طرح شناسه‌دارکردن تراکنش‌های کارت اضطراری جایگاه‌ها از هفته گذشته به‌صورت آزمایشی در تهران اجرایی شده است؛ طرحی که با هدف افزایش شفافیت در فرایند سوخت‌گیری، تسهیل دسترسی مردم به کارت اضطراری و فراهم‌کردن امکان مدیریت و پایش دقیق‌تر مصرف سوخت اجرایی شده است.
به نقل از اقتصادانلاین، کارت اضطراری جایگاه‌ها، سال‌هاست به‌عنوان یکی از ابزارهای خدمت‌رسانی به افرادی که به هر دلیل به کارت سوخت شخصی خود دسترسی ندارند، استفاده می‌شود؛ بااین‌حال، در شیوه پیشین استفاده از این کارت‌ها، اطلاعات هویتی مصرف‌کننده به‌صورت مؤثر در فرایند سوخت‌گیری ثبت نمی‌شد و همین موضوع، در طول سالیان، بخشی از فرایند توزیع و مصرف سوخت را از شفافیت لازم دور کرده بود.
براساس آخرین آمار، در شهریور امسال حدود ۴۰ درصد از سوخت‌گیری بنزین کشور از طریق کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها انجام شده است؛ سهمی قابل توجه از توزیع منابع ملی که ضرورت ایجاد سازوکاری برای ثبت و تحلیل دقیق‌تر این تراکنش‌ها را بیش از پیش نمایان می‌کند.
اکنون با اجرای آزمایشی طرح شناسه‌دارشدن تراکنش‌های کارت اضطراری در تهران، این روند در حال تغییر است و سوخت‌گیری با کارت اضطراری از یک تراکنش فاقد اطلاعات کافی درباره مصرف‌کننده، به تراکنشی قابل شناسایی و پایش تبدیل می‌شود.
در سازوکار جدید، تراکنش سوخت‌گیری از طریق کارت اضطراری به مصرف‌کننده متصل می‌شود و به این ترتیب، سوخت‌گیری انجام‌شده دیگر یک تراکنش ناشناس نخواهد بود.
این تغییر همچنین می‌تواند بخشی از مشکلاتی را که در گذشته در نحوه ارائه کارت اضطراری در برخی جایگاه‌ها ایجاد می‌شد، ازجمله اعلام اتمام کارت در برخی ساعات، محدودیت در دسترسی به کارت و حتی دریافت وجه از مردم در قبال در اختیار گذاشتن کارت اضطراری را کاهش دهد.
یکی از اهداف مهم اجرای طرح، تسهیل دسترسی مردم به کارت اضطراری است؛ همچنین تخصیص سوخت به سکوهای اینترنتی بر اساس عملکرد و نیز خودروهای امدادی از این طریق تسهیل خواهد شد. بر اساس سازوکار جدید، امکان سوخت‌گیری با کارت اضطراری در طول شبانه‌روز فراهم می‌شود و استفاده از آن کمتر به فرایندهای داخلی و تصمیم‌های موردی جایگاه‌ها وابسته خواهد بود.
درواقع، کارت اضطراری همچنان به‌عنوان یک ابزار خدمت‌رسانی باقی می‌ماند، اما استفاده از آن در چهارچوبی شفاف و قابل رصد انجام خواهد شد.
یکی از آثار مهم اجرای این طرح، امکان رصد و پایش دقیق‌تر تراکنش‌های سوخت‌گیری است. ثبت اطلاعات مربوط به زمان، مکان و مصرف‌کننده، امکان تحلیل الگوهای مصرف و شناسایی رفتارهای غیرعادی را افزایش می‌دهد.
این موضوع می‌تواند به‌ویژه در شهرهای مرزی که عرضه خارج از شبکه سوخت اهمیت بیشتری دارد، در شناسایی و مدیریت جریان‌های غیرمتعارف مصرف مؤثر باشد.
با شناسه‌دارشدن تراکنش‌ها و امکان تطبیق تراکنش سوخت‌گیری با تراکنش بانکی، همچنین امکان اعمال سیاست‌های دقیق‌تر برای تخصیص و برداشت سوخت فراهم می‌شود و اطلاعات واقعی حاصل از مصرف می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری‌های آینده برای شناسایی الگوهای مصرف، برنامه‌ریزی تخصیص سوخت و مدیریت گروه‌های مختلف مصرف‌کننده قرار گیرد.
اجرای طرح شناسه‌دارکردن کارت اضطراری را می‌توان یکی از گام‌های حرکت صنعت پالایش و پخش به‌سمت مدیریت داده‌محور سوخت دانست؛ مدیریتی که به‌جای اتکا به برآوردهای کلی، بر اطلاعات واقعی حاصل از تراکنش‌های سوخت‌گیری استوار است.
از دیگر اهداف این طرح، افزایش عدالت در دسترسی به منابع سوخت است. کارت اضطراری قرار است در مرحله نخست در خدمت مصرف‌کننده واقعی باشد و شناسه‌دارشدن تراکنش‌ها می‌تواند امکان سوءاستفاده از این کارت‌ها و انتقال یا بهره‌برداری خارج از چهارچوب تعیین‌شده را کاهش دهد.
در این چهارچوب، اجرای طرح به معنای حذف کارت اضطراری نیست، بلکه به معنای هوشمند، شفاف و قابل رصد کردن فرایند استفاده از آن است؛ تغییری که درنهایت می‌تواند هم رضایت مردم از نحوه دریافت خدمت در جایگاه‌ها را افزایش دهد و هم ابزار دقیق‌تری برای مدیریت منابع سوخت در اختیار بگذارد.
اجرای آزمایشی این طرح از چند روز گذشته در تهران آغاز شده و نتایج آن می‌تواند مبنای توسعه و تکامل این طرح و سازوکار آن در سایر نقاط کشور قرار گیرد.