به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، حملات پیاپی به نفتکش‌ها در تنگه هرمز و مناطق پیرامونی آن، نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی را افزایش داده است. هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره خاموش بودن سامانه‌های ردیابی برخی کشتی‌ها و توقف بخشی از حملات آمریکا علیه توانمندی‌های ایران منتشر شده است.
طببق این گزارش، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از وقوع حوادثی برای دو نفتکش غول‌پیکر در تنگه هرمز خبر داده و اعلام کرده است که این دو نفتکش با مین‌های دریایی برخورد کرده‌اند. ظرفیت یکی از این نفتکش‌ها حدود دو میلیون بشکه نفت عنوان شده است.
در تحولی دیگر، سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس اعلام کرد یک نفتکش در شمال‌شرقی بندر الجبیل عربستان هدف پرتابه قرار گرفته است.
بسپاه پاسداران خاموش کردن سامانه‌های ردیابی کشتی‌ها را با هدف قرار گرفتن نفتکش‌ها مرتبط دانسته و این اقدام را تلاشی برای دور زدن مسیرهای تعیین‌شده برای عبور از تنگه هرمز ارزیابی کرده است.
تهران واشنگتن را متهم می‌کند که با اعمال فشار بر کشتی‌ها، آن‌ها را به استفاده از مسیرهایی سوق می‌دهد که ایران آن‌ها را ناامن می‌داند. خاموش بودن سامانه‌های ردیابی نیز تشخیص مسیر حرکت کشتی‌ها و بررسی دقیق علت حوادث دریایی را دشوارتر می‌کند.
بر اساس آمار سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس، طی هفت روز حدود ۱۲ مورد حمله یا هدف قرار گرفتن کشتی‌ها و نفتکش‌ها ثبت شده است. در همین بازه زمانی، حدود ۲۵۴ کشتی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ به‌طور متوسط نزدیک به ۳۶ کشتی در روز.
این سازمان همچنین از ثبت ۸۴ حادثه خبر داده که ۷۴ مورد آن شامل حملات با پرتابه بوده است. حدود سه‌چهارم این حملات در مسیر جنوبی تنگه رخ داده‌اند. به گفته عراضه، شمار واقعی حوادث ممکن است بیشتر از آمار اعلام‌شده باشد.
سه لایه عملیاتی ایران در دریا
سرهنگ نضال ابوزید، کارشناس نظامی و راهبردی، گفت در کمتر از ۲۴ ساعت، سه مورد هدف قرار گرفتن کشتی‌ها گزارش شده است؛ دو نفتکش در تنگه هرمز و یک کشتی در نزدیکی بندر الجبیل عربستان.
به گفته ابوزید، ابزارهای احتمالی مورد استفاده در این حملات شامل مین‌های دریایی، پهپادهای دوربرد و موشک‌های میان‌برد است. او همچنین به گزارش‌هایی درباره حمله قایق‌های کوچک مجهز به نارنجک‌اندازهای آرپی‌جی در نزدیکی بندر الجبیل اشاره کرد.
این کارشناس با اشاره به حوادث پیشین در نزدیکی بندر صحار عمان و فجیره امارات، گفت دامنه تهدیدها به مناطقی فراتر از محدوده تنگه هرمز نیز رسیده است.
ابوزید راهبرد دریایی ایران را مبتنی بر سه لایه عملیاتی توصیف کرد: مین‌های دریایی، پهپادهای دوربرد و موشک‌های میان‌برد. به ارزیابی او، این رویکرد با دکترین «محروم‌سازی دریایی» ارتباط دارد؛ راهبردی که هدف آن محدود کردن آزادی عمل طرف مقابل در دریاست. در مقابل، دکترین آمریکا بر کنترل دریایی و تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی استوار است.
محاسبات واشنگتن در تنگه هرمز
ابوزید گفت آمریکا تلاش می‌کند از گرفتار شدن در جنگی فرسایشی که دارایی‌های دریایی و هوایی این کشور را در معرض تهدید قرار دهد، جلوگیری کند. به گفته وی، امتداد حدود ۲۴۰۰ کیلومتری سواحل ایران، چالش‌هایی در زمینه شناسایی اهداف، اجرای حملات و تأمین امنیت نیروهای آمریکایی ایجاد می‌کند.
او افزود توقف برخی حملات ممکن است بخشی از آمادگی‌ها برای عملیات نظامی گسترده‌تر باشد؛ هرچند این موضوع به معنای قطعی بودن تصمیم واشنگتن برای اجرای چنین عملیاتی نیست.
وب‌سایت آکسیوس پیش‌تر به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده بود که کاخ سفید حملات علیه موشک‌های ضدکشتی ایران و سکوهای پرتاب پهپاد در منطقه تنگه هرمز را متوقف کرده است تا از تشدید جنگ پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر جلوگیری کند.
در این گزارش همچنین آمده است که توقف حملات ممکن است اعتمادبه‌نفس ایران را برای ادامه هدف قرار دادن کشتی‌ها افزایش دهد. در همین حال، فرماندهی مرکزی آمریکا نگران است که تداوم حملات، شرکت‌های کشتیرانی را به اجتناب از عبور از تنگه هرمز سوق دهد؛ موضوعی که می‌تواند جریان انتقال نفت را کاهش داده و قیمت‌ها را افزایش دهد.
در مقابل، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تحولات مربوط به ایران را نوعی مانور نظامی توصیف کرده و مدعی شده است محاصره دریایی آمریکا مؤثر بوده و کشتی‌های ایرانی نتوانسته‌اند از تنگه هرمز عبور کنند. او همچنین از وارد آمدن خسارات سنگین به ناوگان دریایی و نیروی هوایی ایران سخن گفته است.
بر اساس آماری که عراضه از فرماندهی مرکزی آمریکا نقل کرد، نیروهای آمریکایی در عبور حدود ۴۰۰ کشتی کمک کرده و زمینه انتقال نزدیک به ۱۰۰ میلیون بشکه نفت را فراهم آورده‌اند. این آمار همچنین مدعی است ایران از صادرات نفت خام به ارزش حدود ۲۵ میلیارد دلار محروم شده است.
چرا برخی کشتی‌ها خسارات را گزارش نمی‌کنند؟
ابوزید خودداری برخی کشتی‌ها از گزارش خسارات را ناشی از دو عامل احتمالی دانست: نخست، ملاحظات اقتصادی مرتبط با بیمه و هزینه‌های آن؛ دوم، ملاحظات امنیتی و نظامی برای جلوگیری از افشای مسیرهای دریایی مورد استفاده نفتکش‌ها.
به گفته این کارشناس، انتشار اطلاعات مربوط به مسیر حرکت کشتی‌ها می‌تواند شناسایی الگوهای تردد آن‌ها و هدف قرار دادن احتمالی‌شان در آینده را آسان‌تر کند.