به گزارش خبرنگار ایلنا، نخستین گردهمایی ملی و تخصصی زنجیره ساخت افزایشی (AMnexus 2026) با هدف گردهم‌آوردن بازیگران زنجیره این فناوری و توسعه همکاری میان دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، صنایع بزرگ و سرمایه‌گذاران، به همت دانشگاه تهران برگزار شد.
در این گردهمایی، محمود نیلی احمدآبادی، دبیر رویداد و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، با تشریح ابعاد مختلف فناوری ساخت افزایشی، بر ضرورت توسعه زیرساخت‌های علمی و صنعتی، شکل‌گیری زنجیره ارزش، تبدیل ظرفیت‌های پژوهشی به محصولات تجاری و نقش‌آفرینی صنایع بزرگ در سرمایه‌گذاری‌های فناورانه تأکید کردند.
ساخت افزایشی؛ تغییری بنیادین در منطق تولید صنعتی
محمود نیلی احمدآبادی، دبیر رویداد و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، با اشاره به سابقه تحولات بزرگ صنعتی اظهار کرد: هر تحول بزرگ صنعتی با تغییر در شیوه تولید آغاز شده است؛ از انقلاب ماشین‌های بخار و تولید انبوه تا اتوماسیون و تولید هوشمند، هر بار تغییر ابزارها و روش‌های تولید، فرصت‌های تازه‌ای برای رشد اقتصادی، توسعه صنعتی و خلق ارزش ایجاد کرده است.
وی توسعه ساخت افزایشی را فراتر از پیشرفت یک دستگاه یا فرایند تولید دانست و تصریح کرد: مزیت اصلی این فناوری، تغییری است که در منطق تولید ایجاد می‌کند. در این رویکرد، فاصله میان ایده و محصول کوتاه‌تر می‌شود، ارتباط طراحی و تولید افزایش می‌یابد و مسیر توسعه محصولات انعطاف‌پذیرتر و هوشمندانه‌تر خواهد شد.
نیلی احمدآبادی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری یک اکوسیستم صنعتی و فناورانه افزود: دانشگاه باید در کنار صنعت، مسائل واقعی را شناسایی و برای آن‌ها راه‌حل ارائه کند؛ شرکت‌های فناور نیز باید این راه‌حل‌ها را به محصولات قابل اعتماد و اقتصادی تبدیل کنند. صنعت و سرمایه‌گذاران هم باید در مسیر توسعه و تجاری‌سازی این فناوری مشارکت داشته باشند.
وی با بیان اینکه همکاری میان بازیگران این حوزه دیگر یک انتخاب جانبی نیست، بلکه از الزامات توسعه به شمار می‌رود، خاطرنشان کرد: رویداد AMnexus 2026 نیز با همین نگاه و با هدف ایجاد ارتباط مؤثر میان حلقه‌های مختلف زنجیره ساخت افزایشی شکل گرفته است.
فناوری سبز در خدمت تولید پایدار
دبیر رویداد با تشریح ویژگی‌های فنی ساخت افزایشی گفت: در این فناوری، قطعات بر اساس مدل دیجیتال و به‌صورت لایه‌به‌لایه تولید می‌شوند. این روش نیاز به قالب‌سازی و براده‌برداری سنگین را کاهش می‌دهد و آزادی عمل بیشتری در طراحی قطعات فراهم می‌کند؛ به‌گونه‌ای که ساخت برخی قطعات پیچیده که با روش‌های سنتی امکان‌پذیر نبود، میسر می‌شود.
وی کاهش دورریز مواد و مصرف انرژی را از دیگر ظرفیت‌های این فناوری دانست و افزود: از این منظر، ساخت افزایشی را می‌توان نمونه‌ای از فناوری سبز در خدمت تولید پایدار به شمار آورد.
نیلی احمدآبادی با اشاره به روند رشد بازار جهانی این فناوری بیان کرد: ارزش بازار جهانی ساخت افزایشی در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۱.۹ میلیارد دلار برآورد شده و در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۴.۲ میلیارد دلار رسیده است. این روند، اهمیت روزافزون فناوری مذکور را در آینده تولید صنعتی نشان می‌دهد.
وی با تأکید بر فاصله ایران با روندهای جهانی این حوزه، رقابت‌پذیری صنایع، توسعه کارخانه‌های هوشمند و شکل‌گیری زنجیره کامل ساخت افزایشی را از مهم‌ترین دلایل ضرورت سرمایه‌گذاری در این فناوری برشمرد.
