ریزش مو برای خیلی از مردان از یک عقبنشینی کوچک در خط رویش مو شروع میشود؛ چند تار مو روی بالش، کمپشت شدن شقیقهها یا دیده شدن پوست سر در قسمت تاج سر.
به گزارش همشهری آنلاین، اما پشت این اتفاق ساده، گاهی یک فرایند ژنتیکی و هورمونی قرار دارد که میتواند سالها ادامه پیدا کند. جالب اینکه طاسی مردانه فقط به «زیاد بودن تستوسترون» مربوط نیست؛ حساسیت ژنتیکی فولیکولهای مو به یکی از مشتقات این هورمون، یعنی دیهیدروتستوسترون، نقش مهمی دارد.
چرا موهای مردان میریزد؟
شایعترین علت طاسی در مردان، نوعی ریزش موی ارثی به نام آلوپسی آندروژنتیک یا طاسی با الگوی مردانه است.
در این وضعیت، برخی فولیکولهای مو از نظر ژنتیکی به هورمون دیهیدروتستوسترون یا «دیاچتی» حساستر هستند. این حساسیت باعث میشود فولیکولها بهمرور کوچکتر شوند و موهایی که تولید میکنند، نازکتر و کوتاهتر شوند.
در نهایت ممکن است بعضی فولیکولها دیگر نتوانند موهایی با ضخامت قابلتوجه تولید کنند.
به همین دلیل است که طاسی مردانه معمولاً الگوی مشخصی دارد؛ موها ابتدا در شقیقهها و خط رویش کم میشوند یا قسمت تاج سر شروع به نازک شدن میکند.
طاسی میتواند از جوانی شروع شود
تصور اینکه طاسی فقط مشکل مردان میانسال است، درست نیست.
برخی مردانی که زمینه ارثی دارند، نخستین نشانههای ریزش مو را حتی پیش از ۲۱ سالگی تجربه میکنند. با افزایش سن، تعداد مردانی که درجاتی از ریزش مو را تجربه میکنند بیشتر میشود.
اما سرعت این روند در همه یکسان نیست. ممکن است فردی سالها با کمی عقب رفتن خط رویش مو زندگی کند، در حالی که در فرد دیگری نازک شدن موها با سرعت بیشتری اتفاق بیفتد.
اگر پدر یا برادر شما طاس است، شما هم طاس میشوید؟
ژنتیک نقش مهمی دارد، اما ماجرا به این سادگی نیست که فقط به موهای پدر نگاه کنیم.
طاسی با الگوی مردانه تحت تأثیر مجموعهای از عوامل ژنتیکی است و الگوی وراثت آن پیچیدهتر از یک ژن ساده است. بنابراین داشتن سابقه خانوادگی میتواند احتمال ریزش موی ارثی را افزایش دهد، اما بهتنهایی سرنوشت موهای فرد را تعیین نمیکند.
هر ریزش مویی طاسی نیست!
گاهی مردی ناگهان متوجه میشود مقدار زیادی مو از دست میدهد و تصور میکند بهسرعت در حال طاس شدن است؛ در حالی که علت ممکن است چیز دیگری باشد.
استرس شدید
بعد از بیماری، جراحی، کاهش وزن شدید یا یک فشار روانی قابلتوجه، ممکن است ریزش مو چند ماه بعد افزایش پیدا کند. این نوع ریزش در بسیاری از موارد موقتی است و با برطرف شدن عامل زمینهای، چرخه رشد مو دوباره به حالت طبیعی نزدیک میشود.
ریزش موی سکهای
در آلوپسی آرهآتا، سیستم ایمنی به اشتباه فولیکولهای مو را هدف قرار میدهد. نتیجه میتواند ایجاد قسمتهای کاملاً بدون مو روی سر، ریش یا حتی ابروها باشد.
کمبودهای تغذیهای
مو برای رشد طبیعی به دریافت مناسب انرژی و مواد مغذی نیاز دارد. کمبود برخی مواد مانند آهن و دریافت ناکافی پروتئین یا بعضی ویتامینها میتواند با افزایش ریزش مو همراه باشد.
داروها هم میتوانند موها را کمپشت کنند
برخی داروها از جمله بعضی داروهای شیمیدرمانی، ضدانعقادها، داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، برخی داروهای فشار خون، بعضی داروهای ضدافسردگی و برخی داروهای کاهشدهنده کلسترول میتوانند با ریزش مو ارتباط داشته باشند.
در بسیاری از موارد این ریزش موقتی است، اما اگر پس از شروع یک دارو متوجه ریزش غیرعادی مو شدید، نباید خودسرانه مصرف آن را قطع کنید. پزشک میتواند بررسی کند که آیا دارو واقعاً عامل ریزش است یا علت دیگری در میان است.
آیا میشود جلوی طاسی را گرفت؟
خبر خوب این است که ریزش موی ارثی لزوماً به این معنی نیست که فرد باید دست روی دست بگذارد.
برخی درمانها میتوانند روند ریزش مو را کند کنند و به حفظ موهای موجود کمک کنند. ماینوکسیدیل یکی از درمانهای شناختهشده است و فیناستراید نیز برای برخی مردان مبتلا به طاسی با الگوی مردانه استفاده میشود.
البته این داروها برای همه مناسب نیستند و بهخصوص درباره فیناستراید، تصمیمگیری باید با نظر پزشک انجام شود.
روشهای دیگری مانند برخی درمانهای مبتنی بر لیزر و در موارد مناسب، کاشت مو نیز وجود دارند.
یک نکته مهم: هرچه زودتر، بهتر
وقتی فولیکول مو هنوز فعال است اما موهای تولیدشده توسط آن بهتدریج نازکتر شدهاند، فرصت بیشتری برای مداخله درمانی وجود دارد.
به همین دلیل اگر خط رویش مو بهسرعت عقب میرود، تاج سر کمپشت شده یا قطر موها به شکل محسوسی کاهش پیدا کرده است، بهتر است به جای امتحان کردن پشت سر هم انواع شامپو و محلول، علت ریزش مو توسط متخصص پوست و مو بررسی شود.
چه زمانی ریزش مو جدیتر است؟
اگر ریزش مو ناگهانی و شدید باشد، به شکل تکههای بدون مو ظاهر شود، همراه با خارش و التهاب پوست سر باشد یا همزمان موهای ابرو و ریش نیز بریزند، احتمال دارد علت فقط طاسی ارثی نباشد.
در چنین شرایطی تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد؛ چون درمان کمبود تغذیهای، بیماریهای زمینهای یا ریزش موی سکهای با درمان طاسی مردانه متفاوت است.
بالاخره طاسی اجتنابناپذیر است؟
برای مردی که زمینه ژنتیکی طاسی دارد، ممکن است روند نازک شدن موها با افزایش سن ادامه پیدا کند؛ اما شدت و سرعت آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
مهمتر اینکه هر مردی که موهایش میریزد، الزاماً در مسیر طاسی کامل قرار ندارد. تشخیص نوع ریزش مو اولین قدم است و بعد از آن میتوان درباره درمان مناسب تصمیم گرفت.
پس اگر چند تار مو بیشتر از گذشته روی بالش میبینید، هنوز وقت آن نرسیده که با موها خداحافظی کنید؛ اما شاید وقت آن رسیده باشد که علت ریزش را جدیتر بررسی کنید.