«سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه روز دوشنبه ۲۷ مهرماه در نشست خبری با «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران گفت: خانم‌ها و آقایان، من ارزیابی‌های دقیق همکار و دوستم جناب آقای عراقچی را کاملاً تأیید می‌کنم. ما مذاکراتی بسیار ثمربخش، شفاف و صادقانه داشتیم.
وی با اشاره به تداوم تعاملات پایدار دو کشور افزود: اراده مشترک ما بر این استوار است که علی‌رغم تحولات و فشارهایی که همگی از ابعاد آن آگاه هستید، همکاری‌های همه‌جانبه میان ایران و روسیه با پویایی و قدرت به سمت توسعه حرکت کند. ما امروز پایه‌های مستحکمی برای ارتقای مناسبات در آینده در اختیار داریم؛ به‌ویژه با لازم‌الاجرا شدن معاهده اساسی میان دو کشور که برای نخستین بار رسماً سطح روابط تهران و مسکو را «جامع راهبردی» تعریف و تثبیت کرد، محکم‌ترین بنیان برای افق همکاری‌های دوجانبه شکل گرفته است.
وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه با تأکید بر اقدامات عملی مسکو در همراهی با ایران تصریح کرد: روسیه در عمل ثابت کرده که به تعهدات خود در این توافق پایبند است. در صحنه سازمان ملل متحد، ما با مواضع اصولی خود مانع از آن شدیم که تلاش‌ها برای توجیه تجاوز علیه ایران به نتیجه برسد. همچنین برای ملت کشور دوست، ایران، محموله‌های کمک‌های بشردوستانه از جمله اقلام دارویی و محصولات غذایی ارسال کردیم.
لاوروف با اشاره به پویایی دیپلماسی در عالی‌ترین سطوح خاطرنشان کرد: ما ارزیابی‌های کاملاً همسو و مشترکی در خصوص پیشبرد روابط در چارچوب رایزنی‌های منظم رهبران دو کشور داریم؛ چنان‌که رؤسای جمهور دو کشور طی هفته‌های اخیر دو بار با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو داشته‌اند. در همین راستا، بسیار امیدوار هستیم که جناب آقای دکتر پزشکیان برای مشارکت در اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) که طی روزهای آتی در مسکو برگزار خواهد شد، به روسیه سفر کنند.
وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه در ادامه سخنان خود در نشست خبری مشترک با همتای ایرانی در تهران، به تشریح ابعاد همکاری‌های تجاری، پروژه‌های راهبردی انرژی و زیرساختی و همچنین گسترش پیوندهای فرهنگی و آموزشی میان دو کشور پرداخت.
لاوروف با مثبت ارزیابی کردن سطح تعاملات ملموس دو کشور اظهار داشت: ما سطح همکاری‌های عملیاتی میان دو طرف را بسیار ارزشمند و بالا ارزیابی می‌کنیم. کار منظم و منسجم کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری و استمرار رایزنی‌ها در سطوح دولتی و شرکت‌های بخش خصوصی و دولتی، نقشی محوری در تقویت این مناسبات ایفا کرده است؛ چنان‌که امروز هم‌زمان با مذاکرات ما در تهران، گفت‌وگوهای رؤسای دولت‌های دو کشور در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، در جریان است.
وی با اشاره به آمار مبادلات تجاری افزود: ما شاهد رشد پرشتاب و پایدار حجم تجارت دوجانبه هستیم؛ به‌طوری‌که این رقم در سال گذشته میلادی افزایشی ۲۱ درصدی ثبت کرد و در هشت ماه نخست سال جاری نیز بیش از ۱۰ درصد رشد داشته است. عامل بسیار مهم و پشتیبان در این روند، اجرایی شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بوده است که در همین راستا، چند روز پیش در ۱۴ اکتبر نیز دومین نشست کمیته مشترک ایران و کمیسیون اقتصادی اوراسیا برگزار شد.
سرگئی لاوروف با تأکید بر پایبندی مسکو به تعهدات خود علی‌رغم شرایط پیچیده بین‌المللی تصریح کرد: با وجود اوضاع پیچیده‌ای که بارها به آن اشاره شده، روسیه به‌هیچ‌وجه قصد ندارد از اجرای توافقات بنیادین خود با ایران در حوزه‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری عقب‌نشینی کند. در همین چارچوب، متخصصان و کارشناسان فنی روس به‌تدریج در حال بازگشت به پروژه نیروگاه اتمی بوشهر هستند و چشم‌اندازهای بسیار گسترده‌ای در زمینه استخراج و ترانزیت هیدروکربن‌ها وجود دارد.
وی پیرامون پروژه کلیدی کریدور شمال–جنوب خاطرنشان کرد: پیمانکار روس همچنان به مطالعات مهندسی و عملیات اکتشافی در مسیر پروژه راه‌آهن رشت–آستارا ادامه می‌دهد و به محض اینکه طرف ایرانی مراحل اداری و تنظیم اسناد لازم را نهایی کند، عملیات ساخت این خط ریلی رسماً آغاز خواهد شد.