ساخت افزایشی؛ الگویی برای ساختن آینده ایران
در ادامه این گردهمایی، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تأکید بر نقش فناوری در تقویت امید اجتماعی اظهار کرد: امیدآفرینی بیش از آنکه یک مأموریت رسانه‌ای باشد، مسئولیتی اجرایی است و زمانی در جامعه تقویت می‌شود که مردم، به‌ویژه جوانان، آثار پیشرفت علمی و فناوری را در زندگی، اشتغال و آینده خود احساس کنند.
وی با اشاره به شرایط اقتصادی و صنعتی کشور افزود: سخن گفتن از امید بدون درک واقعیت‌های جامعه نمی‌تواند اثرگذار باشد. خانواده‌های نگران آینده فرزندان، جوانان مردد میان ماندن و رفتن، صنعتگرانی که برای تأمین مواد اولیه و قطعات با مشکل مواجه‌اند و پژوهشگرانی که در انتظار تبدیل ایده‌های خود به محصول هستند، بخشی از واقعیت امروز کشورند.
معاون علمی رئیس‌جمهور با تشبیه ساخت افزایشی به فرایند توسعه ملی تصریح کرد: همان‌طور که در این فناوری هر لایه بر لایه پیشین استوار می‌شود و در نهایت ساختاری جدید شکل می‌گیرد، آینده ایران نیز حاصل مجموعه‌ای از گام‌های به‌هم‌پیوسته است. حل مسائل صنعتی، ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به بازار و انتقال فناوری از آزمایشگاه به خط تولید، هرکدام بخشی از این مسیر را می‌سازند.
وی استحکام ارتباط میان دانشگاه، صنعت، فناوری و سرمایه را از الزامات توسعه پایدار دانست و خاطرنشان کرد: امروز بیش از آنکه به جزیره‌های جدید موفقیت نیاز داشته باشیم، باید ظرفیت‌های موجود را به یکدیگر متصل کنیم.
فناوری باید وابستگی صنعتی را کاهش دهد
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به کاربردهای صنعتی ساخت افزایشی گفت: این فناوری دیگر صرفاً ابزاری برای تولید نمونه‌های اولیه نیست، بلکه در حال تغییر منطق طراحی، تولید و زنجیره تأمین صنایع است.
وی افزود: توقف یک خط تولید بزرگ به دلیل نبود یک قطعه خاص می‌تواند هزینه سنگینی به اقتصاد کشور تحمیل کند. اگر بتوانیم با اتکا به دانش طراحی، مهندسی مواد، مکانیک و فناوری ساخت افزایشی، قطعات موردنیاز صنعت را با کیفیت و هزینه منطقی در داخل تولید کنیم، علاوه بر کاهش وابستگی، ظرفیت جدیدی برای حل مسائل صنعتی کشور ایجاد خواهد شد.
افشین با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه شعاری به فناوری‌های نوین بیان کرد: ساخت افزایشی جایگزین تمام روش‌های تولید نیست. اهمیت اصلی این فناوری در عبور از نمایش توانایی ساخت به اثبات قابلیت استفاده پایدار از آن در صنعت است.
وی همچنین ارتباط دانشگاه و صنعت را نیازمند سازوکار اقتصادی دانست و گفت: همکاری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند دانش خود را به محصول تبدیل کنند و صنایع نیز با اطمینان از کیفیت پایدار، قیمت رقابتی و مسئولیت‌پذیری، از ظرفیت شرکت‌های فناور داخلی استفاده کنند.
معیار موفقیت رویداد؛ حل مسائل واقعی صنعت
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه دستاوردهای AMnexus 2026 نباید به برگزاری نمایشگاه و ارائه دستاوردها محدود شود، اظهار کرد: موفقیت واقعی این رویداد باید در ماه‌های آینده و بر اساس تعداد مسائل صنعتی حل‌شده، فناوری‌های رسیده به مرحله آزمون صنعتی و قراردادهای منعقدشده میان شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع بزرگ ارزیابی شود، نه صرفاً تعداد شرکت‌کنندگان و غرفه‌ها.
وی با اشاره به ظرفیت گروه فولاد مبارکه و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر این مجموعه برای توسعه بازار فناوری افزود: صنایع بزرگ باید علاوه بر خریدار محصولات فناورانه، به سرمایه‌گذار و توسعه‌دهنده فناوری نیز تبدیل شوند و مسیر تجاری‌سازی دستاوردهای فناورانه را هموار کنند.
افشین فراهم‌کردن امکان آزمون محصولات در محیط واقعی صنعتی و ثبت سفارش خرید معتبر را از مؤثرترین شیوه‌های حمایت از شرکت‌های فناور دانست و بر ضرورت تبدیل ظرفیت علمی کشور به توانمندی صنعتی و اقتصادی تأکید کرد.
