با میراث فرهنگی کشور باشند.
نشست تخصصی «گذار هزار از هزاره ادب فارسی» روز چهارشنبه، ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵، از ساعت ۱۳ تا ۱۵ در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار می‌شود.