طبیعت سیستم پشتیبانی حیات بشر است، اما با سرعتی نگران‌کننده در حال تخریب است و جهان ما را به‌طور فزاینده‌ای آسیب‌پذیر می‌کند. از موج گرماهای مرگبار و آتش‌سوزی‌های گسترده گرفته تا سیل‌های فاجعه‌بار و خشکسالی‌های طولانی‌مدت، اثرات تغییرات زیست‌محیطی در سال جاری نادیده گرفته‌نشدنی بوده است. با پیش‌بینی تشدید پدیده ال نینو، خطرات برای مردم، طبیعت و اقتصادها تنها افزایش می‌یابد.
این شوک‌ها در پس‌زمینه از دست دادن گسترده طبیعت رخ می‌دهد، با گزارش حیات وحش WWF که نشان می‌دهد اندازه متوسط جمعیت‌های حیات وحش مورد نظارت بین سال‌های 1970 تا 2022 به میزان 73 درصد کاهش یافته است. از دست دادن طبیعت به‌طور فزاینده‌ای به یک مسئله اقتصادی و امنیت ملی تبدیل شده است - که بر امنیت غذا و آب، سلامت، زنجیره‌های تأمین و ثبات ژئوپلیتیکی تأثیر می‌گذارد.
وضعیت جدی است، اما علم نشان می‌دهد که هنوز دلیلی برای امید وجود دارد.
سیستم‌های اقتصادی که باعث تخریب طبیعت می‌شوند را می‌توان متحول کرد و تغییر می‌تواند بسیار سریع‌تر از آنچه بسیاری انتظار دارند، تسریع شود. شواهد نشان می‌دهد که در صورت وجود شرایط مناسب، تغییر مثبت می‌تواند از یک آستانه عبور کند و خود تقویت‌کننده شود و آینده‌ای ایمن‌تر و انعطاف‌پذیرتر را نه تنها امکان‌پذیر، بلکه اجتناب‌ناپذیر کند.
سوال این است: چگونه می‌توانیم اقداماتی را که برای ایجاد آن نقاط عطف و تسریع انتقال لازم است، تسریع کنیم؟
نقاط عطف مثبت و فرصت برای تغییرات اساسی
در اصطلاحات زیست‌محیطی، ما اغلب در مورد نقاط عطف در شرایط تهدیدهایی که برای اکوسیستم‌های حیاتی مانند صخره‌های مرجانی یا جنگ‌های بارانی آمازون ایجاد می‌کنند، فکر می‌کنیم، جایی که آسیب مداوم می‌تواند منجر به تشدید و غیرقابل برگشت شدن شود. این خطرات واقعی و فوری هستند. با این حال، این پویایی نقاط عطف نیز می‌تواند به نفع ما عمل کند.
سه سیستم اقتصادی بیشتر باعث تخریب طبیعت می‌شوند: سیستم انرژی که سوخت تغییرات آب‌وهوایی را فراهم می‌کند؛ سیستم جهانی غذا که منجر به از دست دادن زیستگاه و تغییرات آب‌وهوایی می‌شود؛ و سیستم مالی که همه اینها را تأمین مالی می‌کند. ایجاد نقاط عطف در این سیستم‌ها باعث تحول سریع آنها به سمت بهتر و کاهش آسیب به آب‌وهوا و طبیعت می‌شود. هنگامی که از این آستانه عبور شود، تغییر می‌تواند به سرعت رخ دهد زیرا دانش و فناوری پیشرفت می‌کند، راه‌حل‌ها ارزان‌تر و در دسترس‌تر می‌شوند و مردم از یکدیگر یاد می‌گیرند. به‌طور دلگرم‌کننده، پیشرفت در حال انجام است - نه در همه جا، و هنوز در مقیاس مورد نیاز نیست - اما به اندازه کافی برای نشان دادن اینکه تغییر امکان‌پذیر است.
جهان فاقد اهداف برای سال 2030 نیست. آنچه کم دارد، سرعت اجرا است. با چارچوب جهانی تنوع زیستی، اهداف توسعه پایدار سازمان ملل و توافقنامه پاریس، دولت‌ها در حال حاضر یک مسیر را توافق کرده‌اند. تمرکز بر اجرای کامل این توافقنامه‌ها شرایطی را برای تغییرات سیستماتیک سریع ایجاد می‌کند.
سیستم انرژی جهانی در حال حاضر از یک نقطه عطف عبور کرده است، با انتقال از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های تجدیدپذیر که اکنون در حال تسریع است. در حالی که هنوز کامل نشده است، این انتقال نشان می‌دهد که چگونه تغییرات سیستماتیک سریع امکان‌پذیر است و درس‌های ارزشمندی را برای تحول به همان اندازه فوری سیستم‌های غذا و مالی ما ارائه می‌دهد.
