آیا بعد از تردد در هوای آلوده و دودآلود، احساس سنگینی سر یا سردرد ضربان‌دار دارید؟ شاید تصور کنید علت آن خستگی یا کم‌خوابی است، اما آلودگی هوا نیز می‌تواند یکی از عوامل محرک سردرد و حتی حملات میگرنی باشد.
در روز‌هایی که شاخص کیفیت هوا (AQI) بالا می‌رود، بعضی افراد دچار درد پیشانی، فشار اطراف چشم‌ها، خستگی و سردرد می‌شوند. البته آلودگی هوا تنها علت احتمالی نیست و عواملی مانند کم‌آبی بدن، استرس و خواب نامناسب نیز می‌توانند در بروز سردرد نقش داشته باشند.
آلودگی هوا چگونه باعث سردرد می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین آلاینده‌های هوا، ذرات معلق بسیار ریز به نام PM۲.۵ است. این ذرات به دلیل اندازه کوچک خود می‌توانند وارد عمق ریه‌ها شوند و حتی به جریان خون راه پیدا کنند.
قرار گرفتن در معرض این آلاینده‌ها ممکن است باعث التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن شود و بر عملکرد عروق خونی و سیستم عصبی تأثیر بگذارد؛ عواملی که می‌توانند در برخی افراد زمینه‌ساز سردرد شوند.
از طرف دیگر، آلودگی هوا ممکن است باعث تحریک بینی و مجاری تنفسی، گرفتگی سینوس‌ها و احساس فشار در ناحیه پیشانی و اطراف چشم‌ها شود.
آلاینده‌هایی مانند ازن و دی‌اکسید نیتروژن نیز می‌توانند این تحریکات را تشدید کنند.
چه کسانی بیشتر در معرض سردرد ناشی از آلودگی هستند؟
همه افراد واکنش یکسانی به آلودگی هوا ندارند. با این حال، برخی گروه‌ها حساس‌تر هستند:
افراد مبتلا به میگرن و سردرد‌های مکرر
افراد مبتلا به آسم و آلرژی‌های تنفسی
کودکان و سالمندان
افراد دارای بیماری‌های قلبی و ریوی
کسانی که مدت زیادی در فضای باز یا مناطق پرترافیک فعالیت می‌کنند.
همچنین کم‌آبی بدن، حذف وعده‌های غذایی، گرما، کم‌خوابی و استفاده طولانی‌مدت از صفحه‌نمایش می‌توانند سردرد را تشدید کنند.
۵ راهکار برای پیشگیری از سردرد در روز‌های آلوده
۱. قبل از خروج از خانه شاخص آلودگی هوا را بررسی کنید.
در روز‌هایی که کیفیت هوا نامناسب است، پیاده‌روی طولانی و ورزش سنگین در فضای باز را کاهش دهید و در صورت امکان فعالیت ورزشی را به فضای بسته منتقل کنید.
۲. هوای داخل خانه را پاکیزه نگه دارید.
در زمان اوج آلودگی، پنجره‌ها را بسته نگه دارید و در صورت امکان از دستگاه تصفیه هوای مجهز به فیلتر HEPA استفاده کنید. همچنین از دود سیگار، عود و سایر منابع آلودگی داخل خانه دوری کنید.
۳. هنگام خروج از ماسک مناسب استفاده کنید.
ماسک‌های استاندارد N۹۵ یا معادل آنها، در صورت استفاده صحیح و قرارگیری مناسب روی صورت، می‌توانند میزان ورود ذرات معلق به دستگاه تنفسی را کاهش دهند. ماسک‌های پارچه‌ای محافظت قابل‌اعتمادی در برابر ذرات ریز ندارند.
۴. آب کافی بنوشید و وعده‌های غذایی را حذف نکنید.
کم‌آبی و گرسنگی از عوامل شایع سردرد هستند. نوشیدن آب کافی، تغذیه منظم و خواب مناسب به کاهش احتمال سردرد کمک می‌کنند.
۵. در محیطی آرام استراحت کنید.
اگر دچار سردرد شدید، مدتی در محیطی آرام و دور از دود و بو‌های تند استراحت کنید و تا حد امکان از قرار گرفتن دوباره در معرض آلودگی خودداری کنید.
چه زمانی سردرد را جدی بگیریم؟
اگر سردرد‌ها در روز‌های آلوده به‌طور مکرر تکرار می‌شوند یا زندگی روزمره شما را مختل می‌کنند، بهتر است با پزشک مشورت کنید. ثبت زمان سردرد و شاخص آلودگی هوا می‌تواند به شناسایی عوامل محرک کمک کند.
اما در صورت بروز سردرد ناگهانی و بسیار شدید، اختلال بینایی، ضعف بدن، گیجی، مشکل در صحبت کردن، تب همراه با خشکی گردن یا سردرد پس از ضربه به سر، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
حرف آخر
آلودگی هوا می‌تواند یکی از عوامل کمتر شناخته‌شده سردرد و تشدید میگرن باشد؛ اما نباید هر سردردی را به آلودگی نسبت داد. توجه به علائم بدن، کاهش حضور در هوای آلوده و رعایت عادت‌های سالم می‌تواند به محافظت از سلامت شما کمک کند.