به گزارش ایلنا، ثبت زیان حدود ۱۰ هزار و ۹۷۲ میلیارد تومانی در سه‌ماهه نخست 1405، بیانگر تداوم این فشارهاست. بااین‌حال، اصلاح دارایی‌ها و تقویت درآمدهای عملیاتی، همچنان از الزامات بهبود وضعیت بانک است.
با این توصیف، آنچه در اواسط شهریورماه امسال رخ داد، مشابه گشودن پرونده قدیمی برای بازخوانی دقیق‌تر وضعیت مالی بانکی است که سال‌ها با چالش زیان، دارایی‌های کم‌تحرک و فشارهای ترازنامه‌ای مواجه بوده است.
از یک‌سو، تصمیم مجمع در عدم تصویب صورت‌های مالی 1401، ممکن است برای سهامداران، پرسش‌برانگیز و پرابهام باشد، اما از سوی دیگر، می‌تواند بخشی از فرایند شفاف‌سازی تلقی شود، زیرا صورت‌های مالی، زمانی می‌توانند تصویر واقعی بنگاه را نشان دهند که همه رویدادهای بااهمیت در آنها ثبت شده باشد.
یک دادنامه، تغییر معادلات ترازنامه
بانک‌ها در مقایسه با بسیاری از کسب‌وکارها، به کیفیت اطلاعات مالی وابسته‌اند. گاهی تغییر در ارزش دارایی‌ها، نحوه ثبت مطالبات یا نتیجه پرونده حقوقی، مسیر نمایش وضعیت مالی آنها را تغییر می‌دهد. درباره بانک ایران‌زمین، دادنامه‌ای که پس از تهیه صورت‌های مالی سال ۱۴۰۱ صادر شده، به‌دلیل آثار مالی بااهمیت، نیازمند ثبت و انعکاس در دفاتر بانک است.
البته مسئله اصلی، فراتر از یک عدد در صورت‌های مالی، تصویری است که از ترازنامه بانک ساخته می‌شود، ترازنامه را می‌توان مانند پرونده پزشکی بیمار دانست که اگر بخشی از آزمایش‌ها یا اطلاعات جدید وارد آن نشود، تشخیص وضعیت واقعی دشوار خواهد بود. از این منظر، اصلاح حساب‌ها پیش از تصویب صورت‌های مالی، نوعی تلاش برای جایگزینی یک تصویر قدیمی با تصویر به‌روزتر است.
فاصله اصلاح حسابداری و بهبود اقتصادی
با وجود اهمیت این اتفاق، نباید فاصله میان اصلاحات حسابداری و بهبود بنیادین بانک را نادیده گرفت. تجربه بانک‌های مختلف در جهان نشان می‌دهد ترمیم ترازنامه، تنها مرحله نخست بازسازی است. بر اساس دیدگاه‌های مرتبط با ترمیم ترازنامه بانک‌ها، پاکسازی دارایی‌های مسئله‌دار و شفاف شدن زیان‌های پنهان، شرط لازم برای بازگشت بانک به مسیر عادی است، اما شرط کافی نیست.
به بیان دیگر، اگر یک بانک ارزش واقعی دارایی‌هایش را اصلاح کند، اما همچنان با ضعف درآمد عملیاتی، هزینه بالای منابع، مطالبات غیرجاری یا محدودیت سرمایه مواجه باشد، اصلاحات حسابداری، به‌تنهایی آینده‌اش را تغییر نمی‌دهد.
بانک ایران‌زمین نیز در ادامه مسیر با همین آزمون روبه‌رو است. کاهش ابهام در حساب‌ها یک نقطه شروع است، اما مقصد نهایی باید نیل به درآمدهای پایدار بانکی باشد.
چالش دارایی‌های منجمد
یکی از مسائل مهم در بانک‌های درگیر ناترازی، انباشت دارایی‌هایی است که در ظاهر ارزش دارند، اما نقدشوندگی و توان ایجاد درآمد آنها محدود است. در مورد ایران‌زمین، موضوع اصلاح ارزش بخشی از املاک انتقالی نیز مطرح شده که می‌تواند بر رقم زیان انباشته اثرگذار باشد، اما ماهیت آن با سودسازی عملیاتی تفاوت دارد.
در این راستا، اگرچه فروش یک دارایی یا اصلاح ارزش آن در تغییر وضعیت حقوق صاحبان سهام مؤثر است، اما جایگزین درآمد مستمر ناشی از تسهیلات‌دهی سالم، خدمات بانکی و مدیریت صحیح منابع نمی‌شود