آدیس آبابا، اتیوپی - با از سرگیری درگیری‌ها در منطقه تیگرای اتیوپی که ثبات شاخ آفریقا را تهدید می‌کند، حمایت علنی امارات متحده عربی از دولت فدرال اتیوپی و سابقه دیپلماسی منطقه‌ای عربستان سعودی مورد بررسی قرار گرفته است.
هر دو قدرت خلیج فارس منافع استراتژیکی در شاخ آفریقا دارند، اما نقش آن‌ها متفاوت است. امارات به طور علنی از دولت اتیوپی حمایت کرده است در حالی که عربستان سعودی قبلاً به میانجی‌گری برای آشتی اتیوپی و اریتره کمک کرده و گزارش شده بود که در سال 2025 پیشنهاد میانجی‌گری بین دو کشور را داده است.
از سرگیری درگیری‌ها تهدید می‌کند توافق صلح پرتوریا در نوامبر 2022 را که به جنگ بین دولت فدرال اتیوپی و نیروهای تیگرای پایان داد، از بین ببرد. با افزایش تنش‌ها با اریتره و افزودن خطر رویارویی گسترده‌تر، مواضع ابوظبی و ریاض دریچه‌ای به سوی منافع قدرت‌های خارجی در این بحران ارائه می‌دهد.
امارات: همسویی آشکار، اهرم اثبات نشده
در 25 سپتامبر، امارات حملات جبهه آزادی‌بخش مردم تیگرای (TPLF) و گروه‌های مسلح متحد آن علیه نیروهای فدرال اتیوپی، تصرف فرودگاه‌ها در تیگرای و تشدید اوضاع در مناطق همجوار آфар و آمهارا را محکوم کرد.
شیخ شخبوط بن نهیان آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات، همبستگی خود را با دولت و مردم اتیوپی ابراز کرد، بار دیگر از حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور حمایت کرد و خواستار پایان خصومت‌ها، حفاظت از غیرنظامیان و پایبندی به توافق پرتوریا شد.
این بیانیه موضع علنی ابوظبی را روشن کرد: این کشور از دولت فدرال اتیوپی حمایت می‌کند و در عین حال خواستار کاهش تنش و گفت‌وگو است. مشخص نشد که آیا امارات کمک‌های نظامی ارائه می‌دهد یا از طرفین تعهداتی برای پایان دادن به درگیری‌ها دریافت کرده است.
امارات همچنین منافع تجاری در سراسر شاخ آفریقا دارد. شرکت Dubai Ports World (DP World) بندر بربرا در سمالیلند را اداره می‌کند و یک مسیر حمل و نقل که در سال 2025 راه‌اندازی شد، این بندر را به جبل علی در امارات متصل می‌کند و یک راهروی اضافی برای محموله‌هایی را فراهم می‌کند که به مقاصد داخلی مانند اتیوپی خدمات می‌دهند. اتیوپی از زمان استقلال اریتره در سال 1993 از نظر زمینی محصور شده است و به شدت به جیبوتی برای دسترسی به تجارت بین‌المللی متکی است.
این پیوندهای تجاری به توضیح علاقه ابوظبی به ثبات منطقه‌ای و روابط آن با آدیس آبابا کمک می‌کند. با این حال، این موضوع ثابت نمی‌کند که امارات می‌تواند بر TPLF تأثیر بگذارد، اریتره را به کاهش تنش ترغیب کند یا محاسبات نظامی اتیوپی را تغییر دهد.
اینکه آیا ابوظبی می‌تواند از رابطه خود با دولت فدرال برای تشویق به یک واکنش سیاسی به درگیری استفاده کند، هنوز مشخص نیست.
عربستان سعودی: تجربه دیپلماتیک، تعامل نامشخص
عربستان سعودی هنوز موضع خود را در مورد آخرین درگیری‌ها در تیگرای به طور علنی اعلام نکرده است.
این پادشاهی به طور علنی در مورد جنگ از سر گرفته شده اظهار نظر نکرده است، طبق تجزیه و تحلیل 1 اکتبر Critical Threats، اگرچه در اوایل سال جاری برای کاهش تنش بین دولت فدرال اتیوپی و TPLF تلاش‌های دیپلماتیک انجام داد.
