عصر ایران - نخستی سانان (Primates) یکی از متنوع ترین و جالب توجه ترین گروه های پستانداران هستند. این گروه شامل حیواناتی با اندازه ها، ظاهر و رفتارهای بسیار متفاوت می شود؛ از گوریل های عظیم الجثه و اورانگوتان های سرخ مو گرفته تا میمون های کوچک و رنگارنگی که در جنگل های گرمسیری زندگی می کنند.
نخستی سانان به دلیل ویژگی هایی مانند مغز نسبتا پیشرفته، توانایی یادگیری، رفتارهای اجتماعی پیچیده و دست های سازگار با گرفتن اشیا شناخته می شوند. البته همه گونه های این گروه از نظر هوش، شیوه زندگی و توانایی های شناختی یکسان نیستند.
اینفوگرافیک پیش رو 12 نمونه از نخستی سانان را معرفی می کند که چهار مورد از آن ها در گروه میمون های بزرگ یا کَپی ها قرار می گیرند و هشت مورد دیگر از میمون ها هستند.
چهار میمون بزرگ؛ نزدیک ترین خویشاوندان نخستی سان
چهار گونه نخست این مجموعه شامل شامپانزه، بونوبو، اورانگوتان و گوریل هستند که در گروه میمون های بزرگ قرار می گیرند.
شامپانزه: این حیوانات به دلیل هوش بالا، استفاده از ابزار و ساختار اجتماعی پیچیده شناخته می شوند.
بونوبو: از نظر ژنتیکی بسیار به شامپانزه نزدیک است، اما ساختار اجتماعی و رفتارهای گروهی متفاوتی دارد. این گونه در طبیعت تنها در جمهوری دموکراتیک کنگو زندگی می کند.
اورانگوتان: با موهای قرمز مایل به نارنجی و بازوهای بلند خود شناخته می شود. این میمون بزرگ بیشتر عمرش را در میان درختان جنگل های بارانی جنوب شرق آسیا می گذراند.
گوریل: بزرگ ترین میمون زنده جهان است. این حیوان جثه قدرتمندی دارد و معمولا در گروه های خانوادگی به رهبری یک نر بالغ زندگی می کند.
هشت میمون با ظاهر و ویژگی های متفاوت
هشت گونه دیگر این اینفوگرافیک، میمون هایی از گروه های مختلف دنیای قدیم و دنیای جدید هستند:
میمون کاپوچین: میمونی کوچک و باهوش از آمریکای مرکزی و جنوبی که به توانایی استفاده از ابزار و مهارت در حل مسائل شهرت دارد.
بابون: میمونی عمدتا زمینی با پوزه کشیده و جثه نسبتا بزرگ که در بخش هایی از آفریقا و شبه جزیره عربستان زندگی می کند.
ماکاک رزوس: یکی از شناخته شده ترین گونه های ماکاک است که در بخش هایی از جنوب و شرق آسیا یافت می شود و توانایی سازگاری بالایی با محیط های مختلف دارد.
ماکاک ژاپنی: این گونه که به میمون برفی نیز معروف است، در مناطق سرد ژاپن زندگی می کند و تصاویر آن در حال استراحت در چشمه های آب گرم شهرت زیادی دارند.
مندریل: یکی از رنگارنگ ترین میمون های جهان که صورت آن با رنگ های آبی و قرمز و بینی برجسته اش به راحتی قابل تشخیص است.
میمون عنکبوتی: میمونی درخت زی با دست و پاهای بلند و دمی بسیار انعطاف پذیر که مانند اندامی کمکی برای گرفتن شاخه ها عمل می کند.
میمون زوزه کش: به صدای بسیار بلند و قدرتمندش معروف است؛ صداهایی که در جنگل های آمریکای مرکزی و جنوبی از فاصله های دور شنیده می شوند.
تامارین شیری طلایی: میمونی کوچک با موهای بلند و طلایی رنگ که بومی جنگل های اطلس در برزیل است و به دلیل تخریب زیستگاه، از گونه های مهم در برنامه های حفاظتی به شمار می رود.
تفاوت میمون های بزرگ و میمون ها چیست؟
یکی از نکات جالب این مجموعه، تفاوت میان میمون های بزرگ و سایر میمون هاست. میمون های بزرگ مانند گوریل، شامپانزه، بونوبو و اورانگوتان برخلاف بیشتر میمون ها دم ندارند. آن ها معمولا مغز بزرگ تر، توانایی های شناختی پیچیده تر و الگوهای حرکتی متفاوتی دارند.
هفت مورد از هشت میمون دیگر این فهرست در گروه میمون های دنیای قدیم و جدید قرار می گیرند؛ بابون، ماندریل و دو گونه ماکاک از میمون های دنیای قدیم هستند، درحالی که کاپوچین، عنکبوتی، زوزه کش و تامارین شیری طلایی به میمون های دنیای جدید تعلق دارند.
البته باید توجه داشت که این 12 حیوان فقط نمونه هایی از تنوع گسترده نخستی سانان هستند. این راسته جانوری افزون بر میمون ها و میمون های بزرگ، لمورها، لوری ها و شب دوست ها را نیز در بر می گیرد.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور