پورت سودان، سودان – عواد هارون، ۴۵ ساله، یک هنرمند بصری و کارگردان تئاتر، پس از آنکه جنگ زندگی‌ای را که در پایتخت با تلاش بسیار ساخته بود از بین برد، از خانه خود در الحلفا، خارتوم شمال، فرار کرد.
او با همسر و پسر خود به پورت سودان نقل مکان کرد و خانه، فضای کاری هنری و ابزارهایی که برای کار و کسب درآمد نیاز داشت را پس از آنکه در آوریل ۲۰۲۳ بین نیروهای مسلح سودان (SAF) و نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) پاراژنیر نظامی خشونت شروع شد، ترک کرد.
وقتی فرار کرد، چیز کمی با خود برد: دو پیراهن، دو جفت شلوار، دو کتاب و چند برگ کاغذ نقاشی پاره، انتظار داشت که به زودی بازگردد. اما او مجبور شد که زندگی خود را دور از خانه از نو بسازد.
او نه تنها خانه خود را از دست داد، بلکه ابزارها و مواد مورد نیاز خود برای کار و کسب درآمد را نیز از دست داد.
در پورت سودان، او به استفاده از مهارت‌های خود در مجسمه‌سازی، طراحی و تزئین برای کسب کمی پول نظر داد. او از آن زمان تاکنون در اجراهای تئاتری در جشنواره وasel، که توسط گروه فرهنگی ahalina در همکاری با یونسکو سازماندهی شده است، شرکت کرده و با گروه‌های فرهنگی در کارگاه‌های هنرهای سنتی رهبری کرده است.
عواد در سال ۲۰۱۳ گروه فرهنگی ahalina را با گروهی از جوانان بنیان‌گذاری کرد و با استفاده از تئاتر، هنرهای بصری، موسیقی و عروسک‌گردانی با جوانان ارتباط برقرار کرده و صلح و همبستگی اجتماعی را ترویج کرد.
Paintings inspired by the war in Sudan between the SAF and RSF [Fatime Edam/Al Jazeera]نقاشی، داستانگویی، موسیقی و بازی به کودکان فرصتی داده‌اند تا خود را بیان کنند و با دیگران ارتباط برقرار کنند.
“از دست دادن ابزارهای من به این معنا نیست که مهارت‌های من را از دست داده‌ام، و از دست دادن فضای کاری من به این معنا نیست که توانایی ایجاد و خلق را از دست داده‌ام،” عواد به الجزیره گفت.
عواد و دیگر هنرمندان مهاجر در یک مدرسه قدیمی در پورت سودان پناهنده شدند، جایی که به کمک خانواده‌هایی که از خانه‌های خود رانده شده بودند، در تمیز کردن و آماده کردن ساختمان برای آنها کمک کردند.
“حالا، نگرانی‌ها در مورد احتمال اخراج ما را در مورد اینکه کجا به بعدی خواهیم رفت، ناشی از اضطراب است،” او گفت.
در حالی که هنر نمی‌تواند خانه از دست رفته را جایگزین کند یا جنگ را پایان دهد، عواد معتقد است که می‌تواند خاطرات را حفظ کند، جوامع را با هم پیوند دهد و به کودکان فضا برای بازی و بیان خود را فراهم کند.
“از خاکستر برخواهیم خاست” شعار گروه فرهنگی ahalina است. این بیش از یک شعار برای عواد است؛ یادآوری‌ای برای ادامه خلق کردن، علیرغم همه چیزهایی که جنگ از او گرفته است.
جنگ هزینه‌های سنگینی بر فرهنگ سودان وارد کرده است، میراث فرهنگی را آسیب زده و زندگی هنرمندان در سراسر کشور را مختل کرده است.
در ژوئن ۲۰۲۶، یونسکو برآورد کرد که بخش فرهنگی سودان با شکاف مالی ۳۰ میلیون دلاری مواجه است. اما پشت این عدد، از دست دادن‌های عمیق شخصی وجود دارد: هنرمندانی که در جنگ کشته شده‌اند یا مجبور شده‌اند استودیوها، گالری‌ها، آثار هنری و ابزارهایی که برای خلق نیاز دارند را از دست بدهند.
در آوریل ۲۰۲۴، یونسکو گزارش داد که اتحادیه هنرمندان و نویسندگان پورت سودان پناهگاه برای بیش از ۱۱۲ هنرمند مهاجر و دیگر متخصصان فرهنگی ارائه داده است.
