به گزارش ایلنا، احمد قره‌باغیان، با اشاره به قرار گرفتن ایران در جمع ۳۰ کشور برخوردار از فناوری نگهداری طولانی‌مدت خون‌های نادر اظهار کرد: خون‌های نادر به گروه‌هایی گفته می‌شود که شیوع بسیار کمی در جامعه دارند و به سه دسته نادر، بسیار نادر و فوق‌العاده نادر تقسیم می‌شوند.
وی افزود: سازمان انتقال خون ایران با شناسایی این گروه‌های خونی، نمونه‌های مربوط را جمع‌آوری و به روش انجماد نگهداری می‌کند. بر اساس مقالات علمی منتشرشده، مدت نگهداری این خون‌ها بین ۱۰ تا ۳۰ سال است و مستندات نشان می‌دهد حتی خون‌هایی که بیش از ۲۰ سال به‌صورت منجمد نگهداری شده‌اند، همچنان قابلیت استفاده دارند.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با بیان اینکه ذخیره خون‌های نادر باید به‌صورت مستمر حفظ شود، ادامه داد: افراد دارای گروه‌های خونی نادر از روش‌های مختلف شناسایی و برای اهدای خون به مراکز انتقال خون دعوت می‌شوند. این افراد نیز در صورت برخورداری از شرایط اهدای خون، مانند سایر اهداکنندگان می‌توانند سالانه چهار بار خون اهدا کنند.
قره‌باغیان درباره ویژگی گروه‌های خونی نادر توضیح داد: برای مثال، افرادی که گروه خونی بمبئی یا پارابمبئی دارند، با وجود اینکه از نظر ظاهری در گروه خونی O قرار می‌گیرند، فاقد آنتی‌ژن H هستند؛ درحالی‌که این آنتی‌ژن در سایر افراد دارای گروه خونی O وجود دارد. بنابراین، این افراد نمی‌توانند از خون معمولی گروه O استفاده کنند و باید خون سازگار با گروه خونی خود دریافت کنند.
وی با اشاره به وجود گروه‌های خونی بسیار نادر که ممکن است تنها یک نفر در هر یک میلیون نفر به آن‌ها مبتلا باشد، گفت: این افراد برای دریافت خون با محدودیت جدی مواجه‌اند و تنها می‌توانند از فردی با گروه خونی مشابه خود خون دریافت کنند.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با بیان اینکه شناسایی افراد دارای گروه خونی نادر از سه مسیر انجام می‌شود، اظهار کرد: نخستین مسیر، شناسایی بیماران در بیمارستان‌هاست؛ به این صورت که گاهی با وجود هم‌گروه بودن خون بیمار و نمونه‌های موجود، آزمایش سازگاری نتیجه مثبت می‌دهد و امکان تزریق خون فراهم نمی‌شود. در چنین شرایطی نمونه بیمار به آزمایشگاه تخصصی خون‌های نادر سازمان انتقال خون ارسال می‌شود.
قره‌باغیان افزود: مسیر دوم، شناسایی مادرانی است که نوزاد آن‌ها پس از تولد دچار زردی می‌شود و بررسی‌ها نشان می‌دهد مادر دارای گروه خونی نادر است و آنتی‌بادی مربوط را تولید کرده است. مسیر سوم نیز آزمایش نمونه‌هایی از خون‌های اهدایی در سازمان انتقال خون است که طی آن، گروه‌های خونی نادر به‌صورت تصادفی شناسایی می‌شوند.
وی ادامه داد: پس از شناسایی فرد دارای گروه خونی نادر، اقوام درجه یک او نیز مورد آزمایش قرار می‌گیرند و در صورت شناسایی افراد مشابه و برخورداری از شرایط اهدای خون، نمونه‌های آن‌ها جمع‌آوری و در مرکز تخصصی سازمان انتقال خون در تهران به‌صورت منجمد ذخیره می‌شود.
