به گزارش ایلنا، تعلیق پروازهای میان ایران و عراق در فرودگاههای نجف، اربیل و سلیمانیه از ساعت ۲ بامداد جمعه ۲۵ سپتامبر(۳ مهر) وارد مرحله اجرایی شد. مدیریت فرودگاه نجف نیز در اطلاعیهای رسمی اعلام کرد تمامی پروازهای ورودی و خروجی به مقصد ایران تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.
گزارش اختصاصی رسانه اماراتی«ارمنیوز» مدعی است این تصمیم صرفایک اقدام اداری معمول نبوده و به دستور دفتر نخستوزیر عراق به مسئولان استان نجف و مدیریت فرودگاه اتخاذ شده است؛ ادعایی که یک منبع در مدیریت فرودگاه نجف نیز در گفتوگو با شبکه ۹۶۴ آن را تأیید کرده و گفته است دستور توقف پروازها از دفتر نخستوزیر به استان نجف ابلاغ شده بود.
بر اساس این گزارش، تصمیم بغداد در شرایطی اتخاذ شد که آمریکا فشار خود بر شرکتهای هواپیمایی ایران را افزایش داده است. منابع آگاه مورد استناد ارمنیوز مدعیاند واشنگتن به بغداد هشدار داده بود هر فرودگاهی که به شرکتهای هواپیمایی ایرانی تحت تحریم خدمات ارائه کند، ممکن است با تحریمهای ثانویه مواجه شود.
این گزارش همچنین مینویسد پس از توقف پروازهای ایران در فرودگاه بغداد، تلاشهایی برای انتقال بخشی از پروازها به فرودگاه نجف انجام شد؛ فرودگاهی که به دلیل تردد زائران ایرانی از اهمیت ویژهای در ارتباط هوایی دو کشور برخوردار است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، پیش از توقف، بخش قابلتوجهی از پروازهای خروجی نجف به شهرهای ایران انجام میشد.
به نوشته ارمنیوز، شرکتهای ایرانی حتی پیشنهادهایی برای تأمین مستقل سوخت، نیروهای خدمات زمینی و تیمهای فنی خود ارائه کرده بودند تا بتوانند پروازهایشان را ادامه دهند؛ اما منابع این رسانه مدعیاند واشنگتن به بغداد اعلام کرده ارائه خدمات فرودگاهی به شرکتهای ایرانی مشمول تحریم میتواند برای زیرساختهای عراقی تبعات تحریمی داشته باشد.
در داخل عراق نیز این تصمیم با واکنش برخی نمایندگان نزدیک به جریانهای همسو با ایران مواجه شده است. احمد ناظم، نماینده فراکسیون «صادقون»، خواستار توضیح دولت درباره مبنای قانونی توقف خدمات فرودگاهی شد و تأکید کرد فرودگاههای عراق نباید به محل اجرای تصمیمات یا تحریمهای کشورهای خارجی تبدیل شوند.
در همین حال، توقف پروازها تنها به نجف محدود نماند و پروازهای شرکت «ماهان» به فرودگاههای اربیل و سلیمانیه نیز لغو شد. گزارشهای محلی از توقف پروازهای این شرکت در اقلیم کردستان خبر دادهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز پیشتر محدودیتهایی علیه شرکتهای هواپیمایی ایران اعمال کرده بود و همین مسئله به گفته برخی منابع، شرکتهای خدمات زمینی فعال در فرودگاههای عراق را نسبت به ارائه خدمات به هواپیماهای ایرانی محتاط کرده است.
حسام الحاج حسین، پژوهشگر و تحلیلگر سیاسی عراقی که ارمنیوز دیدگاههای او را منتشر کرده، معتقد است تفاوت مهمی میان تحریمهای یکجانبه آمریکا و تحریمهای شورای امنیت وجود دارد و فشار فعلی واشنگتن عمدتاشرکتها و شبکههای اقتصادی را هدف قرار میدهد.
او بر این باور است که توقف پروازهای ایران میتواند برای بغداد حامل پیامی سیاسی به واشنگتن نیز باشد؛ از جمله تلاش برای نشان دادن اینکه عراق نمیخواهد در صف یکی از محورهای منطقهای قرار گیرد و قصد دارد خود را از تنش مستقیم میان آمریکا و ایران دور نگه دارد.
این تحلیلگر همچنین معتقد است تهران با توجه به روابط راهبردی بغداد و واشنگتن و اهرمهای اقتصادی آمریکا، احتمالااین تصمیم را در چارچوب محدودیتهای موجود ارزیابی خواهد کرد و از واکنش شدید علیه بغداد پرهیز خواهد کرد.
در مورد فرودگاه نجف نیز الحاج حسین معتقد است با وجود اهمیت مذهبی و نقش آن در جابهجایی زائران ایرانی، بغداد به دلیل نگرانی از تبعات تحریمهای آمریکا حاضر نشده کهاین فرودگاه را مستثنی کند.
در مجموع، توقف پروازهای ایران در نجف را میتوان بخشی از فشار فزاینده بر شبکه حملونقل هوایی ایران در عراق دانست؛ اقدامی که از یک سو بغداد را در برابر فشارهای آمریکا قرار میدهد و از سوی دیگر، روابط آن با تهران و پیامدهای اقتصادی و انسانی توقف پروازها را به چالش میکشد.