به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، گذرگاه الشیب ـ جذابه میان ایران و عراق روز چهارشنبه به روی مسافران، خودروها و کامیون‌های تجاری بسته شد؛ تصمیمی که زمان مشخصی برای پایان آن اعلام نشده است. در مقابل، مبادلات تجاری در گذرگاه ریمدان در مرز پاکستان پس از چند روز وقفه، به‌تدریج از سر گرفته شد.
دلایل متفاوت برای بسته‌شدن مرز عراق
حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق، دلیل بسته‌شدن گذرگاه الشیب را آماده‌نبودن زیرساخت‌های فنی و توسعه‌ای اعلام کرد و گفت تجارت میان دو کشور از دیگر گذرگاه‌ها ادامه دارد.
با این حال، رویترز به نقل از منابع مرزی گزارش داد که این تصمیم با بازبینی تدابیر امنیتی و نصب تجهیزات بازرسی برای جلوگیری از قاچاق اقلام ممنوعه ارتباط دارد.
علی زینی‌وند، سخنگوی وزارت کشور ایران، نیز گفت تهران پیش از بسته‌شدن گذرگاه از این تصمیم مطلع نشده بود؛ در حالی که بر اساس تفاهم دو کشور، توقف طولانی‌مدت فعالیت گذرگاه‌ها باید به طرف مقابل اطلاع داده شود.
ولی‌الله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استاندار خوزستان، از پیگیری موانع بازگشایی گذرگاه جذابه خبر داد. در همین حال، رئیس اتاق بازرگانی اهواز اعلام کرد تردد تجاری و مسافری از مرز شلمچه ادامه دارد.
ازسرگیری تجارت در مرز پاکستان
در مرز شرقی ایران، محمدسعید اربابی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار، از توافق با طرف پاکستانی برای ازسرگیری تدریجی مبادلات در گذرگاه ریمدان ـ گبد خبر داد.
در همین راستا، خبرگزاری تسنیم نوشت: در پی نشستی سه‌ساعته میان دو طرف، عبور میوه، سبزیجات و دیگر کالاهای فسادپذیر در اولویت قرار گرفت. شکری بلوچ، مسئول منطقه ریمدان، نیز اعلام کرد فعالیت تجاری از شامگاه چهارشنبه از سر گرفته شده و ترخیص کامیون‌های متوقف‌شده آغاز شده است.
عبدالسلیم حوت، مدیر بازارچه مرزی ریمدان، گفت صادرات سایر کالاها به تکمیل تشریفات اداری و هماهنگی‌های لازم وابسته است. اربابی نیز پیش‌بینی کرد فعالیت این گذرگاه طی روزهای آینده به روال عادی بازگردد.
اختلاف بر سر مقررات گمرکی و مسائل امنیتی
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اختلال در مرز پاکستان را ناشی از مشکلات فنی و اقدامات احتیاطی دانست و از ادامه رایزنی‌ها برای بازگشت مبادلات به شرایط عادی خبر داد.
در مقابل، حوت اعلام کرد طرف پاکستانی تغییراتی در مقررات تعرفه‌های گمرکی و مبادلات بانکی اعمال کرده است. به گفته وی، مذاکرات با مسئولان گمرک گبد برای رفع موانع صادراتی ادامه دارد، اما جزئیات مقررات جدید اعلام نشده است.
از سوی دیگر، شهید رند، مشاور رئیس دولت ایالت بلوچستان پاکستان، هدف از محدودیت‌های موقت را رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی، مقابله با قاچاق و بهبود مدیریت مرزها عنوان کرد.
این اظهارات نشان می‌دهد اختلال در تجارت مرزی با مجموعه‌ای از مسائل فنی، اقتصادی و امنیتی همراه بوده است؛ هرچند هنوز نقش دقیق هر یک از این عوامل روشن نیست.
نگرانی تجار از خسارت‌های مرزی
در جریان توقف مبادلات با پاکستان، اتاق بازرگانی و صنایع کویته شمار کامیون‌های گرفتار در دو سوی مرز را حدود ۲ هزار دستگاه اعلام کرد. شبکه جیو پاکستان ۱۸ اکتبر (۲۶ مهر) گزارش داد که این نهاد از بازرگانان خواسته است تا مشخص‌شدن وضعیت از خریدهای جدید خودداری کنند.
با وجود اولویت‌دادن به محموله‌های فاسدشدنی در روند بازگشایی ریمدان، هنوز آمار دقیقی از میزان خسارت تجار یا شمار کامیون‌های عبورکرده منتشر نشده است.
محدودیت‌ها در دو مرز از نظر دامنه نیز متفاوت بوده‌اند؛ بسته‌شدن گذرگاه الشیب تردد مسافران و خودروهای تجاری را متوقف کرده، اما گزارش‌های پیشین به نقل از خبرگزاری وانا از ادامه عبور مسافران در گذرگاه ریمدان ـ گبد، هم‌زمان با توقف تجارت، حکایت داشت.
فشار آمریکا بر بغداد
در کنار دلایل فنی و امنیتی اعلام‌شده از سوی دولت عراق، خبرگزاری فرانسه به نقل از دو منبع سیاسی عراقی مدعی شد واشنگتن برای افزایش فشار اقتصادی بر ایران، بغداد را به بستن گذرگاه‌های مرزی با ایران ترغیب می‌کند.
الجزیره در این گزارش نوشته است: این ادعا تاکنون با شواهد مستقلی تأیید نشده و ارتباطی میان محدودیت‌های مرزی عراق و پاکستان نیز گزارش نشده است.
در حالی که زمان بازگشایی گذرگاه الشیب همچنان نامشخص است، مقام‌های ایرانی از بازگشت تدریجی تجارت در ریمدان طی روزهای آینده خبر داده‌اند. هم‌زمان، مبادلات ایران و عراق از دیگر گذرگاه‌های مرزی ادامه دارد.