قره‌باغیان با اشاره به اینکه امکان فراخوان عمومی برای شناسایی این گروه‌های خونی وجود ندارد، گفت: به دلیل هزینه بسیار بالای آزمایش‌ها و شیوع پایین این گروه‌ها، شناسایی باید از طریق روش‌های استاندارد و هدفمند انجام شود. شیوع برخی از این گروه‌های خونی از یک نفر در هر هزار نفر تا یک نفر در هر یک میلیون نفر متغیر است.
توسعه فناوری تولید پلاکت با روش آفرزیس
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در ادامه با اشاره به فناوری‌های مورد استفاده در این سازمان اظهار کرد: در حال حاضر، سیستم‌های گروه‌بندی خون و آزمایش‌های غربالگری عفونت‌های قابل انتقال از طریق خون در سازمان انتقال خون به‌صورت کاملاً اتوماتیک انجام می‌شود و فرایندهای مورد استفاده با استانداردهای بین‌المللی مطابقت دارند.
وی دو برنامه اصلی توسعه سازمان انتقال خون را گسترش شناسایی و ذخیره‌سازی گروه‌های خونی نادر و توسعه تهیه پلاکت به روش آفرزیس عنوان کرد و گفت: پلاکت یکی از فرآورده‌های بسیار مهم خونی است که بیماران مبتلا به انواع سرطان، به‌ویژه پس از جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی، به دلیل آسیب مغز استخوان و کاهش تعداد پلاکت‌ها به آن نیاز پیدا می‌کنند.
قره‌باغیان توضیح داد: پلاکت به دو روش تهیه می‌شود؛ در روش نخست، پلاکت از خون کامل اهدایی جدا می‌شود و در روش دوم، با استفاده از دستگاه آفرزیس، پلاکت مستقیماً از خون اهداکننده جدا و سایر اجزای خون به بدن او بازگردانده می‌شود.
وی افزود: توسعه روش آفرزیس در کشور از برنامه‌های سازمان انتقال خون است؛ زیرا کیفیت و کمیت این فرآورده برای بیماران مناسب‌تر است و پزشکان نیز از آن استقبال می‌کنند.
تحویل سالانه ۳۰۰ هزار لیتر پلاسما به پالایشگرها
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران درباره وضعیت تأمین پلاسمای مورد نیاز کشور نیز گفت: بر اساس سند ملی پلاسما، نیاز کشور برای تولید داروهای مشتق از پلاسما از جمله آلبومین و IVIG، سالانه حداقل یک میلیون و ۲۰۰ هزار لیتر است.
وی افزود: سازمان انتقال خون ایران سالانه ۳۰۰ هزار لیتر از پلاسمای مازاد خود را در اختیار پالایشگرها قرار می‌دهد تا داروهای مشتق از پلاسما تولید و در داخل کشور مصرف شود.
قره‌باغیان با بیان اینکه دو پالایشگر داخلی در این زمینه فعالیت می‌کنند، ادامه داد: بخشی از پلاسما نیز به پالایشگرهای خارج از کشور ارسال می‌شود و محصولات نهایی پس از فرایند پالایش برای مصرف به کشور بازمی‌گردند.
وی با اشاره به کیفیت پلاسمای تولیدی ایران اظهار کرد: ایران تنها کشور منطقه است که پلاسمای آن از نظر کیفیت و کمیت با استانداردهای کشورهای آلمان و اتریش مطابقت دارد و امکان ارسال آن به این کشورها برای تولید داروهای بیولوژیک فراهم شده است.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران افزود: مراکز متعددی از سازمان انتقال خون ایران مورد بازدید و ارزیابی سیستم‌های نظارتی آلمان و اتریش قرار گرفته و تأیید شده‌اند؛ ازاین‌رو پلاسمای تولیدی کشور به این مراکز ارسال می‌شود و داروهای مشتق از آن برای مصرف به بازار داخلی بازمی‌گردد.
