بیست‌ویکمین دوره جایزه «دکتر تقی ابتکار»، با برگزاری مراسمی ضمن تجلیل از پژوهشگران و فعالان محیط‌زیست، از روزنامه اطلاعات به مناسبت یک قرن فعالیت رسانه‌ای در حوزه محیط‌زیست تقدیر کرد؛ در این مراسم سخنرانان بر ضرورت صلح پایدار، مخالفت با جنگ‌طلبی و توجه به پیامدهای انسانی و زیست‌محیطی درگیری‌ها تأکید کردند. به گزارش اطلاعات، بیست‌ویکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار روز پنجشنبه ۱۶ مهر از سوی مؤسسه صلح و محیط زیست برگزار شد؛ نهادی غیردولتی که در حوزه ترویج فرهنگ صلح، حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار فعالیت می‌کند. برگزاری این رویداد در تهران با محوریت صلح و محیط‌زیست، فرصتی برای تجلیل از پژوهشگران، فعالان رسانه‌ای و چهره‌هایی بود که در مسیر توسعه پایدار و حفاظت از محیط‌زیست فعالیت کرده‌اند. در این مراسم، ضمن گرامیداشت یاد دکتر تقی ابتکار، اولین رئیس سازمان حافظت از محیط‌زیست ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و شهدای صلح، از خانواده‌های شهیدان دکتر کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی سیاست خارجی و همسرش منصوره رئیس‌قاسم که در تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی در فروردین امسال به شهادت رسیدند تقدیر شد. برگزارکنندگان با اشاره به نقش این دو شهید در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی، فقدان آنان را خسارتی برای ایران و جهان تشنه عدالت دانستند. جفری ساکس: مردم آمریکا مخالف سیاست‌های کنونی هستند در این مراسم از جفری ساکس، استاد دانشگاه آمریکایی کلمبیا، رئیس مؤسسه شبکه راه‌حل‌های توسعه پایدار و مشاور اسبق ویژه دبیرکل سازمان ملل در دوران بان کی‌مون، به عنوان پژوهشگر برگزیده در بخش بین‌الملل، تقدیر به عمل آمد. وی در پیامی ویدئویی، توجه همزمان به صلح و محیط‌زیست را اقدامی هوشمندانه توصیف کرد و گفت ملت‌هایی که خواهان صلح و توسعه پایدار هستند، در خدمت بشریت قرار دارند. جفری ساکس در پیامش گفت: برای من افتخار بزرگی است که این جایزه ارزشمند را از طرف مرکز صلح و محیط زیست که به نام مرحوم دکتر تقی ابتکار است که در راهبری ایران به سوی علوم و تکنولوژی و نیز توسعه پایدار نقش بزرگی داشت دریافت می‌کنم. از خانواده ابتکار که در زمینه توسعه پایدار و محیط‌زیست خدمات ارزنده‌ای ارائه داشته‌اند، تشکر می‌کنم. توجه به صلح و محیط‌زیست به عنوان دو موضوعی که هر دو برای حیات بشری مهم هستند، جهت‌گیری زیرکانه‌ای از سوی ایرانیان است. وی ادامه داد: ملت‌هایی که مانند ایران، خواهان صلح و توسعه پایدار باشند، قهرمان‌های زمین هستند و قهرمان‌های بشریت. متأسفم که باید بگویم دولت آمریکا اکنون، هم در برابر صلح و هم در برابر محیط‌زیست قرار گرفته و به نظامی‌گری، تعرض و عملیات جنگی علیه ایران و بسیاری کشورهای دنیا اقدام کرده است. آمریکا امروز کشوری شده که با نظامی‌گری اداره می‌شود و تجاوز آشکاری را علیه ایران آغاز کرده. از سوی دیگر، آمریکا با هدایت آقای ترامپ، تنها کشوری است که از کنوانسیون تغییر اقلیم دوبار