به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، جنگ روسیه و اوکراین پس از بیش از چهار سال، از نبردهای سنتی در خطوط مقدم فراتر رفته و حملات پهپادی و موشکی دو طرف به عمق خاک یکدیگر و زیرساختهای حیاتی، از پالایشگاههای نفت گرفته تا تأسیسات انرژی و راهآهن، کشیده شده است؛ جنگی که با وجود استفاده گسترده از صدها پهپاد در روز، همچنان در مسیر فرسایشی پیش میرود.
کییف حملات پهپادی دوربرد علیه پالایشگاههای نفت روسیه را تشدید کرده و مسکو نیز در واکنش، حملات هوایی خود را با استفاده از موشکهای بالستیک اصلاحشده و پهپادهای جت افزایش داده است.
در روزهای اخیر، آژیرهای هشدار بارها در کییف به صدا درآمده و سامانههای پدافند هوایی این شهر بهطور مکرر فعال شدهاند. همزمان، موج حملات پهپادی اوکراین به مناطق نزدیک مسکو رسیده و پالایشگاههای بزرگ روسیه را هدف قرار داده است.
تداوم این حملات، این پرسش را مطرح کرده که آیا جنگ وارد مرحلهای جدید شده یا همچنان در چارچوب جنگ فرسایشی میان دو کشور دنبال میشود.
تشدید حملات روسیه به اوکراین
وزارت دفاع روسیه روز سهشنبه اعلام کرد نیروهای این کشور حملهای گسترده علیه اهدافی در اوکراین انجام دادهاند که تأسیسات صنعتی و نظامی، مراکز سوخت و انرژی و همچنین زیرساختهای بندری و شناورهای وابسته به ارتش اوکراین را شامل میشده است.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد حملات شبانه روسیه شامل ۲۱۲ پهپاد، چهار موشک کروز و شمار نامشخصی موشک ضدکشتی «اونیکس» و موشک بالستیک بوده است.
اسدالله الصاوی، خبرنگار الجزیره در کییف، از تشدید حملات روسیه خبر داد و گفت این حملات «متوقف نمیشود». به گفته وی، کییف از نیمهشب گذشته دستکم ۸ بار هدف حمله قرار گرفته و سامانههای پدافندی نیز بارها فعال شدهاند.
بر اساس این گزارش، حملات روسیه موجب وقوع آتشسوزیهای گسترده در کییف، اودسا، دنیپروپتروفسک، زاپوریژیا، خارکیف و ژیتومیر شده و زیرساختهای مختلف از جمله تأسیسات راهآهن و انبارهای مواد غذایی هدف قرار گرفتهاند.
حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه
در سوی مقابل، ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین از حمله به دو پالایشگاه نفت در مناطق اوفا و سامارا روسیه خبر داد.
نیروهای ویژه اوکراین اعلام کردند یکی از این پالایشگاهها که متعلق به شرکت «روسنفت» است، از تأمینکنندگان اصلی سوخت در مرکز روسیه به شمار میرود و بنزین، گازوئیل، نفت کوره و دیگر فرآوردههای نفتی تولید میکند.
فرماندار سامارا نیز ضمن تأیید حمله به تأسیسات صنعتی، از وارد شدن خسارت به اموال غیرنظامی خبر داد، اما گفت پدافند هوایی روسیه موفق شده دهها پهپاد اوکراینی را سرنگون کند.
وزارت دفاع روسیه نیز مدعی شده است که طی یک روز ۶۲۹ پهپاد اوکراینی را در مناطق مختلف این کشور سرنگون کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» مدعی شد روسیه به دلیل جنگ با اوکراین «کنترل صنعت سوخت دیزل خود را از دست داده است». ترامپ همچنین با اشاره به خروج شمار زیادی از پالایشگاههای دیزل روسیه از مدار فعالیت، خواستار پایان این جنگ شد.
تغییر تاکتیک؛ از حملات محدود تا «اشباع» پدافند
همزمان با تغییر نوع اهداف، حملات متقابل روسیه و اوکراین از نظر حجم و شیوه اجرا نیز وارد مرحله متفاوتی شده است.
بر اساس ارزیابی ناظران، دو طرف به سمت استفاده گسترده از پهپادها و حملات موسوم به «اشباع» حرکت کردهاند؛ تاکتیکی که هدف آن وارد کردن فشار همزمان و مستمر بر سامانههای پدافندی طرف مقابل است.
کییف دو روز پیش بیش از هزار پهپاد به سمت روسیه شلیک کرد که صدها فروند از آنها مسکو را هدف گرفته بودند. شهردار مسکو این حمله را «بزرگترین حمله پهپادی» به پایتخت روسیه توصیف کرد.
روسیه نیز در مقابل، استفاده از پهپادهای جت پرسرعت را افزایش داده است. این پهپادها بر اساس گزارش رویترز در ارتفاع چهار تا هفت کیلومتری پرواز میکنند؛ در حالی که ارتفاع پرواز نمونههای پیشین حدود یک تا ۱.۵ کیلومتر بود.
این تغییر، فشار بیشتری بر سامانههای پدافند هوایی اوکراین وارد کرده و بر اساس گزارش رویترز، میزان رهگیری این پهپادها به حدود ۶۰ درصد کاهش یافته است؛ در حالی که میزان رهگیری پهپادهای ملخی پیشتر بیش از ۹۰ درصد بود.
روسیه همچنین با ادامه حملات در تمام ساعات شبانهروز، تلاش میکند توان و ظرفیت عملیاتی خدمه پدافند هوایی اوکراین را تحت فشار قرار دهد.
بر اساس گزارش رویترز، روسیه در سه هفته نخست سپتامبر ۲۱۰۰ پهپاد تهاجمی جت و ۱۳۶ موشک علیه اوکراین شلیک کرده است.
پهپادهای جت جدید روسیه از نمونههای ملخی گرانتر هستند، اما همچنان هزینه آنها کمتر از موشکهای کروز است.
مقامهای اوکراینی نیز اعلام کردهاند تغییر تاکتیک روسیه قابل پیشبینی بوده و تلاش برای توسعه سامانههای دفاعی مؤثر در برابر این حملات ادامه دارد.
هدف از حملات؛ ضربه به اقتصاد و توان جنگی
سرتیپ حسن جونی، کارشناس نظامی و راهبردی، معتقد است شیوه نبرد میان روسیه و اوکراین از جنگ متعارف به سمت هدف قرار دادن زیرساختها و مراکز اقتصادی تغییر کرده است.
به گفته وی، اوکراین با هدف افزایش هزینههای جنگ برای روسیه، پالایشگاههای نفت این کشور را هدف قرار میدهد، در حالی که روسیه بر تأسیسات انرژی، برق و مراکز تولیدی اوکراین متمرکز شده تا توان اقتصادی و زیرساختی این کشور را تضعیف کند.
چرا جنگ طولانی شده است؟
جونی معتقد است حملات کنونی بهدنبال تعیین تکلیف جنگ نیست، بلکه در چارچوب جنگ فرسایشی انجام میشود. به گفته او، جنگ مدرن بیش از گذشته بر پهپادها و موشکها استوار شده و عملیات زمینی در امتداد جبههها کاهش محسوسی یافته است.
این کارشناس نظامی تأکید میکند پهپادها بهتنهایی قادر به تعیین تکلیف جنگ نیستند، بلکه با افزایش فشار اقتصادی و نظامی، روند فرسایش دو طرف را طولانیتر میکنند و در نتیجه به تداوم جنگ میانجامند.
رقابت بر سر تولید و رهگیری
به گفته جونی، یکی از عوامل تعیینکننده در مرحله کنونی، توان روسیه و اوکراین برای توسعه سامانههای رهگیری پهپادها و موشکها و همچنین سرعت تولید تجهیزات نظامی است؛ چراکه حملات با شمار بسیار زیادی از پهپادها و با شدت بالا انجام میشود.
وی میگوید روسیه از ظرفیت تولید بالایی برخوردار است، در حالی که اوکراین علاوه بر توسعه سریع تسلیحات و سامانههای دفاعی خود، به حمایت کشورهای اروپایی نیز متکی است.
از نگاه این کارشناس، ماهیت اصلی نبرد کنونی در رقابت مستمر میان توسعه ابزارهای تهاجمی و ساخت سامانههای مقابله با آنها خلاصه میشود؛ رقابتی که هر بار با معرفی یک سلاح یا تاکتیک جدید، طرف مقابل را به توسعه راهکار دفاعی تازه وادار میکند.
در همین چارچوب، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، شامگاه سهشنبه در دیدار با اعضای سنای آمریکا در نیویورک خواستار حمایت واشنگتن از کشورش با سامانههای پاتریوت شد.
زلنسکی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نیز نوشت که هرچه توان اوکراین برای مقابله با موشکهای بالستیک افزایش یابد، توان روسیه برای ادامه حملات و طولانیتر کردن جنگ کاهش خواهد یافت.