محمدرضا عارف امروز سه شنبه در نشست اجلاس نخست وزیران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای که در تاجیکستان برگزار شد گفت: در آغاز، مراتب تشکر و قدردانی صمیمانه خود را از دولت و ملت دوست و برادر جمهوری تاجیکستان برای میزبانی شایسته این اجلاس و تلاش‌های دبیر کل سازمان و همکاران ایشان به منظور تسهیل برگزاری این نشست ابراز می‌کنم و برای ملت بزرگ تاجیکستان، آرزوی سربلندی، رفاه و توسعه پایدار دارم.
وی با بیان اینکه در طول ۲۵ سال گذشته سازمان همکاری شانگهای مسیر پرفراز و نشیبی را پیموده و در حال حاضر به بزرگترین سازمان منطقه‌ای در جهان تبدیل شده است، افزود: با توجه به فرصت‌های عظیم توسعه سازمان همکاری شانگهای امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن است که ظرفیت‌های خود را به همکاری‌های عملی و ملموس در حوزه‌های تجارت، اقتصاد، فرهنگ و امور بشر دوستانه تبدیل کند.
معاون اول رئیس‌جمهور اظهار کرد: اعتبار و اثر بخشی این سازمان در گرو آن است که تصمیمات و ابتکارات مشترک به پروژه‌ها و سازوکارهای اجرایی منجر شود و منافع آن به صورت واقعی و پایدار به مردم کشورهای عضو برسد در این راستا این نشست فرصتی مغتنم برای ارزیابی پیشرفت کار در بهبود فعالیت‌های سازمان و ترسیم مسیر آینده همکاری‌هاست.
عارف با بیان اینکه در شرایطی این نشست برگزار می‌شود که سایه تهدید و جنگ و اقدامات یکجانبه علیه جمهوری اسلامی ایران به عنوان عضو سازمان همکاری شانگهای فضای همکاری‌های منطقه ای را تحت تاثیر قرار داده است، تاکید کرد: ما ضمن محکوم کردن شدید این اقدامات معتقد هستیم که ابعاد این جنایات صرفا به عنوان یک ابزار فشار اقتصادی بر یک کشور خاص نیست بلکه آثار آن می‌تواند به اندازه یک جنگ تمام عیار بر زندگی مردم و اقتصاد کشورها اثر گذار باشد. چنین اقدامات غیرقانونی بر هزینه حمل‌ونقل، انرژی، تجارت و زنجیره تأمین کشورهای مختلف اثر می‌گذارد و از این منظر یک چالش اقتصادی برای همه اعضای سازمان همکاری شانگهای و شرکای تجاری آنها نیز محسوب می‌شود.
وی گفت: جمهوری اسلامی ایران بر ضرورت احترام کامل به منشور ملل متحد، اصول حقوق بین‌الملل، حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و اصل عدم توسل به زور تأکید می کند. ما معتقدیم اختلافات و چالش‌های بین‌المللی باید از مسیر گفت‌وگو، همکاری و سازوکارهای حقوقی و دیپلماتیک حل و فصل شوند، اما پاسخ پایدار به تهدیدات مشترک اقتصادی صرفاً در محکومیت آنها خلاصه نمی‌شود.
سازمان شانگهای قدرت اقتصادی خود را تقویت کند
معاون اول رئیس‌جمهور تصریح کرد: ما باید ظرفیت‌های اقتصادی خود را درون سازمان تقویت کنیم. جمهوری اسلامی ایران برای ارتقای تاب‌آوری و اثربخشی همکاری‌ها در سازمان همکاری شانگهای مجموعه‌ای از پیشنهادهای عملیاتی را در حوزه‌های تجاری، اقتصادی مالی ترانزیتی، انرژی، دیجیتال، فرهنگی و بشر دوستانه مطرح می‌کند.
عارف با بیان اینکه بسیار مایه خرسندی است که شاهد تعامل فرهنگی و بشر دوستانه در سازمان همکاری شانگهای هستیم، اظهار کرد: ما معتقدیم که باید نگاه بشر دوستانه خود را در مواجهه با جنگ اقتصادی تقویت کنیم. دسترسی مردم به دارو، آب، غذا و خدمات بهداشتی نباید تحت تأثیر منازعات سیاسی و اقدامات اقتصادی قرار گیرد. حق آموزش و تحصیل نیز از حقوق بنیادین بشری است و نباید قربانی فشارهای سیاسی و اقتصادی شود چنانچه ۱۶۸ کودک مدرسه میناب تحت تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران از میان ما رفتند.