خارج شده است. با پذیرش این جایزه می‌خواهم اعلام کنم که مردم آمریکا، موافق این سیاست‌ها نیستند و نظرسنجی‌ها نیز نشان می‌دهد موضع اکثریت مردم آمریکاعلیه این اقدامات است. مردم ما مخالف دوبار حمله به ایران که هر دوبار در میانه مذاکرات بوده، هستند. مردم آمریکا حامی محیط‌زیست و توسعه پایدار هستند؛ پس این رودررویی مردم آمریکا نیست؛ بلکه رودررویی مجموعه نظامی و صنعتی حاکمیت آمریکاست که برخلاف میل ملتشان، آنها را به رودررویی با دنیا کشیده است. او با انتقاد از سیاست‌های دولت آمریکا، نظامی‌گری و اقدامات جنگی این کشور علیه ایران و دیگر کشورها را در تعارض با صلح و حفاظت از محیط‌زیست دانست. ساکس همچنین با اشاره به خروج دوباره آمریکا از توافق اقلیمی پاریس، تأکید کرد که مخالفتش با این سیاست‌ها به معنای تقابل با مردم آمریکا نیست؛ چراکه به گفته او، بخش بزرگی از مردم این کشور با جنگ و تخریب محیط‌زیست مخالفند. صالحی: صلح‌طلبی به معنای نادیده گرفتن تهدیدها نیست دکتر علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی نیز در این مراسم با گرامیداشت یاد شهدای ایران، به‌ویژه کودکان میناب، ضمن انتقاد از سیاست‌های دولت‌های غربی، میان حکومت‌ها و ملت‌ها تمایز قائل شد و با اشاره به تجربه تحصیل خود در غرب، از رفتار و مهمان‌نوازی مردم این کشورها سخن گفت. صالحی در ادامه با تأکید بر ضرورت شناخت و مهار سوءتفاهمها و سوءرفتارها گفت: هیچ طرفی نباید خود را مطلقا محق و طرف مقابل را کاملا باطل بداند. به اعتقاد او، باید احتمال خطا در گفتار و رفتار خود را نیز پذیرفت و برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها تلاش کرد. وزیر پیشین امور خارجه گفت: اگر بتوانیم با هوشمندی و در چارچوب اصل حکمت، عزت و مصلحت، سوءتفاهمها را برطرف کنیم، جنگ رخ نخواهد داد. وی تأکید کرد که پذیرش پیشنهاد صلح نباید به‌آسانی کنار گذاشته شود. صالحی در عین حال، آمادگی دفاعی را ضروری خواند و با اشاره به ماجرای صلح حدیبیه و فتح مکه گفت که حفظ قدرت دفاعی نباید مانع انتخاب مسیر آشتی شود. رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی افزود: وجدان عمومی در دنیا همواره طرفدار مظلوم است. ما باید جایگاه مظلومیت خود را همچنان حفظ کنیم و اجازه ندهیم رژیم صهیونیستی که در افکار عمومی دنیا، پس از جنگ غزه به عنوان یک ظالم معرفی شده و دادگاه کیفری بین‌المللی هم نتانیاهو و سرمداران آن رژیم را محکوم کرده، بتوانند با خُدعه و نیرنگ، نگاه دنیا را نسبت به مظلومیت ایران عوض کنند. او همچنین دکتر ابتکار را شخصیتی متعهد، دانشمند، برخوردار از دغدغه‌های محیط‌زیستی و دارای سعه صدر در مواجهه با اختلاف‌نظرهای سیاسی توصیف کرد و یاد و نام او را ماندگار دانست. معصومه ابتکار: امیدوارم صلح پایدار و عادلانه برقرار شود معصومه ابتکار، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده در دولت دوازدهم و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در دولت‌های هفتم، هشتم و یازدهم نیز در حاشیه این مراسم و در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار اطلاعات، درباره پیامدهای جنگ و ضرورت پایان آن سخن گفت. او با بیان اینکه جنگ‌ها آثار گسترده و بین‌نسلی دارند و پیامدهایشان به مرزهای جغرافیایی محدود نمی‌شود، تأکید کرد که درگیری جاری با آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز آسیب‌های گسترده‌ای به طبیعت ایران وارد کرده است. ابتکار با اشاره به بررسی‌های انجام‌شده درباره آثار زیست‌محیطی جنگ، ابراز امیدواری کرد که این پیامدها در محافل بین‌المللی مورد توجه قرار گیرند و از عاملان خسارت‌ها غرامت گرفته شود. او در عین حال یادآور شد که برخی آسیب‌های انسانی واردشده به کشور جبران‌ناپذیرند. وی تأکید کرد: ایران در برابر شرایط ظالمانه تسلیم نشده و نخواهد شد، اما همواره برای گفتگو و صلح، مشروط به رعایت خواسته‌های به‌حق کشور، آمادگی داشته است. معصومه ابتکار که فرزند دکتر تقی ابتکار است، ابراز امیدواری کرد بزودی صلحی پایدار و عادلانه در منطقه برقرار شود. ارتباط صلح با محیط زیست براساس این گزارش، صلح و محیط‌زیست، برخلاف تصور رایج، دو موضوع جدا از یکدیگر نیستند. جنگ تنها به از دست رفتن جان انسان‌ها و تخریب شهرها محدود نمی‌شود؛ طبیعت نیز از پیامدهای آن آسیب می‌بیند و گاه آثار این خسارت‌ها تا سال‌ها و حتی نسل‌ها باقی می‌ماند. از همین رو توجه به محیط‌زیست در کنار تلاش برای برقراری صلح، ضرورتی فراتر از یک دغدغه تخصصی است. برگزاری جایزه دکتر تقی ابتکار و تقدیر از پژوهشگران و رسانه‌های فعال در این حوزه، یادآور همین مسئولیت است؛ مسئولیتی که تحقق آن، علاوه بر آمادگی برای دفاع از کشور، به تلاش مستمر برای کاهش تنش‌ها، گفتگو و جلوگیری از گسترش خشونت نیاز دارد.
***
قدردانی از روزنامه اطلاعات در صدمین سال انتشار هیأت داوران بیست و یکمین جایزه دکتر تقی ابتکار، لوح تقدیر سال ۱۴۰۴ را در بخش رسانه‌ای به مؤسسه اطلاعات اهدا کردند. در متن لوح قدردانی، به توجه روزنامه اطلاعات به چالش‌ها و راهکارهای حوزه محیط‌زیست و همزمانی این تقدیر با صدمین سال انتشار روزنامه اشاره شده است. متن مذکور بدین شرح است: «نظر به توجه روزنامه اطلاعات نسبت به چالش‌ها و راهکارهای حوزه محیط زیست و همزمان با صدمین سال انتشار آن، هیأت داوران بیست و یکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار، لوح تقدیر سال ۱۴۰۴ را به مجموعه خوش‌نام مؤسسه اطلاعات تقدیم می‌کند.» همچنین در این مراسم از ۲۶ تن از فعالان حوزه محیط زیست تقدیر شد. جایزه خبرنگار تلاشگر به ستاره حجتی، به پاس تهیه گزارش‌های میدانی درباره مشکلات محیط‌زیست، کشاورزی و آب و بازتاب پیامدهای اجتماعی این مسائل در مناطق مختلف کشور تعلق گرفت. در بخش پژوهشی، پروین نصیری به‌عنوان پژوهشگر پیشکسوت و غلامرضا نبی‌بیدهندی و سهیلا ابراهیمی به‌عنوان پژوهشگران برتر معرفی شدند. جوایز پژوهشگر جوان نیز به ماشاالله رضاکرمی، قاسم براتی دربند، نیکو حمزه‌پور و رزگار حسن‌زاده اهدا شد. پژوهش‌های برگزیدگان، حوزه‌هایی همچون آلودگی‌های محیطی، تصفیه پساب، فناوری‌های انرژی، حفاظت از خاک و مدیریت پسماندهای پلاستیکی را در بر می‌گرفت.