ویتامین B۱۲ از مواد مغذی ضروری برای عملکرد طبیعی بدن است که در ساخت DNA، تولید گلبول‌های قرمز و حفظ سلامت غلاف میلین، پوشش محافظ اطراف بسیاری از رشته‌های عصبی، نقش دارد.
بدن انسان نمی‌تواند این ویتامین را به میزان کافی تولید کند و باید آن را از منابع غذایی یا مکمل‌های مورد نیاز دریافت کند. گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و برخی محصولات غنی‌شده از منابع این ویتامین هستند.
با این حال، دریافت ناکافی تنها علت کمبود B۱۲ نیست و اختلال در جذب آن نیز می‌تواند به کاهش ذخایر بدن منجر شود.
چرا کمبود B۱۲ به اعصاب آسیب می‌زند؟
ویتامین B۱۲ در حفظ ساختار و عملکرد طبیعی اعصاب نقش دارد. هنگامی که میزان این ویتامین برای مدت طولانی کاهش پیدا می‌کند، عملکرد دستگاه عصبی ممکن است مختل شود.
از علائم احتمالی این وضعیت می‌توان به گزگز یا سوزن‌سوزن شدن دست‌ها و پاها، کاهش حس اندام‌ها، ضعف عضلانی و مشکلات تعادل اشاره کرد. برخی افراد نیز ممکن است با اختلال تمرکز، تغییرات خلقی یا مشکلات حافظه مواجه شوند.
این علائم اختصاصی نیستند و بیماری‌های دیگری نیز می‌توانند چنین نشانه‌هایی ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص کمبود B۱۲ تنها بر اساس علائم امکان‌پذیر نیست.
چه افرادی بیشتر در معرض کمبود هستند؟
افرادی که رژیم غذایی کاملاً گیاهی دارند و از منابع غنی‌شده یا مکمل مناسب استفاده نمی‌کنند، ممکن است بیشتر در معرض کمبود این ویتامین قرار بگیرند.
همچنین سالمندان، افراد مبتلا به برخی بیماری‌های گوارشی، کسانی که جراحی‌های خاص معده یا روده انجام داده‌اند و افراد مبتلا به کم‌خونی پرنیشیوز ممکن است در جذب B۱۲ مشکل داشته باشند.
مصرف طولانی‌مدت برخی داروها، از جمله متفورمین و دارو‌های کاهنده اسید معده، نیز می‌تواند در بعضی افراد با کاهش سطح این ویتامین ارتباط داشته باشد.
آیا کمبود B۱۲ همیشه با کم‌خونی همراه است؟
خیر. اگرچه کمبود B۱۲ ممکن است باعث کم‌خونی مگالوبلاستیک شود، علائم عصبی گاهی بدون کم‌خونی واضح نیز بروز می‌کنند. به همین دلیل، طبیعی بودن هموگلوبین به‌تنهایی برای رد کمبود این ویتامین کافی نیست.
پزشک ممکن است بر اساس علائم، سابقه تغذیه‌ای و دارو‌های مصرفی، آزمایش سطح B۱۲ و در موارد لازم آزمایش‌های تکمیلی را درخواست کند.
چگونه از کمبود این ویتامین پیشگیری کنیم؟
برای حفظ سطح مناسب ویتامین B۱۲، توجه به دریافت غذایی و عوامل مؤثر بر جذب آن ضروری است.
منابع غذایی حاوی B۱۲ را در برنامه غذایی بگنجانید.
در صورت پیروی از رژیم گیاه‌خواری یا وگان، درباره منابع غنی‌شده و نیاز به مکمل با متخصص مشورت کنید.
در صورت مصرف طولانی‌مدت دارو‌های مرتبط با کاهش B۱۲، درباره ضرورت بررسی سطح این ویتامین از پزشک سؤال کنید.
در صورت بروز گزگز مداوم، بی‌حسی یا اختلال تعادل، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.
درمان کمبود ممکن است با مکمل خوراکی یا تزریقی انجام شود و انتخاب روش مناسب به علت کمبود و شدت علائم بستگی دارد.
منبع: بهداشت نیوز