وی خاطرنشان کرد: آمریکا و رژیم صهیونیستی با نقض تمامی قواعد بین‌المللی حقوق بین‌الملل و حقوق بشردوستانه بین‌المللی در جریان تجاوز نظامی ۲۸ فوریه به جمهوری اسلامی ایران علاوه بر شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی و کودکان دانش‌آموز در روز اول انسان‌های بی‌گناه و غیرنظامی بسیاری را به شهادت رساندند و اماکن مسکونی، آموزشی درمانی و زیر ساخت‌ها را هدف قرار دادند. نیروهای مسلح غیور و مردم شریف و متحد، ایران شکست سختی را به متجاوزان تحمیل کردند.
معاون اول رئیس‌جمهور گفت: ما از حمایت‌های سازمان همکاری شانگهای و اعضای آن در محکومیت متجاوزان و حملات مسلحانه قدردانی می‌کنیم و بر پاسخگو کردن متجاوزان تأکید می‌کنیم.
عارف با بیان این مطلب که جمهوری اسلامی ایران از روندهای جاری در حوزه همکاری‌های مالی و بانکی سازمان همکاری شانگهای استقبال می‌کند و بر ضرورت تداوم و تسریع آنها تأکید دارد، افزود: در حوزه مالی و پولی تعمیق و گسترش همکاری‌ها ضروری است. استفاده بیشتر از پول‌های ملی در تسویه حساب‌های تجاری، ایجاد سازوکارهای پرداخت مستقل و تقویت همکاری میان بانک‌های کشورهای عضو از ضرورت‌های شرایط کنونی است.
ضرورت ایجاد بانک توسعه سازمان شانگهای
وی خاطر نشان کرد: در همین راستا بر تسریع بررسی و ایجاد بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای برای تأمین مالی پروژه‌های مشترک و کمک به حل چالش‌های نظام پرداخت و کاهش ریسک ناشی از تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی تاکید می‌کنیم؛ این بانک باید حداکثر استقلال را از سیستم‌های مالی کشورهایی که ابزارهای اقتصادی را برای به دست آوردن مزیت‌های یکجانبه در امور بین‌المللی به کار می‌گیرند، داشته باشد.
معاون اول رئیس‌جمهور گفت: همچنین از تداوم فعالیت‌های کنسرسیوم بین بانکی شورای تجاری سازمان همکاری شانگهای که سهم عمده‌ای در اجرای پروژه‌های مشترک اقتصادی سودمند دارد، حمایت می‌کنیم. تصویب راهبرد توسعه این کنسرسیوم برای سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ در بیشکک، گامی مهم در این زمینه بود. انتظار داریم که روند عضویت بانک ایرانی در کنسرسیوم بین بانکی نیز تسریع و بزودی نهایی شود.
عارف با تاکید بر اینکه اقتصاد آینده، اقتصاد دیجیتال است، اظهار کرد: سازمان همکاری شانگهای می‌تواند به یکی از کانون‌های همکاری در حوزه هوش مصنوعی، تجارت الکترونیکی و اقتصاد پلتفرمی تبدیل شود. تبادل تجربه اجرای پروژه‌های مشترک مشارکت فعال در ابتکارات موجود در حوزه هوش مصنوعی، ایجاد بازار مشترک برای شرکت‌های نوآور و استارتاپ‌ها و تبادل نیروی متخصص می‌تواند ظرفیت‌های علمی کشورهای عضو را به یکدیگر متصل کند.
وی گفت: در زمینه اقتصاد دیجیتال و فناوری پیشنهاد می‌کنم کشورهای عضو تجربیات خود را در حوزه دولت الکترونیک، تجارت، دیجیتال، فناوری‌های مالی، هوش مصنوعی زیرساخت‌های داده و خدمات دیجیتال به اشتراک بگذارند و زمینه ایجاد پروژه‌های مشترک در این حوزه را فراهم کنند. تقویت مجمع اقتصاد دیجیتال سازمان همکاری شانگهای توسعه زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای گسترش همکاری‌های صنعتی انتقال فناوری و ایجاد شبکه همکاری میان بنگاه‌های اقتصادی کشورهای عضو می‌تواند سازمان همکاری شانگهای را از یک چارچوب همکاری اقتصادی به یک شبکه واقعی تولید تجارت و سرمایه‌گذاری تبدیل کند.
آمادگی داریم نقش موثری در کریدورهای منطقه‌ای ایفا کنیم
معاون اول رئیس‌جمهور اضافه کرد: به منظور تسهیل تجارت و لجستیک در منطقه، جمهوری اسلامی ایران از بهبود عملکرد و کارایی کریدور حمل‌ونقل منطقه‌ای و بین‌المللی حمایت می‌کند و آمادگی دارد نقش مؤثری در کریدورهای منطقه‌ای ایفا کند.
