دکتر اردلان پاسداران، عضو هیات علمی گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با بیان اینکه رازیانه یکی از شناختهشدهترین گیاهان دارویی در طب سنتی ایران و بسیاری از کشورهای جهان است، گفت: از دیرباز از دانه و فرآوردههای این گیاه برای کمک به مشکلات گوارشی و افزایش شیر مادر استفاده شده و امروزه نیز انواع دمنوشها، عرقیات و مکملهای گیاهی حاوی رازیانه در دسترس قرار دارند.
وی با اشاره به ترکیبات مؤثر این گیاه افزود: رازیانه حاوی ترکیبات زیستفعالی مانند آنتول، استراگول و فلاونوئیدها است که بر اساس مطالعات، ممکن است از طریق تأثیر بر مسیرهای هورمونی مرتبط با شیردهی، در افزایش تولید شیر مادر نقش داشته باشند. به همین دلیل، این گیاه در گروه گیاهان شیرافزا (Galactagogues) طبقهبندی میشود.
دکتر پاسداران با بیان اینکه نتایج مطالعات علمی درباره اثربخشی رازیانه یکسان نیست، اظهار کرد: برخی پژوهشها افزایش احتمالی حجم شیر یا بهبود وزنگیری نوزاد را پس از مصرف فرآوردههای حاوی رازیانه گزارش کردهاند، اما مرورهای علمی نشان میدهد شواهد موجود هنوز برای توصیه قطعی این گیاه بهعنوان یک روش اثباتشده برای افزایش شیر مادر کافی نیست.
این عضو هیات علمی دانشکده داروسازی شیراز تأکید کرد: اثربخشی یک گیاه دارویی تنها به نام آن وابسته نیست و عواملی مانند نوع فرآورده، روش تهیه، کیفیت محصول و میزان ترکیبات مؤثره، نقش مهمی در نتیجه مصرف دارند. از اینرو، دمنوش، عرق رازیانه و فرآوردههای استانداردشده لزوماً اثرات یکسانی نخواهند داشت.
وی با اشاره به ضرورت مصرف آگاهانه فرآوردههای گیاهی افزود: طبیعی بودن یک محصول به معنای بیخطر بودن آن نیست و مصرف بیش از اندازه رازیانه ممکن است با عوارض ناخواسته یا تداخل با برخی داروها همراه باشد. به همین دلیل، مادران شیرده، بهویژه در صورت ابتلا به بیماریهای زمینهای یا مصرف داروهای دیگر، پیش از استفاده منظم از فرآوردههای حاوی رازیانه، با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
دکتر پاسداران در پایان خاطرنشان کرد: بررسی علمی گیاهان دارویی و شناسایی ترکیبات مؤثر آنها از مهمترین حوزههای پژوهشی علوم دارویی و فارماکوگنوزی است و رازیانه نیز همچنان موضوع مطالعات متعددی است تا اثربخشی و ایمنی آن در دوران شیردهی با دقت بیشتری مشخص شود.