به گزارش خبرنگار ایلنا، محمد فکار پس از دورهای دوری از فضای حرفهای موسیقی، بار دیگر تصمیم گرفته فعالیت خود را جدیتر دنبال کند.
فکار یکی از شاگردان محمدرضا شجریان است و نزد استاد آواز ایران تلمذ کرده است. او همچنین مدرس آواز است و قطعاتی چون «سکوت تلخ»، «برگرد»، «دلمگرفته»، «سربلند»، «دستان خالی»، «پیمانه»، «خاک تشنه» و « تنهاتر» را در کارنامه دارد.
او که مدتی از فضای تواید و اجرا دور بوده، میگوید، قرار نیست این بازگشت، تکرار گذشته باشد.وی طی گفتگو با ایلنا، از دلایل فاصله گرفتن از موسیقی، انگیزهٔ بازگشت، تغییر نگاهش به تولید اثر و تفاوتهای محمد فکار امروز با سالهای گذشته میگوید.
در این مدت که فعالیت موسیقاییتان کمتر یا متوقف شده بود، چه عواملی باعث شد از فضای حرفهای موسیقی فاصله بگیرید؟
واقعیت این است که این فاصله برای من به معنای کنار گذاشتن موسیقی نبود. بیشتر یک دورهٔ بازنگری و فاصله گرفتن از فضای معمول تولید و انتشار بود. احساس میکردم اگر قرار باشد دوباره کار کنم، نمیخواهم صرفاً برای حضور داشتن در بازار موسیقی اثری منتشر کنم. ترجیح دادم کمی بیشتر روی خودم، صدایم و مسیری که میخواهم ادامه بدهم فکر کنم. در این مدت موسیقی همچنان بخش جداییناپذیر زندگی من بود، اما بیشتر در مرحلهٔ شنیدن، مطالعه و تجربه کردن.
آیا این فاصله گرفتن یک انتخاب آگاهانه بود یا بیشتر به شرایط و اتفاقات بیرونی مربوط میشد؟
ترکیبی از هر دو بود. بخشی از آن به شرایط کاری و فضای موسیقی برمیگشت و بخشی هم انتخاب خودم بود. گاهی یک هنرمند نیاز دارد از هیاهوی بیرونی فاصله بگیرد تا دوباره صدای درونی خودش را پیدا کند. برای من این دوره از این نظر مفید بود که متوجه شدم دقیقاً چه چیزی از موسیقی میخواهم و چه چیزی را نمیخواهم.
در نهایت، چه اتفاق یا انگیزهای باعث شد تصمیم بگیرید دوباره به صورت جدی به عرصهٔ موسیقی بازگردید؟
مهمترین انگیزه، نیاز خودم به دوباره خواندن بود. بعد از مدتی احساس کردم حرفها و احساساتی دارم که فقط از طریق موسیقی میتوانم بیانشان کنم. از طرف دیگر، وقتی به گذشته نگاه کردم، دیدم هنوز ظرفیتهای زیادی در صدایم و نگاه موسیقاییام وجود دارد که میتوانم از آنها استفاده کنم. همین باعث شد تصمیم بگیرم این بار جدیتر و با شناخت بیشتری برگردم.
وقتی بعد از یک دورهٔ طولانی دوباره وارد فضای تولید و انتشار اثر شدید، نگاهتان به موسیقی چه تفاوتی با گذشته داشت؟
امروز بیشتر از گذشته به هویت اثر فکر میکنم. قبلاً ممکن بود بیشتر به این فکر کنم که یک قطعه چقدر میتواند شنیده شود، اما امروز برایم مهمتر است که وقتی مخاطب آن را میشنود، بفهمد این موسیقی متعلق به یک خوانندهٔ مشخص است. انتخاب ترانه، ملودی، تنظیم و حتی شیوهٔ ادای کلمات برایم اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
آیا مخاطبان در بازگشت شما با همان محمد فکارِ آثار قبلی مواجه خواهند شد یا قرار است با یک مسیر و هویت موسیقایی تازه روبهرو شوند؟
طبیعتاً همان آدم و همان صدا هستم، اما تجربهها و نگاه من تغییر کرده است. بنابراین قرار نیست گذشته را تکرار کنم. دوست دارم از آنچه قبلاً انجام دادهام به عنوان بخشی از تجربهٔ خودم استفاده کنم و در عین حال مسیر تازهای را بسازم. فکر میکنم صدای یک خواننده باید در طول زمان رشد کند، نه اینکه صرفاً تکرار گذشته باشد.
در آثار جدیدتان چه تغییراتی در انتخاب سبک، فضای موسیقایی و شیوهٔ خوانندگی ایجاد کردهاید؟
یکی از مهمترین اتفاقها برای من این است که بیشتر به قابلیتهای واقعی صدایم توجه کردهام. علاقهٔ جدی من به موسیقی سنتی و آواز ایرانی همیشه وجود داشته و دارد و فکر میکنم این علاقه روی نوع جملهبندی، تحریر، بیان کلمات و حتی انتخاب ملودیهای من تأثیر گذاشته است. اما نمیخواهم خودم را در یک قالب مشخص محدود کنم. هدفم این است که بتوانم این پشتوانه را با فضای موسیقی امروز ترکیب کنم.
