در آستانه انتخابات روز سه‌شنبه اسرائیل، برخی از مشاوران دونالد ترامپ معتقدند تغییر دولت در تل‌آویو می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای پیشبرد برنامه‌های رئیس‌جمهور آمریکا در خاورمیانه ایجاد کند؛ حتی اگر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی اسرائیل، در انتخابات شکست بخورد.
به گزارش عصر ایران به نقل از آکسیوس، ترامپ روز یکشنبه حمایت خود را از نتانیاهو اعلام کرد و حتی احتمال شکست او را عاملی مؤثر بر روابط آمریکا و اسرائیل دانست. با این حال، شماری از مقام‌های آمریکایی می‌گویند برخی از نزدیک‌ترین مشاوران ترامپ با این تصمیم مخالف بوده‌اند و معتقدند رئیس‌جمهور آمریکا نباید در انتخابات اسرائیل دخالت می‌کرد.
ترامپ تاکنون با هیچ نخست‌وزیر اسرائیلی به‌جز نتانیاهو کار نکرده و رابطه نزدیک اما پرتنش این دو، بخش مهمی از سیاست خاورمیانه‌ای واشنگتن را شکل داده است. با این حال، جنگ با ایران و اختلاف‌نظر بر سر غزه، سوریه و لبنان باعث شده است شماری از مقام‌های دولت ترامپ درباره توانایی نتانیاهو برای پیشبرد اهداف مشترک دو طرف تردید کنند.
یکی از مشاوران ترامپ در توصیف نگاه رئیس‌جمهور آمریکا به نتانیاهو گفت: «او همان شیطانی است که می‌شناسد. و ترجیح می دهد با کسی کار کند که از پیش او را می شناسد.»
ترامپ در هر دو حالت به دنبال اهرم فشار است
به نوشته آکسیوس، یکی از مقام‌های آمریکایی حمایت ترامپ از نتانیاهو را تصمیمی توصیف کرده که تقریباً در هر دو سناریوی انتخاباتی می‌تواند به سود رئیس‌جمهور آمریکا تمام شود.
اگر نتانیاهو پیروز شود یا پس از انتخابات همچنان به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در قدرت بماند، ترامپ می‌تواند مدعی شود که به نجات سیاسی او کمک کرده است و از این موقعیت برای وادار کردن دولت اسرائیل به پذیرش امتیازهایی استفاده کند.
در مقابل، اگر نتانیاهو شکست بخورد و مخالفانش دولت جدیدی تشکیل دهند، رهبران تازه اسرائیل نیز برای حفظ روابط نزدیک با واشنگتن انگیزه خواهند داشت و حمایت ترامپ از رقیبشان احتمالاً به موضوعی حاشیه‌ای تبدیل خواهد شد.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، برخلاف ترامپ از حمایت علنی از نتانیاهو خودداری کرده است. او که چند روز پیش از شکست ویکتور اوربان، نخست‌وزیر پیشین مجارستان، در انتخابات آوریل از او حمایت کرده بود، گفته است دیگر قصد ندارد در انتخابات کشورهای دیگر دخالت کند.
ونس و شماری دیگر از مقام‌های ارشد دولت آمریکا، به گفته منابع آگاه، در جریان جنگ با ایران از نتانیاهو سرخورده شده‌اند. این مقام‌ها معتقدند ارزیابی‌های نتانیاهو پیش از جنگ درباره شرایط و پیامدهای درگیری با ایران برای کاخ سفید نادرست بوده است.
اختلاف بر سر ایران، غزه و سوریه
اختلاف‌نظر میان مشاوران ترامپ و دولت نتانیاهو طی شش ماه گذشته در چند پرونده منطقه‌ای افزایش یافته است.
استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، و جرد کوشنر، داماد رئیس‌جمهور آمریکا، از آنچه تعلل نتانیاهو در اجرای طرح صلح ترامپ در غزه می‌دانند، ابراز نارضایتی کرده‌اند.