عربستان سعودی قبلاً به میانجی‌گری بین اتیوپی و اریتره پرداخته است. در نوامبر 2025، چاتهام هاوس گزارش داد که منابعی گفته‌اند ریاض در میان افزایش تنش‌ها بر سر دسترسی دریایی و امنیت منطقه‌ای، پیشنهاد میانجی‌گری بین دو کشور را داده است.
تجزیه و تحلیل ژوئن 2026 توسط اندیشکده SWP آلمان نشان داد که تلاش‌های قبلی عربستان سعودی برای میانجی‌گری با شکست مواجه شده است، تا حدی به این دلیل که مذاکرات به علاقه اتیوپی به بندر اساب در اریتره نپرداخته است.
یک ناوچه نیروی دریایی سعودی در کنار کشتی‌های ناوگان پنجم ایالات متحده در طول عملیات برای حمایت از امنیت در دریای سرخ، جایی که افزایش تنش بین اتیوپی و اریتره نگرانی‌ها در مورد ثبات منطقه‌ای گسترده‌تر را افزایش داده است [فایل: رویترز]
همسویی منطقه‌ای گسترده‌تر این پادشاهی نیز مهم است. تجزیه و تحلیل اوت 2026 توسط مرکز سوفان، عربستان سعودی و مصر را به عنوان حامی اریتره در مخالفت با جاه طلبی‌های اتیوپی برای دسترسی به دریای سرخ توصیف کرد.
با این حال، این یک ارزیابی از همسویی منطقه‌ای است، نه مدرکی مبنی بر اینکه عربستان سعودی به طور مستقیم در درگیری‌های فعلی از اریتره یا TPLF حمایت می‌کند.
عربستان سعودی علاقه شدیدی به امنیت دریای سرخ دارد، یک راهروی حیاتی برای حمل و نقل بین‌المللی و صادرات نفت خود. اینکه آیا ریاض با تشدید تنش‌ها نقش دیپلماتیک علنی‌تری ایفا خواهد کرد، هنوز مشخص نیست.
رقابت مصر با اتیوپی به تنش‌های منطقه‌ای می‌افزاید
نقش مصر در این بحران تحت تأثیر اختلاف دیرینه این کشور با اتیوپی بر سر سد بزرگ رنسانس اتیوپی (GERD) و روابط رو به رشد آن با اریتره است.
قاهره همچنین تأکید کرده است که مسئولیت حکمرانی و امنیت دریای سرخ بر عهده کشورهای ساحلی این آبراه است، موضعی که توسط اسمره نیز به اشتراک گذاشته می‌شود. این موضوع به تنش‌های منطقه‌ای افزوده است زیرا اتیوپی به دنبال دسترسی قابل اعتماد به دریا است.
در سپتامبر، رئیس ارتش اتیوپی، فیلد مارشال بیرانو جولا، مصر و سودان را به حمایت از گروه‌های مسلح که با دولت فدرال می‌جنگند، از جمله جبهه آزادی‌بخش مردم تیگرای (TPLF) متهم کرد.
اظهارات او که در 28 سپتامبر توسط الجزیره گزارش شد، هیچ مدرکی برای تأیید این اتهام ارائه نداد. سخنگوی وزارت امور خارجه مصر، نادر زکی، بلافاصله مجدداً بر تعهد قاهره به حاکمیت دولتی و عدم مداخله تأکید کرد و رد کرد که از این اصول عدول کرده است.
او به طور مستقیم به اتهام حمایت مصر از TPLF پاسخ نداد.
با این حال، رابطه مصر با اریتره به بخش مهمی از تصویر منطقه‌ای تبدیل شده است. رئیس جمهور عبدالفتاح السیسی در 8 ژوئن 2026 با رئیس جمهور اریتره، ایسایاس افورکی، در قاهره دیدار کرد.
طبق ریاست جمهوری مصر، در این گفتگوها همکاری دوجانبه، تحولات در شاخ آفریقا و امنیت دریای سرخ مورد بحث قرار گرفت.
دو رهبر همچنین بر اهمیت هماهنگی برای حفظ ثبات منطقه‌ای تأکید کردند. این دیدار نشان دهنده همکاری نزدیک‌تر بین قاهره و اسمره بود، اما ثابت نمی‌کند که هیچ یک از دو کشور در درگیری‌های از سر گرفته شده در تیگرای دخیل هستند.
