اطلاعات آنلاین - بنفشه پورناجی:از کرم، ماسک و محصولات مرتبط با جلبک دریایی گرفته تا دیگر محصولات جوانساز پوست مانند قرص و پودر و... همچنین شامپوهایی که ادعای درمان ریزش مو دارند. متاسفانه پای این تبلیغات به سایت های خبری هم باز شده است. اما آیا واقعا این محصولات ویژگی درمانی را که در تبلیغاتشان ادعا می شود، دارند؟ آیا کرم جلبک که نه تنها در اینستاگرام و آنلاین شاپ ها که حتی در سایت های معتبر فروش آنلاین به عنوان کرم جوان کننده پوست از آن یاد می شود، دارای خاصیت جوان کنندگی است؟
· معجزه جوانسازی پوست به کمک «کرم جلبک» امکانپذیر است؟
مدتی است، نام کرم جلبک به مدد رسانه های اجتماعی به خصوص اینستاگرام و وب سایت های پرمخاطب بسیار سر زبان ها افتاده است. با بررسی چند سایت فروشنده این کرم ها به ادعاهایی همچون جوانسازی پوست، درمان پوست های آسیب دیده، کاهش التهابات پوستی، کاهش چین و چروک، لیفت پوست، پاکسازی پوست، درمان لک، رفع تیرگی و کبودی زیر چشم، آبرسانی، تولید سلول های جدید پوستی، افزایش گردش خون، رفع آلودگی پوست، درخشندگی، دارا بودن املاح معدنی مفید برای پوست و... بر می خوریم. با این حساب باید از کرم جلبک به عنوان اکسیر جوانی و طراوت پوست یاد کرد. اما واقعیت این چنین است؟
دکتر علیرضا محبی پور، متخصص پوست و مو، نایب رییس و سخنگوی انجمن متخصصین پوست ایران در این زمینه می گوید: «مواد مختلفی مانند ویتامین سی و ای، رتینول، آلفاهیدروکسی اسید و... کم و بیش در جوانسازی پوست موثرند. به همین دلیل کرم های مختلف، ترکیبی از این مواد را با نسبت های مختلف استفاده میکنند. عصاره جلبک هم از آنجا که حاوی برخی از این مواد مثل ویتامین سی و ای و برخی آنتی اکسیدان های دیگر است، کما بیش دارای خاصیت جوانسازی است، هر چند نباید فراموش کنیم که برخلاف تبلیغات، مصرف این کرم ها معجزه نمیکند.»
· اثربخشی کرم با ادعای درمانی متفاوت است
به گفته سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) اگر محصولی با هدف درمان یا پیشگیری از بیماری یا تغییر ساختار و عملکرد بدن تبلیغ شود، ممکن است از نظر قانونی در رده دارو قرار گیرد، حتی اگر محصول در ظاهر یک فرآورده آرایشی باشد. این سازمان همچنین تأکید میکند، ادعاهای محصولات آرایشی نباید گمراهکننده باشد. این درحالیست که خواص درمانی بسیاری از کرم هایی که ادعای درمانی دارند، هنوز توسط مراجع علمی تایید نشده است. باید به خاطر داشته باشیم که ادعای «درمان» با ادعای «زیباتر کردن پوست» متفاوت است. بسیاری از این کرم ها هر چند که خاصیت مرطوب کنندگی پوست را دارند، اما تاثیر آن ها در درمان چین و چروک پوست هنوز اثبات شده نیست. حتی ادعاهایی مانند «رفع چینوچروک»، «رشد مجدد مو»، «کاهش سلولیت» و «بازسازی سلولها» میتواند در شرایطی، از مرز ادعای صرفاً آرایشی عبور کند. از سوی دیگر نبایستی «طبیعی بودن» را با «مؤثر بودن» یکی دانست. طبیعی بودن یک ماده به خودی خود اثربخشی درمانی آن را اثبات نمیکند.
در ایران هم تبلیغات خلاف واقع درباره محصولات آرایشی ممنوع است. طبق قانون ممنوعیت تبلیغات و معرفی محصولات و خدمات غیرمجاز و آسیبرسان به سلامت، ارائه اطلاعات نادرست و تبلیغ خلاف واقع درباره آثار مصرف فرآوردههای آرایشی و بهداشتی در رسانهها و فضای مجازی ممنوع است. قانون حتی برای این موضوع مجازات هم تعیین کرده است. منتها گستردگی تبلیغات در فضای مجازی از یک سو و از سوی دیگر نبود نظارت کافی در این محیط عرصه را برای جولان تبلیغات دروغین و اغراق آمیز باز گذاشته است.
