باستانشناسان در حال رویارویی با فقدانی «غیرقابل تصور» هستند، زیرا عملیات ساخت دیوار مرزی در مسیر مزرعههایی قرار گرفته است که میزبان سایتهای تاریخی منحصربهفردی هستند؛ مکانهایی که بسیاری از آنها هنوز بهطور کامل مورد مطالعه و بررسی قرار نگرفتهاند.
این پروژه عظیم ساختوساز که با هدف کنترل مرزها پیش میرود، اکنون به یکی از بزرگترین تهدیدات برای تاریخ باستانی منطقه تبدیل شده است. طبق گزارشها، این دیوار از میان زمینهای خصوصی عبور میکند که حاوی شواهدی از سکونت انسان در بازههای زمانی مختلف، تا ۶۰۰۰ سال پیش است. متخصصان حوزه باستانشناسی هشدار میدهند که تخریب این سایتها به معنای پاک شدن بخشی از حافظه بشری است که هرگز فرصت ثبت و документи شدن را پیدا نکرده است.
تضاد میان امنیت مرزی و حفظ میراث فرهنگی
در حالی که وزارت امنیت داخلی (Department of Homeland Security) و اداره گمرک و حفاظت مرزی (Customs and Border Protection) بر لزوم تکمیل این سازه برای اهداف امنیتی تأکید دارند، منتقدان و پژوهشگران معتقدند که سرعت اجرای پروژه و نادیده گرفتن بررسیهای میدانی باستانشناسی، منجر به نابودی آثاری شده است که ارزش علمی جهانی دارند.
بسیاری از این سایتهای تاریخی در زمینهای خصوصی قرار دارند و به دلیل عدم دسترسی گسترده پژوهشگران در گذشته، پتانسیلهای آنها بهطور کامل شناسایی نشده است. اکنون با ورود ماشینآلات سنگین برای تخریب و ساخت دیوار، این فرصت برای همیشه از بین میرود.
نقش سیاست در تخریب تاریخ
این پروژه که ریشه در سیاستهای دوران دونالد ترامپ دارد، با مقاومتهای شدیدی از سوی جامعه علمی روبرو شده است. باستانشناسان استدلال میکنند که حتی در صورت ضرورت ساخت دیوار، باید پروتکلهای سختگیرانهای برای شناسایی و جابجایی آثار باستانی پیشبینی میشد تا از این خسارات جبرانناپذیر جلوگیری شود.
«ما با فقدانی روبرو هستیم که ابعاد آن غیرقابل تصور است. هر متر از این دیوار که روی یک سایت مطالعهنشده بنا شود، یعنی یک صفحه از تاریخ بشر برای همیشه بسته شده است.»
در حال حاضر، تلاشهای محدودی برای مستندسازی سریع سایتهای در معرض خطر در حال انجام است، اما با توجه به سرعت پیشروی عملیات ساختوساز، این تلاشها تنها میتواند بخشی کوچک از میراث ۶۰۰۰ ساله منطقه را نجات دهد. این وضعیت نشاندهنده تضاد عمیق میان اولویتهای سیاسی-امنیتی کوتاهمدت و حفظ میراث فرهنگی بلندمدت بشریت است.