اگر بخواهید آثار جدیدتان را با کارهای سالهای گذشته مقایسه کنید، مهمترین تفاوت میان این دو دوره را در چه میدانید؟
مهمترین تفاوت، پختگی است. منظورم فقط پختگی در خواندن نیست؛ نوع انتخابها هم تغییر کرده است. امروز بیشتر میدانم چه ترانهای به صدای من میآید، چه ملودیای میتواند تواناییهای صوتیام را نشان دهد و چه تنظیمی نباید روی هویت خواننده سایه بیندازد.
تغییر سلیقهٔ مخاطب و فضای موسیقی پاپ چقدر روی کار شما تأثیر گذاشته است؟
نمیتوانم بگویم بیتأثیر است. هر هنرمندی باید مخاطب زمان خودش را بشناسد. اما شناخت مخاطب با دنبال کردن مُد روز تفاوت دارد. من دوست ندارم صرفاً به دلیل اینکه یک سبک یا نوع تنظیم محبوب شده، همان را تکرار کنم. تلاش میکنم زبان موسیقی امروز را بشناسم، اما هویت خودم را هم حفظ کنم.
در این بازگشت، چقدر به تجربههای سالهای گذشته تکیه کردهاید؟
طبیعی است که تجربههای گذشته برای من بسیار مهم باشند. هر اتفاقی که در مسیر هنری یک خواننده رخ میدهد، بخشی از نگاه امروز او را میسازد. سعی کردهام از تجربههای گذشته درس بگیرم، اما در آنها متوقف نشوم. میخواهم از گذشته بهعنوان یک پشتوانه استفاده کنم، نه اینکه دوباره همان مسیر را تکرار کنم.
فکر میکنید دور بودن از فضای موسیقی چه چیزی به شما اضافه کرد؟
شاید مهمترینش شناخت بیشتر خودم بود. وقتی مدتی از فضای انتشار و فعالیت فاصله میگیری، فرصت پیدا میکنی بدون فشار و هیاهوی بیرونی به صدایت و انتخابهایت فکر کنی. من در این مدت بیشتر متوجه شدم چه نوع موسیقیای با شخصیت و صدایم هماهنگ است و چه مسیری را واقعاً دوست دارم دنبال کنم.
آیا در این مدت پیشنهادهایی برای فعالیت داشتید که نپذیرفتید؟
بله، اما ترجیح دادم هر پیشنهادی را صرفاً به دلیل اینکه امکان انتشار یک اثر وجود دارد، قبول نکنم. برای من کیفیت و هویت کار اهمیت زیادی دارد. اگر قرار است بعد از این فاصله دوباره فعالیت کنم، دوست دارم اثری ارائه شود که خودم هم به آن باور داشته باشم.
یکی از دغدغههای بسیاری از خوانندگان، حفظ هویت شخصی در میان جریانهای رایج موسیقی است. شما چطور با این موضوع برخورد میکنید؟
به نظرم شناخت فضای روز ضروری است، اما قرار نیست هر چیزی که در مقطعی محبوب میشود، تبدیل به مسیر یک خواننده شود. من سعی میکنم موسیقی امروز را بشناسم و از امکاناتش استفاده کنم، اما در نهایت باید چیزی باقی بماند که امضای خودم باشد.
آیا برای انتخاب آثار جدید، وسواس بیشتری نسبت به گذشته دارید؟
بله، قطعاً. امروز راحتتر میتوانم تشخیص بدهم یک قطعه واقعاً برای من مناسب است یا نه. شاید در گذشته بعضی انتخابها را سریعتر انجام میدادم، اما حالا ترجیح میدهم زمان بیشتری برای شعر، ملودی، تنظیم و حتی شیوهٔ اجرای یک قطعه صرف کنم.
از نظر شما بزرگترین چالش یک خواننده در بازگشت پس از یک دورهٔ سکوت چیست؟
اینکه بتواند بدون گرفتار شدن در مقایسه با گذشته، خودش را در زمان حال تعریف کند. مخاطب طبیعتاً آثار قبلی را به خاطر دارد، اما هنرمند هم در طول زمان تغییر میکند. برای من مهم است که این تغییر را به شکل درست و طبیعی در آثار جدید نشان بدهم.
چقدر برای ارتباط مستقیم با مخاطب و بازخورد او اهمیت قائل هستید؟
بازخورد مخاطب برای من مهم است، چون در نهایت موسیقی برای شنیده شدن ساخته میشود. اما فکر میکنم هنرمند نباید تمام تصمیمهایش را بر اساس بازخوردها بگیرد. باید حرف خودش را هم داشته باشد. اگر این دو در کنار هم قرار بگیرند، نتیجه میتواند اتفاق خوبی باشد.
آیا بازگشت شما به موسیقی با انتشار منظم آثار همراه خواهد بود؟
تلاش میکنم فعالیتهایم منظمتر شود، اما نمیخواهم صرفاً برای حفظ حضور، پشت سر هم اثر منتشر کنم. ترجیح میدهم هر قطعه دلیل و هویت خودش را داشته باشد و وقتی منتشر میشود، حرفی برای گفتن داشته باشد.
به عنوان سوال آخر، اگر بخواهید یک جمله دربارهٔ فصل جدید فعالیت هنریتان بگویید، چه میگویید؟
فکر میکنم فصل جدید برای من، فصل شناخت بیشتر خودم و موسیقیای است که میخواهم ارائه کنم؛ بازگشتی که امیدوارم نتیجهٔ تجربههای گذشته و نگاه امروز من باشد.