عبدالفتاح البرهان، رهبر ارتش سودان، روز شنبه اعلام کرد که برای شرکتکنندگان در گفتگوی ملی این کشور مصونیت موقت و حمایتهای قانونی تضمین میکند. وی همچنین هرگونه بازگشت محمد حمدان دقلو، معروف به حمیدتی، فرمانده نیروهای پشتیبانی سریع را رد کرد.
تضمین مصونیت برای شرکتکنندگان در گفتگو
البرهان در سخنانی که در نشست مشورتی با رهبران قبایل و شخصیتهای مستقل در شهر پورتسودان ایراد کرد، گفت که به شرکتکنندگان در گفتگوی ملی «مصونیت موقت» اعطا خواهد شد. وی تأکید کرد که این مصونیت شامل «حمایتهای قانونی» نیز میشود تا زمینهساز برگزاری یک گفتگوی فراگیر و مؤثر باشد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که سودان از آوریل ۲۰۲۳ صحنه درگیریهای مرگبار میان ارتش تحت فرماندهی البرهان و نیروهای پشتیبانی سریع به رهبری حمیدتی بوده است. درگیریها تاکنون دهها هزار کشته و میلیونها آواره برجای گذاشته و بحران انسانی گستردهای در این کشور ایجاد کرده است.
رد بازگشت حمیدتی
البرهان در ادامه سخنان خود هرگونه بازگشت حمیدتی به روند سیاسی یا گفتگوی ملی را رد کرد و او را مسئول اصلی جنگ و ویرانیهای کشور دانست. وی تأکید کرد که نیروهای پشتیبانی سریع باید پیش از هرگونه گفتگویی خلع سلاح شوند و عدالت در مورد جنایات ارتکابی آنها اجرا شود.
«ما به گفتگو با همه کسانی که به میهن خود وفادار هستند، ادامه خواهیم داد، اما هرگز با کسانی که خون مردم سودان را ریختهاند و کشور را به ویرانی کشاندهاند، مصالحه نخواهیم کرد.»
این موضعگیریها در حالی است که جامعه بینالمللی بارها خواستار توقف فوری درگیریها و آغاز مذاکرات صلح میان طرفهای درگیر در سودان شده است. سازمان ملل متحد و اتحادیه آفریقا نیز طرحهای متعددی برای پایان دادن به بحران ارائه کردهاند، اما تاکنون هیچکدام به نتیجه نرسیده است.
بحران انسانی گسترده
درگیریهای سودان منجر به بدترین بحران انسانی در جهان شده است؛ به طوری که بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۲۵ میلیون نفر در این کشور به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند و بیش از ۱۰ میلیون نفر آواره شدهاند. گرسنگی حاد نیز بخشهای وسیعی از کشور را فراگرفته و دسترسی به آب آشامیدنی سالم، بهداشت و آموزش به شدت محدود شده است.
با وجود تلاشهای بینالمللی برای برقراری آتشبس و آغاز گفتگوهای صلح، اوضاع میدانی همچنان پیچیده است و هر دو طرف درگیری یکدیگر را به نقض آتشبسها متهم میکنند. این در حالی است که گروههای مدنی و فعالان سیاسی سودان نیز خواستار توقف جنگ و بازگشت به مسیر دموکراسی هستند.
برخی تحلیلگران معتقدند که پیشنهاد مصونیت موقت توسط البرهان میتواند گامی مثبت در جهت جلب مشارکت گروههای مختلف در گفتگوی ملی باشد، اما در عین حال هشدار میدهند که عدم حضور حمیدتی و نیروهایش در این فرآیند، ممکن است به تعمیق شکافها و ادامه درگیریها منجر شود.
در همین حال، کمیته بینالمللی صلیب سرخ و سازمانهای بشردوستانه دیگر همچنان در حال ارائه کمک به غیرنظامیان آسیبدیده در مناطق مختلف سودان هستند، اما با کمبود شدید بودجه و موانع امنیتی مواجهاند.