به گزارش ایلنا، ترکیه تلاشهای دیپلماتیک خود را برای میانجیگری میان روسیه و اوکراین درباره امنیت دریای سیاه افزایش داده است؛ این تلاشها در شرایطی دنبال میشود که حملات به بنادر، تأسیسات بارگیری و کشتیها، از جمله کشتیهای غیرنظامی متعلق به کشورهای دیگر، ادامه دارد و مواضع مسکو از کاهش شانس احیای ابتکار «غلات دریای سیاه» حکایت دارد.
کییف آمادگی خود را برای دستیابی به توافقی مشابه ابتکاری که روسیه، اوکراین، ترکیه و سازمان ملل در ژوئیه ۲۰۲۲ (تیر ۱۴۰۱) به اجرا گذاشتند، اعلام کرده است؛ توافقی که امکان عبور کشتیهای تجاری و صادرات محصولات کشاورزی اوکراین را فراهم میکرد. با این حال، روسیه در ژوئیه ۲۰۲۳ (تیر ۱۴۰۲) بهطور یکجانبه از این ابتکار خارج شد و پس از آن، حملات به بنادر اوکراین تشدید و محاصره دریایی این کشور دوباره برقرار شد.
آنکارا از ژوئن(خرداد) تلاشهای خود برای تأمین امنیت دریای سیاه را افزایش داده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، ۱۷ سپتامبر (۲۶ شهریور) اعلام کرد آنکارا رایزنیهای دیپلماتیک خود با مسکو و کییف را افزایش داده است. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه نیز پس از دیدار با ولودیمیر زلنسکی در ۲۳ سپتامبر (۱ مهر)، بر ضرورت تضمین امنیت کشتیرانی تأکید کرد و گفت حمله به کشتیهای تجاری قابل توجیه نیست.
فیدان پیشتر در ماه ژوئن به مسکو سفر کرده و با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، و ولادیمیر پوتین درباره امنیت دریای سیاه گفتوگو کرده بود. وی همچنین آمادگی ترکیه برای میزبانی مذاکرات صلح را اعلام کرد. فیدان در ماه ژوئیه نیز به کییف رفت و خواستار تأمین امنیت انرژی و کشتیرانی برای حفاظت از مسیر صادرات غلات جهان شد.
ترکیه در ماه اوت پیشنهادی را به روسیه و اوکراین ارائه کرد تا حملات به کشتیهای غیرنظامی متوقف شود و پس از آن تلاش کرد زمینه را برای دستیابی به توافقی جدید مشابه ابتکار غلات فراهم کند. امنیت دریای سیاه همچنین محور دیدار پوتین و اردوغان در اوایل سپتامبر بود و اردوغان پس از این دیدار بر ضرورت ایجاد سازوکاری برای تضمین امنیت کشتیرانی تأکید و درباره بازگشت بحران غلات هشدار داد.
کییف نیز آمادگی خود را برای توقف متقابل حملات در دریای سیاه اعلام کرده است. زلنسکی گفته است روسیه باید برای توقف حملات به زیرساختها آمادگی داشته باشد تا اوکراین نیز حملات دوربرد خود را متوقف کند. دنیس شمیهال، وزیر انرژی اوکراین، نیز اعلام کرده است کشورش برای برقراری آتشبس با هدف حفاظت از تأسیسات انرژی، همزمان با نزدیک شدن فصل زمستان، آمادگی دارد.
در مقابل، مسکو موضع سختگیرانهتری در مذاکرات اتخاذ کرده است. ولادیمیر پوتین گفته است محاصره دریایی میتواند به بحران ارزی، بودجهای و بانکی در اوکراین منجر شود و تلاشها برای برقراری آتشبس در دریای سیاه را اقدامی در راستای منافع کییف دانسته است.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، ۲۴ سپتامبر (۲ مهر) تلاشها برای احیای ابتکار غلات دریای سیاه را «کاملاغیرقابل قبول و غیرواقعبینانه» توصیف کرد. دیمیتری پولیانسکی، نماینده روسیه در سازمان امنیت و همکاری اروپا، نیز کییف و حامیان غربی آن را مسئول تشدید تنشها در منطقه آزوف و دریای سیاه دانست.
همزمان، برخی کانالها و محافل روسی همچنان خواستار رد آتشبس محدود هستند و این مواضع با تشدید لحن روسیه در قبال برخی کشورهای عضو ناتو همراه شده است.
با ادامه حملات به زیرساختها و بنادر، هنوز مشخص نیست تلاشهای دیپلماتیک ترکیه بتواند مسکو و کییف را به سمت توافقی جدید درباره امنیت کشتیرانی و صادرات غلات در دریای سیاه سوق دهد یا خیر.