سه پیشران تحول در برنامه‌های آینده فولاد مبارکه
در بخش دیگری از این گردهمایی، سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، با تشریح برنامه‌های راهبردی این مجموعه برای افق ۱۴۱۴ اظهار کرد: در این برنامه شش محور راهبردی دنبال می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها توسعه سبد محصولات پیشرفته و با ارزش افزوده بالاست.
وی با تأکید بر اینکه فولاد مبارکه باید به سمت فعالیت‌هایی حرکت کند که امکان ورود دیگران به آن‌ها محدودتر است، افزود: نگاه ما به آینده صنعت نباید تحت تأثیر دشواری‌ها و محدودیت‌های مقطعی قرار گیرد. حتی در دوره اخیر و هم‌زمان با فعالیت‌های بازسازی و تداوم تولید، پیگیری پروژه‌های توسعه‌ای و برنامه‌های بلندمدت مجموعه متوقف نشد.
زرندی توسعه تولید سبز، نوآوری و فناوری هوشمند را از دیگر محورهای راهبردی فولاد مبارکه برشمرد و گفت: به دنبال آن هستیم که نقش خود را از یک خریدار فناوری و دانش از کشورهای دیگر به مجموعه‌ای تبدیل کنیم که بتواند بخشی از دانش و تجربه انباشته خود را نیز به دیگران عرضه کند.
وی با اشاره به تجربه بازسازی‌های اخیر خاطرنشان کرد: فولاد مبارکه از دانش فنی و تجربیات عملیاتی ارزشمندی برخوردار است و این ظرفیت می‌تواند علاوه بر ایجاد مزیت رقابتی، به منبع درآمد جدیدی برای مجموعه تبدیل شود.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه همچنین از طراحی مدلی برای تخصیص منابع سرمایه‌گذاری خبر داد که بر اساس آن، حدود ۷۰ درصد سرمایه‌گذاری‌ها به حوزه‌های اصلی فعالیت، ۲۰ درصد به صنایع و کسب‌وکارهای مکمل و ۱۰ درصد به حوزه‌های جدید اختصاص می‌یابد.
اقتصاد چرخشی، تحول دیجیتال و مواد پیشرفته در کانون توسعه
زرندی با تشریح سه پیشران اصلی تحول در صنعت فولاد جهان، اقتصاد چرخشی، تحول دیجیتال و توسعه مواد پیشرفته را از جهت‌گیری‌های مهم برنامه‌های آینده فولاد مبارکه معرفی کرد.
وی با تأکید بر ضرورت حرکت به سمت اقتصاد چرخشی اظهار کرد: الزامات این حوزه به‌گونه‌ای است که اگر صنعت فولاد نتواند خود را با آن به‌روز کند، در سال‌های آینده با محدودیت‌های جدی در صادرات مواجه خواهد شد. به همین دلیل، این موضوع به یکی از سرفصل‌های اصلی برنامه‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه تبدیل شده است.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به اجرای هفت پروژه جدی در حوزه تحول دیجیتال افزود: در کنار این اقدامات، توسعه مواد پیشرفته نیز از موضوعاتی است که برای آن برنامه‌ریزی کرده‌ایم و معتقدیم باید در سطح صنعت و کشور با جدیت بیشتری دنبال شود.
وی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در حوزه تولید فولادهای پیشرفته تصریح کرد: هنوز در زمینه مواد پیشرفته و فناوری‌های مرتبط با آن، به حرکتی منسجم و فراگیر در سطح صنعت کشور نرسیده‌ایم. انتظار داریم همکاری دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور و صنایع بزرگ از مرحله مطالعات و ایده‌پردازی عبور کند و به پروژه‌های اجرایی و صنعتی برسد.
توسعه سبد محصولات با ارزش افزوده بالا
زرندی در ادامه به برنامه‌های فولاد مبارکه برای توسعه محصولات موردنیاز صنایع پیشرفته اشاره کرد و گفت: پروژه فولادهای الکتریکی به مراحل نهایی نزدیک شده و برای ورود به مرحله اجرا در حال پیگیری است. همچنین در حوزه فولادهای موردنیاز صنعت خودرو، سرمایه‌گذاری‌های جدیدی برای تولید گریدهای باکیفیت‌تر در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: در بخش لوازم خانگی و بسته‌بندی نیز بخش مهمی از نیاز بازار را تأمین می‌کنیم و طرح جدید ورق رنگی را با رویکرد توسعه محصولات پیشرفته دنبال می‌کنیم. علاوه بر این، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تولید محصولات موردنیاز صنایع پیشرفته در قالب یک طرح بزرگ در حال طراحی است.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد مجموعه‌ای با عنوان «فولاد آینده» خبر داد و بیان کرد: در حال طراحی مدلی هستیم که در کنار فولاد مبارکه، یک مجتمع نوآوری و فناوری با ظرفیت‌هایی همچون پایلوت‌پلنت‌ها، حضور دانشگاه‌ها و مشارکت شرکت‌های فناور شکل بگیرد.
