به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، رایزنیهای فشردهای با میانجیگری کشورهای منطقه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در جریان است تا راهی برای پایان دادن به جنگ چندماهه ایران و آمریکا پیدا شود.
شبکه آمریکایی «سیبیاس نیوز» به نقل از یکی از میانجیها اعلام کرد مذاکرات دو طرف «مثبت» بوده، اما همچنان در مراحل اولیه قرار دارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز گفته است تهران از طریق میانجیها مجموعهای از شروط را به واشنگتن ارائه کرده و برای اجرای آنها مهلتی هفتروزه در نظر گرفته است.
به گفته عراقچی، موافقت با کریدور دریایی مورد توافق ایران و عمان، اجرای مفاد تفاهم پیشین درباره پایان محاصره و لغو تحریمها و همچنین برقراری آتشبس در لبنان از جمله شروط تهران است.
وزیر خارجه ایران اعلام کرده تهران اکنون منتظر پاسخ واشنگتن به این پیشنهاد است و ازسرگیری مذاکرات پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا را ترجیح میدهد.
عراقچی همچنین در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با استیو ویتکاف،فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا و جرد کوشنردیدار کرده، هرچند این گفتوگوها تاکنون به پیشرفت تعیینکنندهای منجر نشده است.
در مقابل، یک مقام کاخ سفید به شبکه «سیانان» گفته است واشنگتن از طریق واسطهها در حال انجام گفتوگوهایی «مثبت و سازنده» با ایران است، اما برای رسیدن به توافق عجلهای ندارد.
گره اصلی مذاکرات؛ چه کسی اول عقبنشینی میکند؟
رویترز نیز به نقل از منابع نزدیک به مذاکرات گزارش داده است که تهران و واشنگتن در نیویورک در حال بررسی یک مسیر مرحلهای برای خروج از جنگ هستند؛ مسیری که براساس آن ایران امکان عبور آزادانه کشتیها از تنگه هرمز را فراهم میکند و آمریکا نیز در مقابل، محاصره اقتصادی ایران را برمیدارد.
تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای چانهزنی در مذاکرات تبدیل شده است. ایران خواستار پایان محاصره و فشار اقتصادی آمریکا است و واشنگتن نیز بر تضمین آزادی کشتیرانی و انتقال انرژی از این آبراه راهبردی تأکید دارد.
با این حال، منابع مطلع میگویند مذاکرات با یک مانع جدی روبهروست: هیچیک از دو طرف حاضر نیست بدون دریافت امتیازی ملموس، نخستین گام را برای کنار گذاشتن اهرم فشار خود بردارد.
یک مقام ارشد ایرانی نیز به رویترز گفته است واقعبینانهترین راه برای شکستن بنبست، حرکت گامبهگام است؛ بهگونهای که ایران مسیر کشتیرانی در هرمز را باز کند و آمریکا در مقابل محاصره اقتصادی را بردارد. آزادسازی احتمالی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران نیز در این چارچوب مطرح شده است.
این مقام ایرانی تأکید کرده است یکی از گزینههای موجود، حل مرحلهای بحران است که میتواند با «پایان محاصره و بازگشایی تنگه هرمز» آغاز شود.
هرمز؛ مهمترین اهرم تهران
براساس گزارشها، تهران همچنین آمادگی دارد موضوع دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را از متن اصلی توافق احتمالی خارج و آن را به ضمیمهای جداگانه منتقل کند؛ زیرا پایان محاصره اقتصادی در شرایط کنونی برای ایران در اولویت قرار گرفته است.
با این حال، این اقدام به معنای صرفنظر کردن تهران از موضع خود درباره مدیریت تنگه هرمز نخواهد بود.
یکی از منابع مطلع گفته است اولویت اصلی ایران در شرایط فعلی دریافت عوارض نیست، بلکه تهران بر حفظ نقش خود در مدیریت این آبراه راهبردی تأکید دارد.
در همین حال، واشنگتن فشار اقتصادی بر تهران را افزایش داده و تحریمهای جدیدی علیه بخشهای مختلف اقتصاد ایران وضع کرده است. تهران نیز اعلام کرده همزمان با پیگیری مسیر دیپلماتیک، خود را برای احتمال ازسرگیری درگیری نظامی آماده نگه داشته است.
یک مقام ایرانی در اینباره گفته است تهران بهدنبال راهحل دیپلماتیک است، اما آمریکا همزمان از محاصره اقتصادی و تهدید نظامی بهعنوان ابزار فشار استفاده میکند.
وی هشدار داد: «انگشتان ما روی ماشه است. آمریکاییها میدانند چه کاری باید انجام دهند، اما به دلیل خواستههای بیش از حد آنها، شانس حل بحران از مسیر دیپلماسی بسیار اندک است.»
پزشکیان: بیاعتمادی میان ایران و آمریکا عمیق است
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران نیز در گفتوگو با شبکه «ایبیسی» از وجود «بیاعتمادی گسترده» میان تهران و واشنگتن سخن گفته و در عین حال تأکید کرده است ایران برای ایجاد رابطهای مبتنی بر اعتماد آمادگی دارد.
پزشکیان همچنین گفته است ایران بهدنبال ادامه جنگ نیست و این آمریکا است که باید تصمیم بگیرد آیا خواهان پایان دادن به جنگ است یا خیر.
رئیسجمهور ایران پیشتر نیز از آمادگی تهران برای دستیابی به توافقی با دونالد ترامپ با هدف پایان دادن به جنگ خبر داده بود.
در همین حال، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه پس از دیدار با عراقچی تأکید کرد مسکو و تهران راهحل دیپلماتیک را تنها مسیر پایان دادن به تنشهای کنونی میدانند.
با وجود این تحرکات، فضای مذاکرات همچنان با ابهام و بیاعتمادی همراه است. واشنگتن میخواهد فشارهای موجود ابتدا به امتیازدهی تهران منجر شود و ایران نیز تأکید دارد پیش از ارائه امتیاز، باید فشار و محاصره اقتصادی کاهش یابد.
به این ترتیب، مسئله اصلی مذاکرات نیویورک نه صرفااصل توافق، بلکه ترتیب اجرای تعهدات است؛ اینکه کدام طرف نخستین گام را بردارد و در برابر آن چه امتیازی دریافت کند.