برای قاهره، اختلاف با اتیوپی فراتر از تیگرای به نیل و موازنه قدرت در شاخ آفریقا گسترش می‌یابد.
روابط آن با اریتره و اختلافات آن با آدیس آبابا بخشی از زمینه منطقه‌ای گسترده‌تر است، اما مدرکی مبنی بر دخالت مستقیم مصر در درگیری‌های از سر گرفته شده نیست. اینکه آیا این روابط منطقه‌ای بر روند درگیری‌ها تأثیر خواهد گذاشت، هنوز مشخص نیست.
از تیگرای تا یک بحران منطقه‌ای گسترده‌تر
خطرات فراتر از تیگرای است. تلاش اتیوپی برای دسترسی به دریا به منبع تنش با اریتره تبدیل شده است، که خط ساحلی دریای سرخ آن شامل بندر اساب است. آدیس آبابا استدلال می‌کند که دسترسی قابل اعتماد به دریا یک اولویت ملی است در حالی که اسمره هرگونه تهدیدی برای حاکمیت خود را رد می‌کند.
اتیوپی اریتره را به اعزام نیرو از مرز و حمایت از گروه‌های مسلح متهم کرده است. اریتره این اتهامات را رد کرده و از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواسته است تا مداخله کند. این اتهامات هنوز مورد مناقشه است، اما وخیم شدن روابط، خطر درگیری‌های از سر گرفته شده در شمال اتیوپی را افزایش داده است.
یک رویارویی گسترده‌تر می‌تواند غیرنظامیان بیشتری را در معرض خطر قرار دهد، دسترسی بشردوستانه را پیچیده کند و تجارت و امنیت منطقه‌ای را مختل کند. این امر همچنین آزمونی برای این خواهد بود که آیا شرکای خارجی می‌توانند بدون تأیید اهداف نظامی هیچ یک از طرفین، خویشتن‌داری را تشویق کنند.
پیوندهای نزدیک امارات با آدیس آبابا می‌تواند کانالی برای تعامل دیپلماتیک فراهم کند در حالی که سابقه دیپلماسی منطقه‌ای عربستان سعودی فرصتی را برای مذاکرات جدید ارائه می‌دهد. با این حال، شواهد علنی موجود نشان نمی‌دهد که هیچ یک از این کشورها در حال حاضر در حال پیشبرد ابتکاری برای مهار بحران هستند.
تأثیر باید با نتایج سنجیده شود
نباید تصور شود که امارات متحده عربی و عربستان سعودی به سادگی استراتژی‌های متضادی را دنبال می‌کنند زیرا یکی به طور علنی از دولت فدرال اتیوپی حمایت کرده است در حالی که موضع فعلی دیگری کمتر قابل مشاهده است. منافع و رویکردهای دیپلماتیک آن‌ها متفاوت است، اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد هر یک از آن‌ها نفوذ قاطعی بر درگیری‌ها دارند.
سهم آن‌ها باید با این ارزیابی شود که آیا می‌توانند به گام‌های ملموسی برای کاهش تنش، از سرگیری گفت‌وگوی سیاسی و کاهش تنش بین اتیوپی و اریتره کمک کنند. بیانیه‌های علنی، منافع تجاری و دستاوردهای دیپلماتیک گذشته ممکن است فرصت‌هایی را برای تعامل ایجاد کند، اما جایگزینی برای پیشرفت در زمین نیست.
توافق پرتوریا همچنان چارچوبی برای حل سیاسی در تیگرای است، اما از سرگیری درگیری‌ها نشان می‌دهد که حفظ صلح در حالی که اختلافات اساسی همچنان پابرجاست، چقدر دشوار است. یک حل پایدار عمدتاً به خود طرفین بستگی دارد. شرکای خارجی می‌توانند با تشویق به خویشتن‌داری و حمایت از مذاکرات معتبر، کمک کنند.
در حال حاضر، همسویی علنی امارات با اتیوپی و سابقه دیپلماتیک عربستان سعودی کانال‌های بالقوه متفاوتی را برای تعامل ارائه می‌دهد. اینکه آیا هر یک از این کشورها می‌توانند این روابط را به سهم معناداری در کاهش تنش تبدیل کنند، هنوز مشخص نیست.
نویسنده: خبرنگاران الجزیره