شعیب بهمن، کارشناس مسائل روسیه با اشاره به موج جدید حملات اوکراین به زیرساختهای حیاتی روسیه در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: هدف قرار گرفتن پالایشگاه نفت مسکو در جریان حملات پهپادی اوکراین، رویدادی قابلتوجه در جنگ روسیه و اوکراین به شمار میآید و در واقع در ادامه حملات پیشین اوکراین به پالایشگاهها، مخازن و منابع انرژی روسیه قرار میگیرد.
وی افزود: این حملات نشان میدهد که طرف اوکراینی و حامیان غربی این کشور، بهطور خاص منابع انرژی روسیه را هدف قرار دادهاند تا از این طریق بتوانند تأثیرات قابلتوجهی بر محاسبات مسکو بگذارند.
بهمن گفت: از نظر غربیها، یکی از مهمترین منابع درآمدی روسیه که میتواند ماشین جنگی این کشور را همچنان سرپا نگه دارد و منابع مالی قابلتوجهی در اختیار کرملین قرار دهد، منابع انرژی است. از سوی دیگر، اختلال در این حوزه میتواند با ایجاد کمبود در داخل روسیه، بهویژه در زمینه سوخت، نارضایتیهای مردمی را نیز به همراه داشته باشد. بنابراین، حمله به پالایشگاههای روسیه صرفاً یک اقدام تاکتیکی محسوب نمیشود، بلکه رویکردی راهبردی و حسابشده برای تحلیل بردن توان اقتصادی و لجستیکی مسکو به شمار میآید.
وی اظهار داشت: اوکراینیها نیز با تکیه بر تولید انبوه پهپادهای ارزانقیمت و استفاده از تاکتیکهای اشباعکننده پدافندی، به هر حال موفق شدهاند عمق خاک روسیه را به میدان نبرد تبدیل کنند. این مسئله باعث شده است هزینههای بازسازی و نگهداری زیرساختهای حیاتی روسیه افزایش پیدا کند. بنابراین، هدف قرار دادن پالایشگاهها و انبارهای سوخت فقط توان نظامی روسیه را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه با ایجاد اختلال در بازار داخلی سوخت و افزایش قیمتها، میتواند تأثیرات روانی، سیاسی و اجتماعی در فضای داخلی روسیه نیز بر جای بگذارد.
وی افزود: آنچه در شرایط فعلی مشخص است، این است که اوکراین و حامیان غربی این کشور از جنگ بهعنوان فرصتی برای تحلیل بردن همزمان توان نظامی، منابع اقتصادی و اراده سیاسی روسیه استفاده میکنند. این مسئله به شکل گستردهای در جنگ اوکراین نیز به چشم میآید؛ همانطور که در جنگ ایران و آمریکا نیز بهعنوان یک متغیر محاسباتی کارکرد دارد.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: درباره آینده جنگ اوکراین باید به این نکته توجه داشت که در شرایط فعلی، آنچه مشخص است این است که برتری نظامی سنتی در واقع دارد جای خود را به توانایی تحمیل و تحمل هزینهها و تابآوری زیرساختی میدهد.
وی تاکید کرد: به نظر میرسد در افق میانمدت، تداوم حملات اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه، ضمن اینکه بحران سوخت در این کشور را تشدید میکند، باعث بازنگری کرملین در راهبردهای خود نیز خواهد شد. این در واقع نقطهای است که میتواند سرنوشت آینده جنگ را تعیین کند؛ بهویژه با توجه به بحثهایی که در روسیه درباره بازدارندگی هستهای و احتمال گسترش جبهههای درگیری به سایر کشورهای اروپایی مطرح شده است.
وی افزود: در صورتی که جنگ تداوم پیدا کند، جغرافیای آن گسترش یابد یا میزان آسیبپذیری زیرساختی روسیه بیش از حد تابآوری آن برآورد شود، احتمال اینکه روسیه به سمت استفاده از ابزارها و اهرمهای دیگری در جنگ حرکت کند، بسیار زیاد خواهد بود.
وی ادامه داد: آنچه در شرایط فعلی مشخص است، این است که حملات اینچنینی اوکراین به زیرساختهای انرژی روسیه، حتماً کرملین را مجاب خواهد کرد که در راهبردهای خود بازنگریهای اساسی انجام دهد و از این به بعد جنگ را با شیوههای جدیدتری مدیریت کند. در این فرایند، اگر همچنان آمریکا و اروپا، بهعنوان حامیان اوکراین، بر هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی روسیه اصرار داشته باشند، قاعدتاً روسیه نیز به اقدامات متقابل به نحو گستردهتری روی خواهد آورد.
بهمن خاطرنشان کرد: در این بین، اشاره پوتین به رهبران اروپایی و مسئله بازدارندگی هستهای نشان میدهد که به هر حال راهبرد مسکو برای جبران آسیبهای ناشی از حملات زیرساختی اوکراین به صنایع انرژی روسیه، بیش از پیش به سمت بازدارندگی هستهای گرایش پیدا میکند.
وی افزود: چشمانداز پیشرو نیز تصویری از یک تقابل راهبردی را ترسیم میکند که در آن روسیه با تکیه بر بازدارندگی هستهای میخواهد ضعفهای متعارف خود را در برابر ناتو جبران کند.
بهمن گفت: دستکم در میانمدت، تداوم این روند باعث افزایش تنشها در اروپای شرقی، تعمیق شکاف میان روسیه و غرب و حتی تشدید رقابتهای هستهای میان قدرتهای بزرگ خواهد شد. بنابراین، به نظر میرسد همچنان ابزارهای هستهای، توان هستهای و قدرت هستهای بهعنوان ابزار بازدارندگی نهایی در دست قدرتهای بزرگ، از جمله روسیه، باقی خواهد ماند و این مسئله میتواند جهان را به سمت یک پرتگاه درگیری هستهای سوق دهد.