به گزارش خبرنگار ایلنا از البرز، آزمونِ سختِ انسانیت، هر روز در کوچهپسکوچههای شهر تکرار میشود؛ جایی که مرز میان زندگی و مرگ تنها به چند ثانیه حضور بهموقع بند است.
۷ مهرماه، روز «آتشنشانی و ایمنی»بهانهای شدتا از فرشتگان نجات در مرکز استان البرز یاد کنیم که بیمحابا به دل آتش، دود و آوار میزنند تا آرامش را به شهر هدیه دهند. اما در پشت این لباسهای دودی و پیشانیهای خیس از تلاش، گاهی قصهای تلخ از جنس بیمهری، شکسته شدن حرمتها و مرگ انگیزه جریان دارد.
در این میان و در حالی که آتشنشانان کلانشهر کرج سالهاست جان خود را کف دست گذاشته و در بحرانیترین شرایط یار و همراه شهروندان بودهاند، این روزها نامهای سرگشاده با ۱۱ بند کلیدی از سوی جمعی از کارکنان عملیاتی این سازمان خطاب به شورایشهر و مراجع نظارتی منتشر شده است؛ نامهای که وضعیت مدیریت داخلی، چالشهای عمیق معیشتی، نادیده گرفته شدن شایستهسالاری، عزل و جابهجاییهای سلیقهای و حاشیهسازیهای درونسازمانی را عیان میکند.
آتشنشانی با تمام ارگانها متفاوت است؛ کار با جان مردم روی مرز حادثه
یکی از آتشنشان کرجی به نمایندگی از دهها همکار خود، شفاف و صریح از ناگفتههای این روزهای ایستگاههای عملیاتی شهر کرج به ایلنا گفت: بخش قابل توجهی از نیروهای عملیاتی نسبت به نحوه مدیریت، انتصابات و شرایط شغلی خود نگرانیهایی دارند و معتقدند ادامه این وضعیت میتواند بر روحیه کارکنان و در نهایت کیفیت خدمترسانی به شهروندان اثر بگذارد.
وی با اشاره بر ماهیت متفاوت شغل آتشنشانی نسبت به سایر نهادها گفت: کار در آتشنشانی با همه ارگانها فرق دارد؛ ما مستقیماً با سختترین لحظات زندگی مردم سر و کار داریم. وقتی نیرویی با ۱۰ الی ۱۲ سال سابقه در خط مقدم ایستاده، انتظار دارد سیستمی که به آن خدمت کرده قدردانش باشد و این درحالیست که مدیریت فعلی سازمان از زمان آغاز به کار خود، نیروهای قدیمی و باتجربه عملیاتی که سرمایههای اصلی این شهر هستند و سالها از جان مایه گذاشته بودند، بدون کوچکترین تجلیل یا تکریمی از سیستم سازمان خارج کرد.
این نیروی آتشنشانی از نحوه مواجهه با برخی نیروهای باسابقه و مدیران پیشین انتقاد کرد و گفت: افرادی که سالها برای نجات جان شهروندان تلاش کردهاند، شایسته آن هستند که هنگام پایان خدمت یا تغییر مسئولیت، شأن و جایگاه آنان حفظ و از خدماتشان تقدیر شود.
وی افزود: نیرویی که ۲۰ یا ۳۰ سال از عمر خود را در آتشنشانی سپری کرده، نباید احساس کند پس از پایان مسئولیت یا دوران خدمت، تمام زحماتش نادیده گرفته شده است.
فقدان شایستهسالاری و حاکم شدن روابط بر ضوابط در انتصابات
این آتشنشان با انتقاداز فرآیند انتصابات و از بین رفتن سلسله مراتب سازمانی تصریح کرد: کجایند مدعیان شایستهسالاری؟ نیرویی که یکپنجم من عملیات نرفته و حتی لباسش دود ندیده، صرفاً به دلیل روابط خاص یا نزدیکی به مدیریت، بر مسند مدیر منطقهای یا مسئولیتهای کلیدی تکیه میزند. چطور کسی که استانداردهای بدنی یا سابقه عملیاتی لازم را ندارد، مدیر منطقه میشود؟ چرا به جای تکیه بر تجربه فرماندهی، شناخت تجهیزات و مدیریت بحران، افراد بر اساس سلیقه و نزدیکی شخصی منصوب میشوند؟
وی با اشاره به تفاوت ماهیت سازمان آتشنشانی با بسیاری از مجموعههای اداری، اظهار کرد: آتشنشانی مستقیماً با جان و مال مردم سر و کار دارد و نیروها در سختترین لحظات زندگی شهروندان وارد میدان میشوند؛ بنابراین مدیریت و فرماندهی در این مجموعه باید بر اساس تجربه عملیاتی، توانمندی، آمادگی جسمانی، دانش تخصصی و توانایی مدیریت نیروها انجام شود.
