قاسم مومنی، کارشناس مسائل روسیه در تشریح ابعاد نشست سه جانبه ابوظبی با محوریت جنگ اوکراین در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: سوالی که درباره مسئله اوکراین مطرح بوده، این است که آیا نشست ابوظبی مقدمه‌ای برای برگزاری نشست سه‌جانبه ترامپ، زلنسکی و پوتین خواهد بود؟ در واقع، به نظر می‌رسد این نشست در ابوظبی، در کنار رایزنی‌ها و گفت‌وگوهای احتمالی در بروکسل، زمینه را برای دستیابی به صلح نهایی میان روسیه و اوکراین فراهم می‌کند. مبنای این مذاکرات نیز دو محور اصلی دارد؛ نخست، مسئله ترتیبات امنیتی منطقه و دوم، اهمیت تنگه هرمز و نقش آن در معادلات امنیتی، امنیت انرژی و مسائل اقتصادی و سیاسی منطقه.
وی ادامه داد: نکته‌ای که اکنون باید به آن توجه داشته باشیم، این است که روس‌ها، با وجود آنکه خود را نسبت به مذاکرات بی‌میل نشان می‌دهند و در ظاهر رویکردی سخت‌گیرانه دارند، در واقع به‌شدت به دنبال صلح هستند. پوتین به این نتیجه رسیده که ساختار قدرت و توان اقتصادی روسیه در اثر جنگ، ضربات مهلکی متحمل شده و این وضعیت دیگر قابل تداوم نیست و حالا روسیه به صلح نیاز دارد. البته دستیابی به صلح به این معناست که پوتین باید با دست پر از اوکراین بازگردد؛ زیرا اگر دست خالی بازگردد، جایگاه سیاسی و حتی اصل حاکمیت او زیر سؤال خواهد رفت.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: به همین دلیل، ترامپ از این فرصت استفاده می‌کند تا هم‌زمان چند مسئله یعنی پرونده اوکراین، مسئله ایران و تنگه هرمز را حل و فصل کند. لذا به نظرم، نشست ابوظبی را باید مقدمه‌ای برای رایزنی‌های اولیه میان وزرای خارجه این کشورها یا نمایندگان ویژه‌ای دانست که پوتین و زلنسکی تعیین خواهند کرد. این مذاکرات می‌تواند در ادامه، در سطح وزرای خارجه ارتقا پیدا کند و پس از آن، زمینه برگزاری نشستی میان زلنسکی، پوتین و ترامپ فراهم شود. حتی احتمال دارد این نشست در یکی از کشورهای اروپایی برگزار شود؛ کشورهایی مانند فرانسه، آلمان یا انگلیس. در هر صورت، نشست ابوظبی را باید نشستی مقدماتی و زمینه‌ساز دانست.
وی افزود: اگر به صحبت‌های ترامپ نگاه کنید، متوجه می‌شوید که میان اظهارات و عملکرد او تفاوت وجود دارد. از یک طرف، ترامپ به زلنسکی فشار می‌آورد و می‌گوید دوران ریاست‌جمهوری او به پایان رسیده و باید رئیس‌جمهور جدیدی روی کار بیاید. همچنین اعلام می‌کند که کمک‌های آمریکا به اوکراین را قطع می‌کند؛ اما بعد دوباره این کمک‌ها را از سر می‌گیرد، ارسال مهمات را ادامه می‌دهد و مجدداً موشک‌های پاتریوت در اختیار اوکراین قرار می‌دهد.
مومنی گفت: این رفتارها با یکدیگر تناقض دارند. در واقع، ترامپ از کارت اوکراین برای معامله با روسیه استفاده می‌کند. هر زمان که بخواهد به روسیه فشار وارد کند، اوکراین را تقویت می‌کند و هر زمان که بخواهد به روسیه چراغ سبز نشان دهد، حمایت‌های خود از اوکراین را محدود می‌کند. به این ترتیب، اوکراین به برگ برنده آمریکا در برابر مسکو تبدیل شده است.
وی تاکید کرد: از سوی دیگر، زلنسکی نیز نمی‌تواند پس از چند سال جنگ و در شرایطی که همواره بر دفاع از تمامیت ارضی کشورش تأکید کرده، به‌سادگی بخشی از مناطق شرقی اوکراین را به پوتین واگذار کند؛ چراکه زلنسکی نمی‌خواهد در تاریخ به‌عنوان فردی شناخته شود که بخشی از خاک کشورش را تسلیم کرده است. شاید زلنسکی حاضر باشد از ریاست‌جمهوری کنار برود، اما حاضر نباشد چنین قراردادی را امضا کند. لذا با توجه به شخصیت و مواضع سیاسی او، بعید می‌دانم که زلنسکی با قراردادی برای واگذاری بخشی از خاک اوکراین موافقت کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل عنوان کرد: باید به این نکته نیز توجه داشت که ساختار فدراسیون روسیه خود با چالش‌ها و ناپایداری‌هایی روبه‌رو است. روسیه از نظر ساختار حاکمیتی، فدراسیونی متشکل از واحدها و مناطق مختلف است و این احتمال وجود دارد که در صورت وقوع یک بحران یا حتی بروز یک جرقه سیاسی، با بی‌ثباتی و هرج‌ومرج مواجه شود. بنابراین، نباید احتمال بروز بحران‌های داخلی در روسیه را نادیده گرفت. این کشور با مسائل و مشکلات عمیقی در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مواجه است و حتی می‌توان احتمال وقوع یک فروپاشی دیگر در ساختار آن را نیز مطرح کرد.
وی گفت: مسئله دوم به دوران پس از پوتین بازمی‌گردد. او طی سال‌های گذشته ساختار قدرتی در روسیه ایجاد کرده است که سازوکار جانشینی او و نحوه انتقال قدرت پس از پایان دوران ریاست‌جمهوری‌اش در آن به‌روشنی مشخص نشده است. این مسئله می‌تواند در صورت کنار رفتن یا درگذشت پوتین، به بروز بحران در ساختار قدرت منجر شود و حتی ممکن است کل فدراسیون روسیه را با خطر فروپاشی مواجه کند.
مومنی خاطرنشان کرد: در این میان، امارات متحده عربی نیز به‌عنوان میزبان نشست، منافع و اهداف خاص خود را دنبال می‌کند. امارات در موقعیت حساسی قرار دارد و در معادلات خلیج فارس و تحولات منطقه، به‌ویژه در ارتباط با احتمال وقوع جنگ میان آمریکا و ایران، دو مسئله مهم را مدنظر قرار داده است. امارات می‌خواهد از طریق میزبانی مذاکرات میان روسیه و اوکراین، از ظرفیت و نفوذ روسیه برای مدیریت و کنترل حملات احتمالی ایران علیه خود استفاده کند. از سوی دیگر، تلاش می‌کند با ایفای نقش فعال در این مذاکرات، جایگاه و اهمیت منطقه‌ای خود را افزایش دهد تا از منافع احتمالی حاصل از توافق صلح نیز بی‌نصیب نماند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین، امارات در اینجا صرفاً نقش میزبان را ایفا نمی‌کند، بلکه درصدد است از طریق ایفای نقش میانجی، منافع سیاسی و امنیتی خود را نیز تأمین کند. این کشور تلاش دارد مسئله خلیج فارس و امنیت منطقه را نیز به‌عنوان یکی از موضوعات مهم در مذاکرات میان روسیه و آمریکا مطرح کند که برای امارات اهمیت ویژه‌ای دارد.