مهر که از راه برسد، دوباره خیابانها شاهد حضور خودروهایی خواهد بود که کودکان و نوجوانان را به مدرسه میرساند و آغاز سال تحصیلی برای دانشآموزان با شوق کیف و کتاب و برای والدین با دغدغه زمان و رفتوآمد آغاز میشود. در این میان، سرویس مدرسه بخشی از همین مسیر روزانه است که شاید چند کیلومتر بیشتر نباشد اما برای پدر و مادری که فرزندشان را به دست راننده میسپارند، امنیت آن از هر مسافت و زمانبندی دیگری مهمتر است.
به گزارش ایرنا، هنوز زنگ مدرسه به صدا درنیامده اما برای بعضی خانوادهها فصل بازگشت به مدرسه از همین حالا آغاز شده است؛ از جستوجوی سرویس مناسب و پرسوجو درباره راننده و شرکت حملونقل گرفته تا اطمینان از اینکه خودرویی که قرار است هر صبح فرزندشان را از خانه تحویل بگیرد همان خودرویی است که میتواند او را سالم و ایمن به مدرسه برساند و دوباره به خانه بازگرداند.
خودروهایی که هر کدام بخشی از اعتماد یک خانواده را با خود حمل میکنند. ساماندهی این ناوگان، کنترل فنی خودروها، آموزش رانندگان و استفاده از مسیر رسمی ثبت درخواست، حلقههایی از زنجیرهای است که قرار است این اعتماد را به امنیت گره بزند تا مسیر کوتاه خانه تا مدرسه، برای دانشآموز و خانواده، با آرامش بیشتری طی شود.
برای پاسخ به همین دغدغه، سامانه «سپند» متعلق به وزارت کشور به استناد بند ۱۰ از ماده ۱ «آیین نامه اجرایی حمل ونقل دانش آموزی» مصوبه هیات وزیران و با هدف ساماندهی، مدیریت و نظارت بهینه بر حمل و نقل دانش آموزی و رصد و پایش ناوگان شرکت ها و ناوگان فعال با راهبری سازمان شهرداریهای ودهیاریهای کشور راهاندازی شده است و خانوادهها تا ۳۱ شهریور فرصت دارند از طریق این سامانه به نشانی https://irtusepand.ir برای دریافت سرویس اقدام کنند.
بر اساس آمار ثبتشده، تاکنون ۲۲۵ هزار دانشآموز در سامانه پایش ناوگان دانشآموزی (سپند) برای استفاده از خدمات سرویس مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ ثبتنام کردهاند و با فرض جمعیت ۱۶ میلیونی دانشآموزان کشور، این تعداد معادل حدود ۱.۴ درصد از کل جمعیت دانشآموزی است؛ با این حال، این نسبت صرفاً بیانگر تعداد ثبتنامهای انجامشده در سامانه رسمی حملونقل دانشآموزی است و نمیتواند مبنایی برای تعیین سهم واقعی دانشآموزان استفادهکننده از همه شیوههای رفتوآمد به مدرسه باشد.
در کنار سرویسهای رسمی، بخشی از خانوادهها نیز برای رفتوآمد فرزندان خود به شکل توافقی عمل میکنند؛ به این معنا که چند خانواده با یکدیگر هماهنگ میشوند و هر روز یکی از والدین، تعدادی از دانشآموزان را با خودروی شخصی به مدرسه میرساند و پس از پایان کلاسها به خانه بازمیگرداند. این شیوه جابهجایی، هرچند میتواند بخشی از نیاز خانوادهها به حملونقل دانشآموزی را پوشش دهد، در آمار سامانه سپند ثبت نمیشود؛ بنابراین آمار ۲۲۵ هزار نفری را باید صرفاً به عنوان تعداد درخواستهای ثبتشده در سامانه رسمی حملونقل دانشآموزی در نظر گرفت.
البته در این خصوص، مسعود کاظمی مدیرعامل اتحادیه حملونقل مسافر شهری کشور با هشدار نسبت به استفاده از سرویسهای غیرمجاز و خارج از سامانه سپند اعلام کرده است که خودروهای دارای برچسب و علائم مصوب، تحت نظارت مستمر شهرداریها هستند و هرگونه استفاده از سرویسهای فاقد صلاحیت، علاوه بر به خطر انداختن امنیت دانشآموزان، تخلف محسوب شده و تبعات حقوقی آن بر عهده والدین است.
نرخ کرایه سرویس دانشآموزی چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس آییننامه اجرایی حملونقل دانشآموزی، تعیین بهای خدمات سرویس مدارس در چارچوب مصوبات شوراهای شهر و روستا انجام میشود و میزان پرداختی خانوادهها میتواند متناسب با شرایط هر شهر، نوع خودرو، مسیر و کیفیت خدمات متفاوت باشد. از این رو، نرخ سرویس مدارس یک رقم واحد و سراسری برای همه دانشآموزان نیست و خانوادهها باید هزینه نهایی را در فرآیند ثبت و دریافت خدمت از مسیرهای رسمی پیگیری کنند.