تام باراک، فرستاده ترامپ، نیز درباره رویکرد دولت اسرائیل در قبال دمشق و ادامه عملیات نظامی اسرائیل در سوریه نگرانی‌هایی دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، و تیم او روابط بهتری با نتانیاهو دارند، اما معتقدند اسرائیل می‌تواند اقدامات بیشتری برای تقویت دولت لبنان انجام دهد. واشنگتن همچنین از عملکرد دولت نتانیاهو در مهار حملات شهرک‌نشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان در کرانه باختری ناراضی است.
برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند تشکیل دولت جدیدی در اسرائیل، بدون حضور شرکای راست افراطی نتانیاهو، می‌تواند همکاری با واشنگتن را آسان‌تر کند.
انتخابات اسرائیل چه نتیجه‌ای خواهد داشت؟
نظرسنجی‌های نهایی سه شبکه تلویزیونی اصلی اسرائیل که روز جمعه منتشر شدند، نشان می‌دادند ائتلاف نتانیاهو فاصله زیادی با اکثریت پارلمانی دارد.
بر اساس این نظرسنجی‌ها، ائتلاف او ممکن است تنها ۵۰ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آورد؛ یعنی ۱۷ کرسی کمتر از تعداد کرسی‌های ائتلاف کنونی. همچنین پیش‌بینی شده بود حزب لیکود، به رهبری نتانیاهو، از ۳۲ کرسی فعلی به حدود ۲۰ کرسی کاهش یابد.
در مقابل، ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، در نظرسنجی‌ها بین ۵۲ تا ۵۶ کرسی به دست می‌آورد. دو حزب عرب اسرائیلی نیز در مجموع ۱۴ تا ۱۶ کرسی کسب می‌کردند.
با این حال، شبکه ۱۴ اسرائیل که به حمایت از نتانیاهو شناخته می‌شود، در نظرسنجی خود پیش‌بینی متفاوتی ارائه کرده و برای ائتلاف او ۶۰ کرسی در نظر گرفته بود.
این نتایج از احتمال بن‌بست سیاسی حکایت دارد؛ زیرا نه نتانیاهو و نه آیزنکوت ظاهرا مسیر روشنی برای دستیابی به ۶۱ کرسی مورد نیاز جهت تشکیل دولت ندارند. آیزنکوت برای تشکیل دولت به حمایت احزاب عرب یا تشکیل دولت اقلیت با پشتیبانی بیرونی آن‌ها نیاز خواهد داشت؛ گزینه‌هایی که با مخالفت برخی از متحدان احتمالی او روبه‌رو هستند.
تشکیل دولت وحدت ملی با حضور نتانیاهو و رقبایش نیز بسیار بعید ارزیابی می‌شود. در صورت ناتوانی طرفین در تشکیل دولت، احتمال برگزاری انتخاباتی دیگر وجود دارد و نتانیاهو می‌تواند تا آن زمان در مقام نخست‌وزیر موقت باقی بماند.
هدف ترامپ فراتر از سرنوشت نتانیاهو است
ترامپ پس از پایان انتخابات اسرائیل و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با تصمیم مهمی درباره سیاست خاورمیانه‌ای خود روبه‌رو خواهد شد: آیا بار دیگر در یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران با نتانیاهو همراه می‌شود یا مسیر دیگری را در پیش می‌گیرد؟
نتانیاهو خواهان پیشبرد عملیات نظامی جدید است، اما نتیجه انتخابات اسرائیل می‌تواند بر تصمیم ترامپ یا دست‌کم زمان‌بندی هرگونه درگیری گسترده تازه تأثیر بگذارد.
در عین حال، رئیس‌جمهور آمریکا قصد دارد از جنگ ایران عبور کند و دستور کار دیپلماتیک گسترده‌تری را پیش ببرد؛ از اجرای طرح صلح غزه و میانجی‌گری میان اسرائیل و لبنان گرفته تا توافق با سوریه و دستیابی به توافق میان اسرائیل و عربستان سعودی.
انتخابات اسرائیل لزوماً به تشکیل دولتی همسو با برنامه‌های ترامپ منجر نخواهد شد. حتی شکست نتانیاهو نیز ممکن است به بن‌بست سیاسی تازه‌ای بینجامد و اوضاع را از این هم برای ترامپ بدتر کند.