الجزیره نوشت: پس از سالها تنش دیپلماتیک و تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر الحاق گرینلند به زور یا خرید آن، ایالات متحده و دانمارک به یک توافق امنیتی تاریخی دست یافتند که به نگرانیهای واشنگتن پایان میدهد و برای ترامپ دستاوردهای استراتژیک در این جزیره قطبی به ارمغان میآورد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: دولت آمریکا تلاش میکند این توافق را به عنوان پیروزیای بازاریابی کند که حاکمیت امنیتیاش را تثبیت کرده و فرصتهای نفوذ چین و روسیه را از بین میبرد، در حالی که دانمارک و گرینلند اعلام کردهاند که این توافق برای همه «مفید» است.
*توافق جدید گرینلند شامل چه مواردی است؟
وزارت امور خارجه آمریکا روز جمعه اعلام کرد که توافق امنیتی مربوط به گرینلند، تضمین میکند که چین و روسیه نتوانند در این جزیره قطبی پایگاه نظامی ایجاد کنند.
یک مقام وزارت امور خارجه که نخواست نامش فاش شود، گفت: «این توافق صراحتاً به ایالات متحده توانایی کامل میدهد تا هر اقدامی را که برای تأمین امنیت و دفاع از قاره آمریکا در گرینلند ضروری میبیند، از جمله حقوق دسترسی دائمی، ایجاد پایگاههای نظامی و پروازهای هوایی، انجام دهد.»
وی افزود: «این توافق تضمین میکند که چین و روسیه نتوانند در گرینلند پایگاه ایجاد کنند یا نیرو به آنجا بفرستند و همچنین مکانیسمهای لازم برای جلوگیری از سرمایهگذاری در بخشهای حساس را فراهم میکند.» وی تأکید کرد که این توافق حتی اگر گرینلند مستقل شود نیز به قوت خود باقی خواهد ماند.
ترامپ در پستی در شبکههای اجتماعی، این توافق را یک پیروزی شخصی جلوه داد و گفت که این توافق «به ایالات متحده کنترل دائمی بر امنیت و تمامی نیازهای دیگر را میبخشد.»
وی افزود: «از این پس، هیچ دشمنی برای ایالات متحده قادر نخواهد بود که در گرینلند پایگاهی ایجاد کند، حضور نظامی داشته باشد یا سرمایهگذاریهای حساس انجام دهد، مگر با کسب موافقت کتبی و صریح ما.»
وی ادامه داد: «ما فوراً روند توسعه حضور نظامی گسترده در بخش مناسبی از گرینلند را آغاز خواهیم کرد.»
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفت که این توافق نگرانیهای امنیت ملی واشنگتن در خصوص این جزیره را «به طور کامل و دائمی» برطرف میکند و افزود: «گرینلند برای همیشه بخشی از منطقه دفاع استراتژیک آمریکای شمالی باقی خواهد ماند و هر دشمنی را از خود و منطقه اطرافش دور خواهد کرد.»
*دانمارک و گرینلند چگونه این توافق را توصیف کردند؟
مدت کوتاهی پس از انتشار پست ترامپ، رهبران دانمارک و گرینلند بیانیههایی صادر کردند که نشان میدهد این توافق قرار است هفته آینده در حاشیه نشستهای مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک توسط هر سه طرف امضا شود.
دفتر مته فردریکسن، نخستوزیر دانمارک، اعلام کرد که این توافق امنیت اقیانوس اطلس شمالی و قطب شمال را تقویت خواهد کرد.
در همین حال، ینس فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، تأکید کرد که این توافق، منافع این جزیره قطبی و جایگاه آن در همکاریهای بینالمللی را به رسمیت میشناسد و افزود: «این به نفع همه ماست.»
بر اساس بیانیه دفتر فردریکسن، پس از امضا، این توافق باید پیش از اجرایی شدن، از مسیرهای پارلمانی لازم عبور کند.
این توافق پس از ماهها مذاکرات آرام و پشت پرده میان مقامات ایالات متحده، گرینلند و دانمارک به دست آمد تا راهکارهایی برای رفع برخی از نگرانیهای امنیتی ترامپ در مورد این قلمرو خودمختارِ دانمارک با جمعیت حدود ۵۶ هزار نفر پیدا شود.