چالش‌ها همچنان قابل توجه هستند، اما طرح‌های فرهنگی ادامه یافته‌اند. در آوریل ۲۰۲۶، یونسکو گفت که طرح‌های خود در پورت سودان بیش از ۳۵۰ هنرمند، زن، دختر و متخصص فرهنگی مهاجر را تحت پوشش قرار داده است، که به تلاش‌ها برای حفظ زندگی فرهنگی سودان در میان درگیری‌ها کمک کرده‌اند.
Paintings from the displaced in Sudan [Fatime Edam/Al Jazeera]عصمت عبدالعزیز، ۳۱ ساله، یک موسیقیدان و فیلم‌ساز، در میان تشدید درگیری‌ها و حملات هوایی مکرر به اهواز، پایتخت ایالت شمال کوردهفان، فرار کرد. او در نوامبر ۲۰۲۳ به پورت سودان رسید و امیدوار بود که امنیت و کار پیدا کند.
از خانواده خود جدا شده، که بین اومدورمان و اهواز پراکنده شده‌اند، عصمت به تنهایی در یک پناهگاه برای هنرمندان مهاجر زندگی می‌کند. جنگ زندگی او را ریشه‌کن کرده و شغل او را مختل کرده است، اما او به استفاده از موسیقی برای حفظ میراث فرهنگی سودان و پیوند جوامع ادامه می‌دهد.
در پورت سودان، او با اتحادیه هنرمندان و نویسندگان محلی، یونسکو و سازمان‌های محلی همکاری کرده است. او همچنین با وزارت فرهنگ و اطلاعات و دیگر هنرمندان در برنامه‌های موسیقی برای اشاره به مسائل اجتماعی، از جمله گفتارهای نفرت‌انگیز و نژادپرستی، که نگرانی روزافزونی در سودان است، همکاری کرده است.
عصمت گفت که جنگ باعث افزایش گفتارهای نفرت‌انگیز شده و تقسیمات عمیق‌تری بین جوامع مختلف سودان ایجاد کرده است. او معتقد است که هنر می‌تواند این تفاوت‌ها را با ترویج تنوع، پذیرش متقابل و همزیستی صلح‌آمیز کاهش دهد.
“من با چشمان خود دیده‌ام که چگونه گفتارهای نفرت‌انگیز بر زندگی مردم تأثیر می‌گذارد،” عصمت به الجزیره گفت. “از طریق موسیقی، سعی می‌کنم به مردم سودان یادآوری کنم که ما همه برادران و خواهران هستیم و که جنگ نمایی از ما نیست.”
مخلوعا، یک پروژه‌ای که یک سال پیش بنیان‌گذاری کرد تا موسیقی سنتی و آهنگ‌های کشور را مستندسازی و آرشیو کند، یک راه برای این است.
“امیدوارم این پروژه را به جشنواره‌های بین‌المللی ببرم و مخاطبان خارجی را با [نمایش] موسیقی‌های غنی و تنوع فرهنگی سودان آشنا کنم،” او گفت.
حفظ میراث فرهنگی نه تنها به حفاظت از گذشته، بلکه به حفظ هویت فرهنگی سودان در جنگی که جوامع را ریشه‌کن کرده و زندگی‌ها را مختل کرده، مربوط می‌شود، او گفت.
عبدالقدر هاشم، دبیر اتحادیه نویسندگان و هنرمندان ایالت بحرالاحمر، به الجزیره گفت که اتحادیه از هنرمندان و خانواده‌های آنها که از درگیری‌ها در بخش‌های دیگر سودان فرار کرده‌اند از زمان آغاز جنگ در ۱۵ آوریل ۲۰۲۳ پشتیبانی کرده است.
“ما برای ایجاد یک پناهگاه برای هنرمندان مهاجر در یک مدرسه در پورت سودان کار کردیم و از سازمان‌های محلی و بین‌المللی برای تأمین نیازهای اساسی آنها کمک خواستیم،” او گفت.
بeyond providing shelter، the union has helped displaced artists participate in the city's cultural activities، contributing to community awareness programs that address important societal issues such as the dangers of drug use، a growing concern in Sudan.
“ما همچنین پروژه‌هایی در همکاری با یونسکو برای آموزش کودکان در اردوگاه‌های مهاجر به هنرهای دستی، از جمله هنرهای بتنی، اجرا کرده‌ایم،” هاشم گفت.
“بیشتر هنرمندان مهاجر از آن زمان تاکنون به خانه‌های خود در خارتوم بازگشته‌اند پس از بازپس‌گیری پایتخت توسط ارتش سودان.”
By: Fatima Edam