بیست سال پیش، انرژی خورشیدی عمدتاً در ماهواره‌ها و ماشین‌حساب‌های جیبی استفاده می‌شد. اکنون، ارزان‌ترین گزینه برای تولید برق جدید در بیشتر کشورها است. پنل‌های خورشیدی مقرون‌به‌صرفه در حال برق‌رسانی به خانه‌های روستایی و بهبود انعطاف‌پذیری زنجیره‌های تأمین غذا و پزشکی هستند. فناوری‌های تجدیدپذیر با سرعتی که حتی یک دهه پیش کسی پیش‌بینی نمی‌کرد، جایگزین سوخت‌های فسیلی می‌شوند.
تغییر سیستم‌های غذا و مالی ثابت کردن کندتر است، اما به همان اندازه فوری است.
برای پیشرفت به سمت نقطه عطف سیستم‌های غذایی، باید به نقاط عطف مهمی در پذیرش تولید مواد غذایی مثبت برای طبیعت دست یافت و تغییرات گسترده‌تری در تقاضای مصرف‌کننده برای غذاهای سالم‌تر و پایدارتر ایجاد کرد تا این تغییر را تقویت و پاداش دهد. برخی از پیشرفت‌ها در تلاش برای مقابله با جنگل‌زدایی ناشی از کالاها وجود دارد و بیش از 130 کشور دارای برنامه‌های استراتژیک ملی برای تحول سیستم غذایی هستند، اما تعهدات هنوز به سیاست‌ها و مشوق‌های لازم برای تسریع انتقال تبدیل نشده‌اند.
تغییر سیستم مالی به طوری که سرمایه بیشتری به فعالیت‌هایی که از طبیعت محافظت و بازسازی می‌کنند نسبت به فعالیت‌هایی که به آن آسیب می‌رسانند، جریان یابد، یک چالش اساسی است. رسیدن به این نقطه عطف مستلزم ترکیبی از تغییرات نظارتی، اصلاح یارانه‌ها و تغییر در نحوه ارزش‌گذاری آب‌وهوا و طبیعت به عنوان خطرات مالی مادی است. اگر حتی بخشی از پولی که در حال حاضر به فعالیت‌های مضر هدایت می‌شود، به بازیابی محیط زیست هدایت شود، می‌تواند اقتصاد کل تحول را تغییر دهد.
دولت‌هایی که در کنفرانس‌های COP17 تنوع زیستی و COP31 آب‌وهوایی گرد هم می‌آیند، فرصت حیاتی برای همکاری در جهت تسریع اقدامات لازم برای ایجاد نقاط عطف مثبت و ایجاد انعطاف‌پذیری در جوامع و اقتصاد جهانی دارند.
یادگیری از موفقیت‌های حفاظتی
در تصویر گسترده‌تر کاهش تنوع زیستی جهانی، داستان‌های الهام‌بخشی از بازیابی گونه‌ها وجود دارد. جمعیت لاک‌پشت‌های دریایی سبز و ببرها به دلیل تلاش‌های فداکارانه حفاظتی که دولت‌ها، جوامع و سازمان‌ها را گرد هم می‌آورد، در حال بازگشت است.
ایجاد تغییرات سیستماتیک مستلزم اقدام از سوی همه ما، از دولت‌ها تا کسب‌وکارها، مؤسسات مالی، جوامع محلی و افراد است. ما می‌دانیم که به کجا نیاز داریم برویم و موانعی که باید با هم بر آنها غلبه کنیم. وظیفه اکنون ایجاد شرایطی است که در آن تغییر مثبت شتاب می‌گیرد و شروع به تقویت خود می‌کند.
ایجاد قدرت و انعطاف‌پذیری در سیستم پشتیبانی طبیعی ما مستلزم شجاعت برای تغییر از اقتصادهای استخراجی و ضایع‌کننده متمرکز بر سودهای کوتاه‌مدت به سیستم‌هایی است که برای سود بلندمدت همه پایدار و احیاکننده هستند. ما اهداف، راه‌حل‌ها و مسیرهای رسیدن به آن را داریم. بله، ممکن است در طول راه پس‌گردی وجود داشته باشد، اما علم نشان می‌دهد که طبیعت و آب‌وهوا هنوز می‌توانند بهبود یابند و تغییر می‌تواند سریع‌تر از آنچه فکر می‌کنیم رخ دهد.
دیدگاه‌های بیان شده در این مقاله متعلق به نویسنده است و لزوماً منعکس کننده موضع ویراستاری الجزیره نیست.
نویسنده: Kirsten Schuijt