به عنوان نمونه، نهم تیر ماه امسال سید جعفر تشکری هاشمی رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران با تشریح جزئیات نرخگذاری سرویس مدارس در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ از افزایش ۵۰ درصدی کرایهها نسبت به سال گذشته خبر داد و گفت: این افزایش ۵۰ درصدی بر اساس همان مدلی تعیین شده که در ابتدای سال برای سایر نرخهای حملونقل عمومی نیز ملاک عمل قرار گرفت.
تشکری هاشمی با تشریح نحوه محاسبه کرایه سرویس مدارس گفت: فرمول تعیین کرایه از دو بخش تشکیل شده است؛ یک مبلغ ورودی به ازای هر دانشآموز و مبلغی که بر اساس هر کیلومتر پیمایش محاسبه میشود. بر این اساس، مبلغ ورودی ۸۷ هزار تومان تعیین شده و به ازای هر کیلومتر نیز ۸ هزار تومان دریافت خواهد شد. همچنین سقف مسافت محاسبه کرایه ۳۰ کیلومتر در نظر گرفته شده است.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران ادامه داد: برای دانشآموزان مقطع ابتدایی، کرایه سرویس ۵ درصد بیشتر از دانشآموزان مقاطع بالاتر محاسبه میشود، زیرا این دانشآموزان به مراقبت و همراهی بیشتری نیاز دارند. همچنین در مواردی که مدارس در مسیرهای پرترافیک قرار داشته باشند، سازمان حملونقل و ترافیک شهرداری تهران میتواند با تشخیص خود، ۱۵ درصد به مبلغ کرایه اضافه کند.
وی با اشاره به مدت زمان محاسبه هزینه سرویس مدارس تصریح کرد: برای دانشآموزان مقطع متوسطه، کرایه بر مبنای ۹ ماه و برای دانشآموزان مقطع ابتدایی بر مبنای ۸ ماه محاسبه خواهد شد.
اما آنچه برای خانوادهها اهمیت دارد، تنها ثبت یک نام در سامانه نیست؛ پشت هر درخواست، دانشآموزی قرار دارد که هر روز باید سوار خودرو شود و مسیر خانه تا مدرسه را طی کند. به همین دلیل، خودروهای سرویس مدارس باید الزامات مشخص از معاینه فنی و بیمه شخص ثالث گرفته تا برخورداری از کمربند ایمنی، کپسول آتشنشانی و کیف کمکهای اولیه را رعایت کنند.
پلیس: مجوز سرویس مدارس به خودروهای فاقد ایمنی داده نمیشود
پلیس راهور نیز در آستانه سال تحصیلی جدید، آموزش شرکتهای فعال در حوزه سرویس مدارس و رانندگان این ناوگان را دنبال میکند. آموزشهای ترافیکی و ایمنی برای رانندگان و شرکتها در نظر گرفته شده و خودروها نیز از نظر فنی مورد بازدید و کنترل قرار میگیرند و مطابق اعلام پلیس، خودروهایی که الزامات ایمنی لازم را نداشته باشند، مجوز فعالیت به عنوان سرویس مدرسه دریافت نخواهند کرد همچنین بازدید و کنترل فنی خودروها نیز در این زمینه در دستور کار قرار دارد.
سازمان شهرداریها و دهیاریها مسئول ساماندهی سرویس مدارس
در این میان، سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور، مسئولیت مهمی در ساماندهی این ناوگان دارند؛ صدور گواهی صلاحیت، صدور مجوز فعالیت، بررسی عملکرد شرکتها، برآورد نیاز ناوگان و رسیدگی به تخلفات رانندگان و پیمانکاران از جمله وظایفی است که بر عهده این دستگاهها گذاشته شده است.
نظارت بر خدمات حملونقل دانشآموزی نیز در شهرستانها بر عهده شورای هماهنگی ترافیک شهرستان و در مرکز استان بر عهده شورای هماهنگی ترافیک استان است و نمایندگان آموزش و پرورش و انجمن اولیا و مربیان هم در جلسات مرتبط با سرویس مدارس حضور دارند.
مدرسه پیمانکار حملونقل دانشآموزان نیست
از سوی دیگر، مدرسه قرار نیست خودش پیمانکار حملونقل دانشآموزان باشد. بر اساس آییننامه، مدیران مدارس و سایر عوامل آموزش و پرورش اجازه ندارند خارج از موارد تعیینشده، در حوزه حملونقل دانشآموزی دخالت کنند یا با پیمانکاران قرارداد مستقل ببندند. وظیفه مدیران در این بخش، از جمله اطلاعرسانی درباره سامانه سپند به والدین است.
تأکید بر استفاده از سامانه رسمی، از سوی مسئولان حملونقل شهری نیز با هشدار درباره سرویسهای غیرمجاز همراه شده است. خودروهای مجاز باید دارای برچسب و علائم مصوب باشند و فعالیت آنها در سامانه سپند قابل رصد باشد. برای والدین نیز امکان ثبت و پیگیری شکایت درباره خدمات سرویس مدارس در همین سامانه پیشبینی شده است.