گرینلند در مقابل سواحل شمال شرقی کانادا واقع شده و بیش از دو سوم خاک این قلمرو در مدار قطب شمال قرار دارد. این موقعیت، آن را از زمان جنگ جهانی دوم برای دفاع از آمریکای شمالی حیاتی کرده است؛ زمانی که این جزیره قطبی برای تضمین عدم افتادن به دست آلمان نازی و حفاظت از مسیرهای حیاتی کشتیرانی در اقیانوس اطلس شمالی، تحت حمایت ایالات متحده قرار گرفت.
*پس از توافق چه چیزی تغییر خواهد کرد؟
اظهارات طرفهای مربوطه تأکید میکند که این توافق بسیار کمتر از تمایلِ پیشتر اعلامشدهی ترامپ برای «تملک گرینلند توسط ایالات متحده» است.
فردریکسن گفت که این توافق برای همه طرفها «فوقالعاده» است و «حاکمیت و تمامیت ارضی پادشاهی دانمارک و حق مردم گرینلند برای تعیین سرنوشت را به رسمیت میشناسد.»
وی معتقد است که این توافق «برای ناتو و اروپا مفید است» و امنیت مشترک در منطقه قطب شمال و اقیانوس اطلس شمالی را تقویت میکند.
نیلسن نیز گفت که این توافق «امنیت گرینلند، پادشاهی دانمارک، ایالات متحده و ائتلاف غرب را تضمین و تقویت میکند.»
با این حال، بسیاری از مسائل همچنان نامشخص باقی مانده است، از جمله ماهیت حضور نظامی آمریکا در جزیره. خبرگزاری رویترز به نقل از عمران بیومی، مقام سابق پنتاگون و پژوهشگر کنونی در اندیشکده «شورای آتلانتیک»، گزارش داد که اجازه دادن به ایالات متحده برای ساخت پایگاه بدون رضایت گرینلند یا دانمارک موضوعی جدید خواهد بود، اما «به نظر میرسد واشنگتن میتوانست بسیاری از این اهداف را از طریق دیپلماسی و گفتگو، بدون تحت فشار قرار دادن روابط گستردهتر بین ایالات متحده و ناتو، به دست آورد.»
همچنین مشخص نیست که این توافق چگونه در گرینلند دریافت خواهد شد؛ جایی که ساکنانش آرزوی استقلال دارند و پیشتر از تلاشهای ایالات متحده برای تحمیل هژمونی خود ابراز نارضایتی کردهاند.
*آیا این توافق نشاندهنده عقبنشینی از تهدیدهای پیشین ترامپ و تلاشهایش برای الحاق جزیره است؟
توافق امروز اتفاقی نبود، بلکه پس از سالها تلاشهای مستمر ترامپ برای کنترل جزیره به عنوان یک «ضرورت مطلق» برای امنیت اقتصادی و نظامی صورت گرفت؛ تا جایی که او در سال ۲۰۱۹ ایده «خرید» آن را مطرح کرد و آن را یک «معامله بزرگ ملکی» خواند.
ترامپ ادعا کرده بود که ایالات متحده برای بازدارندگی در برابر تهدیدهای روسیه و چین به گرینلند نیاز دارد و بارها ادعاهایی مبنی بر حضور نیروهای نظامی چین و روسیه در نزدیکی سواحل جزیره تکرار کرده بود.
با توجه به موقعیت استراتژیکش بین ایالات متحده و روسیه، گرینلند به دلیل ذوب شدن یخهای قطب شمال، روز به روز اهمیت بیشتری برای دفاع پیدا کرده و به عنوان میدان نبرد ژئوپلیتیک ظاهر میشود.
اگرچه دولت ترامپ تلاش میکند این توافق را به عنوان یک «پیروزی قاطع آمریکایی» بازاریابی کند، اما در واقع به نظر میرسد که این توافق محدود به تقویت همکاریهای امنیتی در چارچوب ائتلاف موجود ناتو است، در حالی که وضعیت قانونی و حاکمیتی جزیره حفظ شده است.
ایالات متحده از دیرباز حضور نظامی در گرینلند داشته است، زیرا چندین پایگاه و تأسیسات را در طول جنگ سرد حفظ کرد، قبل از آنکه حضور خود را کاهش دهد.
ایالات متحده همچنان پایگاه فضایی دورافتاده «پیتوویک» در شمال غربی گرینلند را اداره میکند که پس از امضای معاهده دفاعی گرینلند در سال ۱۹۵۱ بین آمریکا و دانمارک ساخته شد. این پایگاه از عملیات هشدار موشکی، دفاع موشکی و نظارت فضایی ایالات متحده و ناتو پشتیبانی میکند.