وزیر امور خارجه روسیه به تعمیق پیوندهای فرهنگی و علمی اشاره کرد و گفت: در اواخر سپتامبر، مجموعه‌ای از رویدادها و برنامه‌های متنوع در قالب جشنواره فرهنگ ایرانی در چندین شهر روسیه برگزار شد. همچنین در فوریه سال جاری، برای نخستین بار از اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی، حضور دائمی روسیه در حوزه فرهنگی ایران احیا شد و مرکز فرهنگی روسیه در تهران فعالیت خود را از سر گرفت. همکاری‌های آموزشی نیز با شتاب ادامه دارد و در حال حاضر شمار دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در دانشگاه‌های روسیه به مرز ۱۰ هزار نفر نزدیک شده است.
وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه در ادامه تشریح محورهای رایزنی با همتای ایرانی خود، به همکاری‌های منطقه‌ای مسکو و تهران در حوزه قفقاز جنوبی و ارزیابی مواضع دو طرف پیرامون بحران اوکراین پرداخت. لاوروف با تأکید بر لزوم حل‌وفصل درون‌منطقه‌ای چالش‌های قفقاز جنوبی اظهار داشت: ایران و روسیه به‌طور هماهنگ برای پیشبرد و فعال‌سازی سازوکار منطقه‌ای «۳+۳» در حوزه قفقاز جنوبی با یکدیگر همکاری می‌کنند.
وی در تبیین کارکرد این بستر دیپلماتیک افزود: ما می‌توانیم در این چارچوب گرد هم آییم و با تکیه بر ظرفیت‌های جمعی ۶ کشور حوزه قفقاز — شامل سه کشور ارمنستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان به همراه سه کشور همسایه یعنی ایران، روسیه و ترکیه — گام‌های مؤثری برای ارتقای امنیت، تثبیت صلح و توسعه پایدار منطقه برداریم.
وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه با اشاره به رایزنی‌های انجام‌شده پیرامون جنگ اوکراین تصریح کرد: من در جریان مذاکرات، از دوستان ایرانی خود به دلیل اتخاذ موضع عینی، واقع‌بینانه و متوازن در قبال بحران اوکراین صمیمانه تشکر و قدردانی کردم.
لاوروف خاطرنشان کرد: همچنین همتای ایرانی خود را در جریان آخرین تدابیر، تلاش‌ها و تحولات میدانی مسکو برای تحقق بی‌قیدوشرط اهداف و وظایف تعیین‌شده در چارچوب «عملیات ویژه نظامی» قرار دادم.
سرگئی لاوروف در ادامه نشست خبری مشترک با سیدعباس عراقچی گفت: در دیدار با وزیر امور خارجه ایران، از دیدگاه‌های دوستان ایرانی درباره اوکراین و موضوعات مرتبط با آن قدردانی و تشکر کردیم.
وی افزود: نه رژیم کی‌یف و نه حامیان آن در اروپا، در گفت‌وگوها جدیت لازم را از خود نشان نداده‌اند. از دوستان ایرانی خود به دلیل حمایت از طرح‌های ارائه‌شده از سوی روسیه و همکاری‌های جاری برای گسترش مناسبات میان اوراسیا، آسیا و خاورمیانه قدردانی می‌کنیم.
لاوروف خاطرنشان کرد: در نیویورک و در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، علاقه‌مندی خود را به برگزاری کنفرانسی بین‌المللی درباره امنیت اوراسیا در مینسک و حضور دوستان ایرانی در این کنفرانس اعلام کردیم.
وزیر امور خارجه روسیه، در ادامه گفت: نیروهای مسلح اوکراین حملات تروریستی علیه روسیه را آغاز کردند. رئیس‌جمهور پوتین نیز تأکید کرده است که روسیه آغازگر این مسئله نخواهد بود.
وی با اشاره به وضعیت بازارهای انرژی در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن افزود: مقام‌های دولت بایدن با افتخار اعلام می‌کردند که می‌خواهند واردات انرژی روسیه به اروپا را متوقف کنند.
وزیر امور خارجه روسیه در واکنش به برخی اظهارات مبنی بر اینکه روسیه از بحران بازار انرژی و تحولات نامطلوب بازار نفت سود می‌برد، گفت: رئیس‌جمهور پوتین بارها تأکید کرده است که ما علاقه‌ای به ایجاد بی‌ثباتی و آسیب‌پذیری در بازار انرژی نداریم و خواهان ثبات در این بازار هستیم.
لاوروف در ادامه درباره بحران اوکراین اظهار داشت: درست است که اوکراینی‌ها آغازگر این بحران بودند؛ زیرا مدت‌ها پیش از آغاز عملیات نظامی ویژه، هیچ نشانه‌ای از وقوع چنین جنگی وجود نداشت. اروپایی‌ها نیز این جنگ را به دست رژیم نازی اوکراین علیه ما آغاز کردند.
وی افزود: رئیس‌جمهور پیشین اوکراین اقداماتی را علیه کلیسای ارتدوکس اوکراین آغاز کرد و در عمل کوشید اقدامات محدودکننده‌ای علیه این کلیسا اعمال کند که در این زمینه نیز ناکام ماند. زبان روسی از مدارس و دانشگاه‌ها حذف شد و فعالیت همه رسانه‌های روسی‌زبان در اوکراین متوقف شد؛ حتی رسانه‌هایی که متعلق به خود اوکراین بودند و صرفاً به زبان روسی فعالیت می‌کردند.