عارف گفت: ظرفیت‌های کشورهای عضو در دسترسی به آب‌های آزاد شبکه بنادر ظرفیت‌های ریلی و جاده‌ای و موقعیت جغرافیایی این امکان را فراهم می‌کند که سازمان همکاری شانگهای به عنوان بستر مطمئن اتصال کشورهای منطقه ایفای نقش کند کشورهای عضو می‌توانند با ارائه تسهیلات و تخفیفات دریایی و بندری در قالب سازمان نمونه موفقی از ترجیحات اقتصادی و تجاری را پیاده‌سازی کنند تبادل الکترونیکی اسناد حمل و حرکت به سمت اسناد تجاری و گمرکی دیجیتال نیز می‌تواند هزینه و زمان تجارت را به شکل محسوسی کاهش دهد توسعه تجارت درون سازمانی نیز به بهبود کارایی سازمان کمک خواهد نمود.
وی با بیان اینکه در عرصه انرژی باید از گفت‌وگو به سمت تعمیق همکاری‌ها در این حوزه و ایجاد کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای حرکت کنیم، اظهار کرد: کنسرسیومی که تنها به تجارت نفت و گاز محدود نباشد بلکه تولید، انتقال، توزیع امنیت زیرساخت تأمین مالی بورس انرژی فناوری و انرژی‌های نو را پوشش دهد اجرای مؤثر راهبرد همکاری انرژی تا سال ۲۰۳۰ در راستای منافع مشترک ماست و باید با پروژه‌های مشترک همراه شود در عین حال در فرآیند گذار انرژی نباید امنیت انرژی را نادیده گرفت.
معاون اول رئیس‌جمهور افزود: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد ظرفیت‌های خود را در زمینه علمی و فناوری در اختیار کشورهای عضو قرار دهد و در شکل‌گیری شرکت‌های دانش بنیان مشترک به ویژه در حوزه فناوری‌های نوین افزایش بهره‌وری و کربن‌زدایی صنایع نفت و گاز همکاری کند.
عارف تاکید کرد: در کنار اقتصاد نباید از امنیت غذایی غفلت کنیم. می‌توانیم با ایجاد زنجیره‌های مکمل، تولید استانداردهای بهداشتی و گواهی‌های سلامت را به تدریج هماهنگ کنیم و با ایجاد پلتفرم‌های دیجیتال مشترک، تولیدکننده را مستقیماً به صادر کننده و خریدار متصل نماییم.
وی با بیان اینکه مدیریت آب کشاورزی کم آب بر، بازچرخانی آب، مقابله با بیابان‌زایی و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در کشاورزی نیز حوزه‌هایی هستند که همکاری در آنها منفعت مشترک همه ماست، گفت: پیشنهاد می‌کنم کار گروه کشاورزی و امنیت غذایی سازمان با تمرکز بر پیش‌بینی بحران‌های غذایی، تبادل اطلاعات و کاهش آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های عرضه و تقاضا تشکیل شود.
معاون اول رئیس جمهور بیان کرد: اگر می‌خواهیم سازمان همکاری شانگهای در دهه آینده اثربخش‌تر باشد، باید یک اصل را در همه تصمیمات خود جاری کنیم همکاری اقتصادی باید به امنیت و صلح منجر شود و همکاری انسانی باید پشتوانه همکاری اقتصادی باشد چندجانبه‌گرایی زمانی قدرتمند است که در زندگی مردم آثار ملموس داشته باشد. ما به نظامی نیاز داریم که در آن تجارت آسان‌تر، انتقال کالا سریع‌تر، تأمین مالی مطمئن‌تر انرژی پایدارتر فناوری در دسترس‌تر و همکاری انسانی عمیق‌تر باشد و این هدف تنها با تصمیم‌های سیاسی محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند نهادهای اجرایی کارآمد منابع مالی پایدار و مشارکت فعال بخش خصوصی است.
عارف تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد در این مسیر با همه اعضای سازمان و شرکای بین‌المللی آن بر پایه احترام متقابل، منافع مشترک و برابر همکاری کند. اطمینان دارم اگر ظرفیت‌های کشورهای ما به یکدیگر متصل شود جغرافیای سازمان همکاری شانگهای می‌تواند از یک واقعیت جغرافیایی به یک مزیت راهبردی اقتصادی و انسانی تبدیل شود.
وی در پایان سخنان خود با بیان اینکه بار دیگر از جناب آقای قاهر رسول‌زاده، نخست وزیر جمهوری تاجیکستان به خاطر مهمان‌نوازی استقبال گرم و سازماندهی عالی این اجلاس تشکر می کنم، گفت: اطمینان دارم که کار مشترک ما در شهر دوشنبه به توسعه همکاری‌های چندجانبه در چارچوب سازمان، تقویت امنیت توسعه پایدار و شکوفایی در سراسر منطقه و جهان کمک خواهد کرد. برای جمهوری ازبکستان نیز در دوران ریاست دوره‌ای خود بر سازمان همکاری شانگهای، آرزوی موفقیت می‌کنم.