· از تبلیغات کرم حلزون تا کرم جلبک
بررسیهای منتشرشده درباره محصولات پوستی حاوی جلبک نیز تأکید میکند که مصرف این محصولات اگرچه برخی نتایج امیدوارکننده را به همراه داشته است، اما شواهد انسانی هنوز محدود و برای نتیجهگیری قطعی کافی نیست. بنابراین این نکته را باید مدنظر داشته باشیم که میان یک ماده اولیه امیدوارکننده و ادعای درمانی درباره محصول نهایی فاصله زیادی وجود دارد.
حتما به خاطر دارید، حدود ده سال قبل، زمانی که تبلیغات مثل امروز به تصرف فضای مجازی در نیامده بود، تبلیغات جوانسازی پوست بیشتر روی «کرم حلزون» انجام می شد و تبلیغ کنندگان از آن به عنوان اکسیر جوانی یاد میکردند.گستردگی این تبلیغات تا اندازهای بود که روزانه به کرات از صدا و سیما هم پخش میشد. اتفاقی که این روزها شاهد آن به نوعی دیگر هستیم.
تبلیغات کرم و ماسک جلبک دریایی به جای کرم حلزون از طریق اینستاگرام و دیگر پلتفرم های فضای مجازی به جای صدا و سیما!
برای اطلاع از نظرهای مصرف کنندگان کرم های جلبک، بخش کامنت چند صفحه در اینستاگرام را مورد بررسی قرار دادیم. از میان بیش از 100 نظر، حتی یک نظر هم از مصرف کننده ناراضی یافت نشد. مساله ای که بیشتر نشان دهنده آن است که گردانندگان این صفحات نظرهای مصرف کنندگان ناراضی را حذف میکنند یا اینکه تنها نظرهای جعلی حاکی از رضایت را به عنوان نظر مصرف کنندگان بازتاب می دهند. مساله دیگر آنکه در تبلیغات کرمهای زیبایی از جمله کرم جلبک معمولاً عکسهای قبل و بعد از مصرف ارایه میشود. اما آنچه که معمولا مخاطبان در نظر نمیگیرند، تغییر نور، زاویه صورت، حالت عضلات، آرایش، میزان رطوبت پوست، فیلتر تصویر و حتی فاصله دوربین است که میتواند، ظاهر پوست را تغییر دهد. بنابراین عکس قبل و بعد بهتنهایی ملاکی برای اثر بخشی محصولات بهداشتی- آرایشی به شمار نمی رود.
· تبلیغات برای محصولات فاقد مجوز و استاندارد
یکی از معضلات فروش آنلاین محصولات مراقبتی پوست، فروشندگان بیهویت در فضای مجازی است. فروشندگانی که نه شرکت ثبتشده ای دارند، نه نشانی و نه در صورت بروز مشکل برای مصرف کننده، امکان پیگیری. از سوی دیگر حضور اینفلوئنسرها در این تبلیغات سفارشی که متاسفانه مسئولیتی هم در قبال تبلیغ محصولات ندارند، موجب می شود، مردم برپایه شهرت این افراد برای خرید ترغیب شوند.
دکتر محبی پور میگوید:«برخی از شرکت های ایرانی با مجوز رسمی وزارت بهداشت و درمان و با نام یک برند شناخته شده، کرم ضد چروک جلبک را تولید کردند که در داروخانه ها هم موجود است. در این میان برخی از افراد فرصت طلب هم شروع کرده اند به تبلیغات اغوا کننده محصولات بدون مجوز و فاقد استاندارد و ادعا میکنند، کرم جلبک تولید کرده اند، در حالیکه محصولات آنان نه تنها حاوی مواد اثربخش مانند ویتامین سی و ای، رتینول، آلفاهیدروکسی اسید و... نبوده که از مواد مضری مانند کورتن در آنها استفاده می شود که به شدت برای پوست آسیب زاست.»
وی با هشدار نسبت به اینکه در کرم های غیر استانداردی که با نام جوانساز و روشن کننده پوست تبلیغ شده و به فروش می رسد از کورتن که استفاده از آن روی پوست صورت بسیار خطرناک است، استفاده می شود، اظهار می دارد:«استفاده از ترکیبات کورتنی در این کرم ها باعث می شود که چند روز اول پوست شفافتر به نظر برسد. اما پس از مدتی، کورتن موجود در این کرم ها به پوست آسیب های غیر قابل برگشتی بزند.»