سرگئی لاوروف در ادامه صحبت‌های خود پیرامون ماهیت نبرد در اوکراین اظهار داشت: مسیحیت ارتدوکس قرن‌هاست که در اوکراین ریشه دارد، اما ظاهراً برای اروپای غربی بسیار آسان‌تر است که چشم خود را بر پایمال شدن این واقعیت‌ها و آزادی‌های بنیادین ببندد. ما در مناطقی که در کنترل داریم، برای حقوق اساسی و مسلم مردم روس‌تبار مبارزه می‌کنیم؛ حقوقی که رژیم کی‌یف با اقدامات خود دقیقاً در پی نابودی کامل آن بوده است.
وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه با تأکید بر نقض تعهدات بین‌المللی در حوزه آزادی‌های فرهنگی تصریح کرد: همان‌طور که می‌دانید، در اوکراین استفاده از زبان روسی در تمامی عرصه‌های عمومی و نهادها منع شده است؛ این در حالی است که زبان روسی یکی از شش زبان رسمی سازمان ملل متحد محسوب می‌شود و رژیم اوکراین تنها حکومتی در سراسر جهان است که دست به چنین ممنوعیت بی‌سابقه‌ای علیه یک زبان بین‌المللی زده است.
وی در مقام مقایسه با وضعیت حقوق اقوام و زبان‌ها در جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: ما در ایران شاهد چنین رفتارهای حذفی نیستیم؛ در کشور شما تنوع محترم شمرده می‌شود و مردم می‌توانند آزادانه به زبان‌های مختلف حتی عبری صحبت کنند. آنچه در اوکراین جریان دارد نتیجه تصمیمات نخبگان حاکمی است که حقوق مسلم و ابتدایی مردم را کاملاً نادیده گرفته و مسیر سرکوب هویتی را در پیش گرفته‌اند.
سرگئی لاوروف با اشاره به پیشینه طرح روسیه برای ثبات منطقه‌ای اظهار داشت: مفهوم و دکترین پیشنهادی ما با عنوان «تأمین امنیت در حوزه خلیج فارس»، مشخصاً ناظر بر همکاری‌های همه‌جانبه میان تمامی کشورهای ساحلی این پهنه آبی یعنی هشت کشور شامل جمهوری اسلامی ایران، عراق و شش کشور عربی حاشیه خلیج فارس است. ما نه صرفاً در ماه‌های اخیر، بلکه در طول چندین دهه گذشته به صورت مداوم بر روی این ایده محوری کار کرده‌ایم و نشست‌ها و رایزنی‌های متعددی را برای چگونگی تثبیت ثبات و امنیت پایدار در این جغرافیا برگزار کرده‌ایم.
وی پیرامون اهداف عملیاتی این طرح افزود: هدف غایی این ابتکار، اعتمادسازی عینی و متقابل بر پایه اصول مورد توافق کشورهای ساحلی است؛ به‌ویژه در حوزه‌های حساسی مانند ترتیبات امنیتی، همکاری‌های نظامی، تبادل اطلاعات راهبردی و صیانت از دغدغه‌های امنیتی هر یک از دولت‌ها، تا از رهگذر اجرای گام‌به‌گام این برنامه‌ها، بستر اعتماد مشترک به شکلی ملموس تقویت شود.
وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه با تبیین ساختار چندلایه این طرح امنیتی تصریح کرد: دکترین ما پیشنهاد می‌کند که این سازوکار صرفاً منحصر به کشورهای ساحلی خلیج فارس باقی نماند، بلکه سایر بازیگرانی که می‌توانند نقش «کشورهای تسهیل‌کننده» را برای بهبود شرایط همکاری ایفا کنند نیز در آن حضور داشته باشند. در مدل پیشنهادی مسکو، حضور اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین اعضای سازمان همکاری اسلامی (OIC) به عنوان نهادهای حمایتی و تسهیل‌کننده پیش‌بینی شده است.
سرگئی لاوروف در خصوص سایر روندهای همکاری در منطقه خاطرنشان کرد: ما همچنین از توافق مکه که میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه منعقد شد استقبال کرده‌ایم؛ گرچه آن ابتکار در بستری متمایز دنبال می‌شود، اما از آنجا که شالوده و هدف آن بر پایه پیشبرد صلح، همکاری و همگرایی بنا نهاده شده، مورد حمایت فدراسیون روسیه قرار دارد.
وزیرخارجه روسیه در پایان تأکید کرد: ما مطلع هستیم که برخی دیگر از کشورها نیز تمایل خود را برای پیوستن به این توافق سه‌جانبه ابراز کرده‌اند؛ در این میان، چنانچه جمهوری اسلامی ایران نیز پس از بررسی‌ها، مشارکت در چنین سازوکاری را به صلاح منافع خود تشخیص دهد، ما به تصمیم مستقل و انتخاب دوستان ایرانی‌مان کاملاً احترام خواهیم گذاشت.