قره‌باغیان با تأکید بر اینکه کشور هنوز در تأمین کامل نیاز خود به داروهای مشتق از پلاسما به خودکفایی نرسیده است، گفت: پالایش پلاسما از فناوری‌های پیشرفته و پیچیده محسوب می‌شود و برای تحقق خودکفایی، هم باید میزان پلاسمای جمع‌آوری‌شده با کیفیت و سلامت مناسب افزایش یابد و هم ظرفیت پالایشگرهای داخلی توسعه پیدا کند.
وی با بیان اینکه ایران از معدود کشورهای آسیایی برخوردار از صنعت پالایش پلاسماست، افزود: ایران در کنار کشورهایی مانند کره جنوبی، هند و چین این فناوری را در اختیار دارد و امیدواریم با افزایش ظرفیت پالایشگرهای داخلی طی یک تا دو سال آینده، امکان تأمین کامل داروهای مشتق از پلاسما در داخل کشور فراهم شود. در صورت افزایش ظرفیت، امکان صادرات این محصولات نیز وجود خواهد داشت.
توسعه مراکز انتقال خون متناسب با رشد نظام سلامت ضروری است
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با اشاره به زیرساخت‌های این سازمان در کشور اظهار کرد: در هر ۳۱ استان کشور مرکز انتقال خون وجود دارد و متناسب با جمعیت، فاصله شهرها و ظرفیت دانشگاه‌های علوم پزشکی، مراکز دیگری نیز فعالیت می‌کنند.
وی افزود: در حال حاضر ۲۸۰ مرکز انتقال خون در کشور فعال است که از این تعداد، ۹۸ مرکز وظیفه تهیه انواع فرآورده‌های خونی و ۳۳ مرکز نیز آزمایش‌های غربالگری را انجام می‌دهند.
قره‌باغیان با بیان اینکه توسعه سازمان انتقال خون متناسب با رشد نظام سلامت پیش نرفته است، گفت: زمانی که دانشگاه‌های علوم پزشکی بخش‌های تخصصی و فوق‌تخصصی جدیدی راه‌اندازی می‌کنند، نیاز این مراکز به خون و فرآورده‌های خونی باید از ابتدا در برنامه‌ریزی‌ها دیده شود.
وی ادامه داد: برای راه‌اندازی مراکزی مانند مراکز جامع سرطان، جراحی قلب باز و پیوند، علاوه بر تأمین فضای فیزیکی، تجهیزات، پزشک و پرستار، باید نیاز به خون نیز پیش‌بینی شود تا سازمان انتقال خون فرصت کافی برای تأمین تجهیزات، نیروی انسانی و اعتبارات مورد نیاز داشته باشد.
افزایش نیاز به خون با سالمندی جمعیت
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در پاسخ به پرسشی درباره مطالبه اصلی این سازمان از مجلس گفت: مطالبه اساسی ما دیده شدن سازمان انتقال خون متناسب با توسعه نظام سلامت کشور است؛ چراکه جامعه ایران به سمت سالمندی حرکت می‌کند و این موضوع در آینده نیاز به خون و فرآورده‌های خونی را افزایش می‌دهد.
قره‌باغیان توضیح داد: جمعیت سالمند به جراحی‌های پیشرفته از جمله جراحی قلب باز و جراحی‌های ارتوپدی بیشتری نیاز خواهد داشت و احتمال ابتلا به سرطان نیز با افزایش سن بیشتر می‌شود؛ بنابراین، نیاز به خون و فرآورده‌های خونی افزایش پیدا می‌کند.
وی با تأکید بر ضرورت همراهی توسعه سازمان انتقال خون با تحولات جمعیتی و نظام سلامت افزود: مردم همواره در کنار سازمان انتقال خون بوده‌اند و انتظار داریم امکانات مورد نیاز این سازمان، سرمایه اجتماعی آن یعنی مردم و همچنین نیروی انسانی تأمین شود.
مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران در پایان با اشاره به قرار گرفتن در نیمه دوم سال و ضرورت حفظ ذخایر پایدار خون، از مردم خواست با مراجعه به مراکز انتقال خون، در اهدای مستمر خون مشارکت کنند.