سخنگوی انجمن متخصصین پوست ایران چنین ادامه می دهد:« بیش از 20 درصد مراجعان این روزها به پزشکان متخصص پوست را افرادی تشکیل میدهند که از آسیب مصرف کرمها، پودرها یا قرصهای تبلیغی در اینستاگرام دچار عارضه شده اند.»
· وقتی که محصولات دارای مجوز هم گمراه کننده تبلیغات می کنند
داشتن مجوز از وزارت بهداشت هم، اثربخشی همه ادعاهای تبلیغاتی را ثابت نمیکند. همان طور که روی کرم های بهداشتی، آرایشی تبلیغات درمانی می شود در تبلیغات برخی از شامپوها هم به جنبه های درمانی مانند خاصیت ضد ریزش مو اشاره شده و این ویژگی مورد تاکید تبلیغ کنندگان قرار میگیرد. از دکتر محبی پور می پرسم، آیا شامپوهای ریزش مو واقعا اثر بخش هستند؟
وی می گوید: «وزارت بهداشت استانداردی را برای شامپوهای شست و شوی سر دارد. در صورتی که شرکت تولید کننده، این استانداردها را رعایت کند، مجوز تولید میگیرد. اما متاسفانه در تبلیغات این شامپوها ادعا می شود که این شامپوها ضد ریزش مو بوده، در درمان طاسی موثرند و از وزارت بهداشت مجوز دارد در حالی که وزارت بهداشت به این محصول مجوز تولید شامپوی شست و شو را داده است نه یک محصول با خواص درمانی مانند جلوگیری از ریزش مو.»
این پزشک متخصص پوست و مو با اشاره به اینکه بسیاری از افراد به خصوص آقایان فریب این تبلیغات را می خورند، ادامه می دهد:« در برخی از این تبلیغات حتی ادعا می شود که مثلا شامپو متعلق به یک برند فرانسوی است. در حالیکه وقتی روی شامپو را نگاه میکنیم، می بینیم که روی آن به فارسی نوشته شده است. در تبلیغات این شامپو هم عنوان می شود که پس از دو هفته از مصرف، بدون نیاز به دارو، موهای جدید رشد خواهد کرد. اما افرادی که این شامپو را مدتی استفاده میکنند از آنجایی که نتیجه ای نمیگیرند، مایوس شده و به متخصصان پوست مراجعه میکنند. این در حالی است که درمان ریزش مو، شامپو نیست و اساسا شامپو نمی تواند، جایگزین درمان های ریزش مو بشود.»
وی همچنین اظهار می دارد:«مراجعان از این مساله هم شکایت های فراوانی دارند که پس از آنکه از بی اثر بودن شامپو مطلع می شوند و به سایت یا صفحه فروشنده در اینستاگرام پیام می دهند، کسی پاسخگوی آنان نیست و تازه متوجه می شوند که تمام این تبلیغات کلاهبرداری بوده است.»
در مجموع باید گفت: این روزها در بسیاری از تبلیغات حوزه سلامت و زیبایی فضای مجازی به خصوص اینستاگرام که پرمخاطبترین رسانه اجتماعی در ایران است، وعدههای درمانی بدون پشتوانه علمی به مخاطب داده میشود. ادعاهای بزرگی در مورد اثر بخشی انواع محصولات بهداشتی و آرایشی با شواهد اندک علمی. مشکل کرم ها و محصولاتی که ادعای جوانسازی دارند، به دو دسته عمده تقسیم میشود. اول ورود افراد فاقد مجوز که برخلاف ادعایشان محصولی را که تحت عنوان کرم به فروش می رسانند، نه تنها حاوی مواد جوانسازی نیست که دارای ترکیبات آسیب رسان به پوست صورت مانند کورتن است. و دیگر اغراق در تبلیغات محصولات دارای مجوز و ایجاد انتظارات زیاد در مصرف کنندگان و این تصور که با خرید مثلا یک کرم جوانساز به اکسیر جوانی دست پیدا کرده اند. معجزهای که هیچ گاه رخ نخواهد داد و مصرف کننده اگر خوش شانس باشد و با مصرف این کرم ها پوستش دچار عارضه نشود، حداقل نتیجه درمانی از آن نخواهد گرفت.