آسیب جنگ به ۱۴۹ اثر تاریخی و فرهنگی ایران؛ پیشنهادهای ایران برای همکاری‌های منطقه‌ای

او با اشاره به مکاتبه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی جمهوری اسلامی ایران با رئیس شورای اتحادیه میراث فرهنگی آسیا در ماه مارس امسال اظهار کرد: در آن نامه، آسیب به دست‌کم ۵۶ موزه، بنا و محوطه تاریخی‌فرهنگی در نقاط مختلف کشور طی جنگ اخیر گزارش شده بود که این آمار متأسفانه تاکنون به ۱۴۹ اثر رسیده است.

قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی با بیان اینکه پیامدهای جنگ تنها به بناها و محوطه‌های تاریخی محدود نمانده است، به آسیب‌پذیری بخش‌هایی از میراث ناملموس و عناصر وابسته به سنت‌های تاریخی و هنری، از جمله لنج‌های چوبی سنتی در سواحل جنوبی و تزئینات آینه‌کاری کاخ گلستان اشاره کرد.

دارابی با تأکید بر ضرورت تبدیل تجربه ایران به زمینه‌ای برای همکاری‌های مشترک آسیایی افزود: جنگ، بلایای طبیعی، تغییرات اقلیمی، آتش‌سوزی و زلزله مرزهای سیاسی نمی‌شناسند و حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط بحران نیز نمی‌تواند صرفاً مسئولیتی ملی باشد.

او در ادامه، سه پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران را برای بررسی در چارچوب اتحادیه میراث فرهنگی آسیا مطرح کرد.

ایجاد کارگروه آسیایی حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط بحران، نخستین پیشنهاد ایران بود. به گفته دارابی، این کارگروه می‌تواند با مشارکت متخصصان کشورهای عضو، چارچوبی مشترک برای چهار مرحله پیشگیری، آمادگی، واکنش اضطراری و بازسازی تدوین کند و زمینه همکاری علمی و فنی کشورها را در شناسایی خطرات، ارزیابی خسارت، مستندسازی، تثبیت اضطراری و مرمت آثار آسیب‌دیده فراهم آورد.

ایجاد شبکه آسیایی متخصصان میراث فرهنگی در شرایط اضطراری دومین پیشنهاد ایران بود. این شبکه با تشکیل بانک اطلاعاتی متخصصان حوزه‌هایی مانند معماری و حفاظت، مرمت سازه و تزئینات، باستان‌شناسی، موزه‌داری، مستندسازی دیجیتال و مدیریت بحران، می‌تواند امکان تبادل سریع دانش و تجربه میان کشورهای عضو را در زمان وقوع بحران فراهم کند.

دارابی همچنین بررسی ایجاد سازوکار مالی اضطراری برای حفاظت از میراث فرهنگی را سومین پیشنهاد ایران عنوان کرد و گفت این سازوکار در چارچوب ظرفیت‌های موجود اتحادیه می‌تواند برای اقداماتی مانند تثبیت اضطراری بناها، حفاظت از آثار منقول، مستندسازی، جلوگیری از گسترش آسیب‌ها و انجام مطالعات اولیه مرمت مورد استفاده قرار گیرد.

قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی تأکید کرد که ایران این پیشنهادها را صرفاً در قالب درخواست از دیگر کشورها مطرح نمی‌کند، بلکه خود را بخشی از همکاری مشترک می‌داند. به گفته او، جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد تجربیات و ظرفیت‌های تخصصی خود در زمینه حفاظت و مرمت بناها و بافت‌های تاریخی، مستندسازی، حفاظت اضطراری، مدیریت میراث فرهنگی در شرایط بحران و انتقال دانش و مهارت‌های سنتی را در اختیار کشورهای عضو قرار دهد و در صورت تصویب پیشنهادها، در تدوین چارچوب مشترک، برگزاری دوره‌های آموزشی و اجرای طرح‌های آزمایشی مشارکت کند.