«تشخیص یک نوترینو مانند یافتن سوزن در انبار کاه است.» این سخنان خوان کارلوس دیاز ولاز، دانشمند ارشد آشکارساز نوترینو آیس‌کیوب است. او در توضیح این فناوری برنده جایزه نوبل می‌گوید که محققان به دنبال ذرات کیهانی در زیر یخ‌های قطب جنوب هستند.
آیس‌کیوب یک آشکارساز نوترینو است که در یخ قطب جنوب ساخته شده است. این آشکارساز از هزاران حسگر نوری تشکیل شده است که در یک کیلومتر مکعب یخ فرو رفته‌اند. هنگامی که یک نوترینو با هسته اتمی در یخ برخورد می‌کند، یک نور آبی ضعیف تولید می‌کند. حسگرهای نوری این نور را تشخیص می‌دهند و به محققان کمک می‌کنند تا مسیر و انرژی نوترینو را تعیین کنند.
نوترینوها ذراتی بنیادی هستند که تقریباً هیچ جرمی ندارند و هیچ باری ندارند. آنها به ندرت با ماده برهم‌کنش می‌کنند، به همین دلیل است که تشخیص آنها بسیار دشوار است. با این حال، نوترینوها می‌توانند اطلاعات ارزشمندی در مورد جهان هستی ارائه دهند. به عنوان مثال، آنها می‌توانند به محققان کمک کنند تا منشاء پرتوهای کیهانی پرانرژی را درک کنند.
دیاز ولاز می‌گوید: «آیس‌کیوب یک آزمایشگاه منحصر به فرد برای مطالعه نوترینوها است. این آشکارساز به ما امکان می‌دهد تا نوترینوهایی را از دورترین نقاط جهان هستی تشخیص دهیم.»
در سال 2022، جایزه نوبل فیزیک به ایزاکو آراتا، استیون چودر و جان بی. پنی‌کاک برای کشف نوترینوها و اثبات اینکه جرم دارند، اهدا شد. آیس‌کیوب نقش مهمی در این کشف ایفا کرد.
دیاز ولاز می‌گوید: «ما بسیار مفتخریم که در این کشف نقش داشته باشیم. این یک گام بزرگ در درک ما از جهان هستی است.»