راز حفظ خاطره‌ها در مغز: نقش نورون‌های بازدارنده هیپوکامپ

یک پژوهش مشترک در سه نهاد علمی اسپانیا نشان می‌دهد برخی نورون‌های هیپوکامپ مسئول حفظ خاطرات پیشین هستند، حتی وقتی اطلاعات تازه‌ای از همان رویداد ثبت می‌شود. فرض کنید در محله شما یک پروژه ساختمانی در جریان است. مغز انسان این توانایی را دارد که سه وضعیت متفاوت آن را به خاطر بسپارد: حالت اولیه پیش از بازسازی، خود فرایند کار و نتیجه نهایی پس از پایان پروژه. اما مغز چطور این سه خاطره را با هم قاطی نمی‌کند؟ موسسه علوم اعصاب، یک مرکز تحقیقاتی عمومی متشکل از شورای عالی تحقیقات علمی اسپانیا (CSIC) و دانشگاه میگل هرناندس، بر این باور است که در مطالعه جدید خود این سازوکار عصبی را شناسایی کرده است که آن را در نشریه «PLOS Biology» (منبع به زبان اسپانیایی) منتشر کرده است. تیم آزمایشگاه پلاستیسیته شبکه‌های عصبی معتقد است مغز برای این کار از بخشی از هیپوکامپ به نام شکنج دندانه‌دار استفاده می‌کند که وظیفه آن ایجاد خاطره‌های تازه است. در این ناحیه، نوع خاصی از نورون‌ها فعالیت سایر سلول‌ها را مهار می‌کند تا مغز بتواند تجربه‌های جدید را بهتر ثبت کند. برای نشان دادن این موضوع، تیم پژوهشی این فرایند بازداری را در موش‌ها با شدت‌های بیشتر و کمتر آزمایش کرد. انکارنی مارکوس، هم‌سرپرست این مطالعه و مسئول این خط تحقیق در موسسه IN CSIC-UMH، می‌گوید: «وقتی سطح بازداری کمتر از حد معمول بود، رفتار موش‌ها بیشتر با بازیابی بهتر حافظه و یادآوری جزئیات بیشتر همخوانی داشت». با این حال، سطح مشخص و ثابتی از بازداری وجود ندارد که ذاتا بهتر یا بدتر باشد برای اینکه بیشترین مقدار ممکن اطلاعات حفظ شود. مدل محاسباتی به کار رفته در این آزمایش نشان داد وقتی بار حافظه کمتر است، این فعالیت بازدارنده کمتر به نفع مغز عمل می‌کند، اما وقتی حجم اطلاعات به طور قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند، دیگر چنین نیست. این مطالعه نشان می‌دهد که بسته به نوع خاطره، شکنج دندانه‌دار هیپوکامپ می‌تواند یا ورود داده‌های تازه را تسهیل کند یا برعکس، خاطره را در برابر محرک‌های جدید محکم‌تر نگه دارد؛ موضوعی که به اهمیت زمینه‌ای خاطره یا آنچه تیم «تقاضاهای تکلیف» می‌نامد بستگی دارد. مارکوس نتیجه می‌گیرد: «برداشت ما از این نتایج این است که سازوکاری وجود دارد که با استفاده از بازداری، به شکل پویا شیوه عملکرد شبکه را تنظیم می‌کند».