عصر ایران - سونا سازائه پروژه‌ای معماری در جزیره ناوشیما ژاپن است که توسط دفتر معماری کنگو کوما و همکاران طراحی شده است. این سازه چوبی در مرکز مجموعه اقامتگاهی طبیعت‌محور سانا مانه، در نزدیکی خلیج کوچکی در ناوشیما قرار دارد.
این سونا که در سال ۲۰۲۲ ساخته شد، تنها هشت مترمربع مساحت دارد؛ اما ساختار چندلایه، هندسه مارپیچ و پوسته چین‌خورده آن، طراحی پروژه را به نمونه‌ای متمایز از معماری ارگانیک تبدیل کرده است.
ساخت دیوارها با ۱۵۰ لایه تخته
یکی از مهم‌ترین چالش‌های اجرای سونا سازائه، ساخت دیوارهایی بود که از روی هم قرار گرفتن ۱۵۰ لایه تخته پردازش‌شده با دستگاه‌های کنترل سی ان سی شکل گرفته‌اند. ضخامت هر لایه ۲۸ میلی‌متر است و ضخامت متوسط دیوارهای چوبی به ۴۵۰ میلی‌متر می‌رسد.
این ساختار ضخیم با هدف تأمین عایق حرارتی مناسب و حفظ گرمای داخل سونا طراحی شده است. استفاده از لایه‌های متعدد چوب، علاوه بر ایفای نقش عملکردی، امکان ایجاد فرم پیچیده و پیوسته پوسته بیرونی را نیز فراهم کرده است.
فرمی الهام‌گرفته از صدف
نمای بیرونی سونا سازائه از چین‌ها و تاخوردگی‌های متعدد تشکیل شده است که یادآور پوسته یک صدف هستند. این فرم، با ایجاد سایه‌های متنوع روی سطح چوبی، به نمای ساختمان عمق و جلوه‌ای متفاوت می‌بخشد.
در فضای داخلی نیز چین‌خوردگی‌ها با انحنایی ملایم طراحی شده‌اند تا با فرم بدن هماهنگ باشند و امکان نشستن راحت را فراهم کنند. به این ترتیب، زبان طراحی بیرونی در فضای داخلی نیز ادامه پیدا می‌کند؛ با این تفاوت که خطوط و سطوح داخلی نرم‌تر و متناسب با تجربه کاربر شکل گرفته‌اند.
نور طبیعی از یک روزنه سقفی
نور طبیعی در سونا سازائه تنها از طریق یک روزنه دایره‌ای موسوم به «اکولوس» وارد فضا می‌شود. محدود کردن نورگیری به این بازشو، فضایی آرام و متمرکز ایجاد می‌کند که با هدف فراهم کردن تجربه‌ای تأمل‌برانگیز در محیط سونا هماهنگ است.
این شیوه نورپردازی در کنار سطوح منحنی چوبی، توجه را به ساختار داخلی و ارتباط میان فرم، نور و تجربه حضور در فضا جلب می‌کند.
طراحی دیجیتال برای اجرای هندسه پیچیده
هندسه مارپیچ و چین‌خورده سونا با استفاده از حدود ۱۵۰۰ ورق تخته‌چندلا شکل گرفته است. طراحی فرم و تقسیم‌بندی صفحات چوبی با کمک نرم‌افزارهای طراحی سه‌بعدی به کمک رایانه (CAD) و برنامه‌نویسی کنترل شده است.
این روش امکان هماهنگ کردن قطعات متعدد و اجرای دقیق هندسه پیچیده پروژه را فراهم کرده است. در نتیجه، فناوری دیجیتال نقشی اساسی در تبدیل طرح معماری به یک ساختار چوبی پیوسته داشته است.
کنترل دما و رطوبت با شبیه‌سازی محیطی
یکی دیگر از ویژگی‌های سونا سازائه، توجه به عملکرد حرارتی و تهویه است. برخلاف سوناهای متداول، ارتفاع سقف این فضا زیاد است؛ با این حال، طراحی سامانه تهویه اجباری و استفاده از شبیه‌سازی‌های محیطی برای هدایت جریان هوا، به حفظ دما و رطوبت در محدوده مطلوب کمک می‌کند.
در این پروژه، طراحی معماری تنها به شکل ظاهری محدود نشده است. عایق‌کاری، حفظ گرما و گردش کنترل‌شده هوا نیز در کنار فرم ارگانیک، بخشی از فرایند طراحی را تشکیل می‌دهند.
مشخصات پروژه سونا سازائه
طراحی معماری این پروژه بر عهده دفتر کنگو کوما و همکاران بوده و تایچی کوما در تیم طراحی حضور داشته است. سونا سازائه در سال ۲۰۲۲ در جزیره ناوشیما ژاپن تکمیل شد و مساحت آن هشت مترمربع است.
عکاسی پروژه را کیشین هوریکوشی از شرکت اس‌اس انجام داده است. سونا سازائه نمونه‌ای از کاربرد طراحی دیجیتال، ساختار چندلایه چوبی و فرم‌های الهام‌گرفته از طبیعت در معماری معاصر ژاپن به شمار می‌رود.