وی هدف از اجرای این طرح را ایجاد الگویی متفاوت برای توسعه نوآوری و فناوری در سطح ملی عنوان کرد.
ساخت افزایشی؛ فرصت ورود فولاد مبارکه به کسب‌وکارهای جدید
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به اهمیت فناوری ساخت افزایشی در آینده صنعت اظهار کرد: بررسی‌های ما نشان می‌دهد ساخت افزایشی یکی از حوزه‌هایی است که در صورت رسیدن به مرحله صنعتی، فولاد مبارکه آمادگی ورود به آن را دارد. نگاه ما به این فناوری صرفاً پژوهشی و دانشگاهی نیست، بلکه آن را فرصتی برای ایجاد کسب‌وکار جدید در آینده فولاد مبارکه می‌دانیم.
زرندی با تأکید بر ضرورت سرمایه‌گذاری صنایع بزرگ برای توسعه فناوری‌های نوین افزود: شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در کنار صنایع بزرگ و در هسته اصلی فعالیت‌های فناورانه نقش‌آفرینی کنند؛ اما برای عبور از مرحله پژوهش و رسیدن به تولید صنعتی، باید پروژه‌های بزرگ و سرمایه‌گذاری‌های هدفمند تعریف شود.
وی با اعلام آمادگی فولاد مبارکه برای همکاری با دانشگاه‌ها و فعالان فناوری در این حوزه تصریح کرد: به دنبال شناسایی کسب‌وکارهای جدید برای آینده فولاد مبارکه هستیم و معتقدیم ساخت افزایشی می‌تواند یکی از مسیرهای مهم تحقق این هدف باشد.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه با اشاره به برخی تجربه‌های صنعتی در زمینه کاربرد این فناوری گفت: در نمونه‌هایی از کاربرد ساخت افزایشی در صنایع بزرگ، کاهش قابل‌توجه زمان تعمیر و بازسازی تجهیزات گزارش شده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی تجربه‌ها، زمان موردنیاز برای انجام عملیات تا ۹۰ درصد کاهش یافته و در مواردی نیز تعداد قطعات تولیدشده به چند برابر روش‌های متعارف رسیده است.
فولاد سبز؛ محور مهم برنامه‌های بلندمدت فولاد مبارکه
زرندی در بخش دیگری از سخنان خود، فولاد سبز را یکی از محورهای اصلی برنامه‌های آینده گروه فولاد مبارکه دانست و اظهار کرد: این موضوع با جدیت دنبال می‌شود و متناسب با آن، تغییراتی در ساختار مجموعه ایجاد شده است. برنامه‌های سالانه نیز با توجه به این رویکرد تدوین می‌شوند و پروژه‌هایی مانند توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، بازیابی منابع و استفاده بهینه از انرژی در همین چارچوب قرار دارند.
وی با اشاره به ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های کم‌کربن افزود: در این حوزه اقداماتی برای دریافت تأییدیه‌ها و مجوزهای بین‌المللی انجام شده است. همچنین موضوعاتی مانند هیدروژن، جذب و ذخیره‌سازی کربن (CCS) و احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن به‌عنوان روندهای مهم آینده صنعت فولاد بررسی می‌شوند.
مدیرعامل گروه فولاد مبارکه در ادامه به برنامه‌های سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی اشاره کرد و گفت: با وجود چالش‌های موجود، سرمایه‌گذاری در بخش‌های مرتبط با گاز و برق در دستور کار قرار دارد و پروژه‌هایی در حوزه توزیع گاز و تأمین انرژی در حال پیگیری است.
زرندی در پایان ابراز امیدواری کرد نخستین گردهمایی ملی و تخصصی زنجیره ساخت افزایشی، زمینه‌ساز همکاری‌های گسترده‌تر میان دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع بزرگ شود و افزود: امیدواریم این رویداد به‌ویژه در حوزه مواد پیشرفته و ساخت افزایشی، زمینه‌ساز تحولی تازه در صنعت کشور و هموارکننده مسیر ورود فولاد مبارکه به فعالیت‌های سرمایه‌گذاری و صنعتی جدید باشد.