این نیروی عملیاتی افزود: انتظار ما این نیست که مسئولیتها به یک فرد یا گروه خاص داده شود؛ مطالبه ما این است که برای ارتقای نیروها یک مسیر مشخص، شفاف و قابل ارزیابی وجود داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه شایستهسالاری؛ مطالبه اصلی نیروهای عملیات سازمان آتشنشانی شهرداری کرج است، ادامه داد: نیروهایی وجود دارند که سالها در عملیاتهای حریق و نجات حضور داشتهاند و تجربه میدانی قابل توجهی دارند، اما در فرآیند انتصابات و ارتقا، احساس میکنند سابقه و تجربه عملیاتی آنها به اندازه کافی مورد توجه قرار نمیگیرد.
آتشنشان کرجی پیشنهاد کرد که برای تصدی مسئولیتهای تخصصی و فرماندهی در آتشنشانی، علاوه بر سوابق اداری، ارزیابیهای تخصصی، عملیاتی، مدیریتی، جسمانی و حتی روانشناختی متناسب با ماهیت شغل در نظر گرفته شود.
فرمانده عملیات باید درد نیروهای کف را بداند
وی با تأکید بر اهمیت تجربه عملیاتی مدیران و فرماندهان به ایلنا گفت: کسی که مسئولیت مستقیم نیروهای عملیاتی را بر عهده میگیرد باید شرایط کار در عملیات، فشار روانی ناشی از حوادث، مشکلات شیفتی و دغدغههای نیروها را از نزدیک لمس کرده باشد.
وی اضافه کرد: مدیریت آتشنشانی با مدیریت یک واحد اداری معمولی تفاوت دارد؛ چراکه تصمیمهای فرماندهان میتواند مستقیماً بر جان آتشنشانان و شهروندان اثر بگذارد.
کمبود امکانات ایستگاهی و فرسودگی تجهیزات؛ دغدغهای فراتر از معیشت
این نیروی عملیاتی با اشاره به فرسودگی تجهیزات و شرایط نامناسب ایستگاهها اظهار کرد: وضعیت ایستگاهها فاجعهبار است؛ بچههای ما ۶ ماه است که آب گرم برای استحمام ندارند، روشنایی مناسب در ایستگاهها نیست و لباس عملیاتی استاندارد به اندازه کافی وجود ندارد. مدیریت سازمان به جای پیگیری بودجه برای خرید نردبان و تجهیزات مدرن، تمام انرژی خود را صرف ایجاد فضای امنیتی، حاشیهسازی و جبههبندی کرده است. فضایی درست کردهاند که هیچکس جرات ندارد حرف حق بزند؛ هرکس هم اعتراض کند با ابزار تنبیهی، کاهش اضافهکار، جابهجایی سلیقهای یا برچسب «مغضوب بودن» مواجه میشود.
وی با عنوان اینکه نیرویی که جانش را کف دست گرفته، نباید دغدغه حداقلهای زندگی را داشته باشد، اضافه کرد: مطالبه نیروهای عملیاتی این نیست که امتیاز ویژهای خارج از قانون دریافت کنند؛ بلکه انتظار دارند شرایط سخت کار، شیفتهای طولانی، آسیبهای جسمی و فشار روانی شغل آتشنشانی در نظام پرداخت و حمایتهای رفاهی مورد توجه قرار گیرد.
این آتشنشان ادامه داد: بسیاری از نیروهای قدیمی، آسیبهای جسمی متعددی از عملیاتهای گذشته دارند و با وجود این آسیبها همچنان در میدان خدمت حاضر میشوند.
این نیروی آتشنشانی در ادامه، تأمین تجهیزات و امکانات مناسب را از دیگر مطالبات جدی کارکنان دانست و افزود: موضوع تجهیزات فقط به خودروهای آتشنشانی محدود نمیشود؛ وضعیت برخی ایستگاهها، امکانات رفاهی و شرایط محیط کار نیز نیازمند توجه جدی است.
وی مدعی شد: در برخی ایستگاهها مشکلاتی از جمله ضعف روشنایی و نبود آب گرم برای مدت طولانی وجود داشته و نیروها با وجود ماهیت سخت و شبانهروزی شغل خود، گاهی از حداقل امکانات رفاهی نیز برخوردار نیستند.
این آتشنشان تأکید کرد: مدیریت شهری باید به صورت میدانی از ایستگاهها بازدید کند و شرایط واقعی محل خدمت نیروها را از نزدیک ببیند.
وی با اشاره به شرایط سخت عملیاتهای آتشنشانی گفت: آتشنشانان در زمان عملیات در معرض حرارت، دود، سقوط، مواد خطرناک و انواع آسیبهای جسمی قرار دارند و تجهیزات حفاظت فردی برای آنها یک امکان رفاهی نیست، بلکه ابزار حفظ جان آتشنشان است.
وی افزود: برخی نیروها در طول سالها خدمت، بارها لباس و تجهیزات عملیاتی خود را در جریان مأموریت از دست داده یا مستهلک کردهاند و تأمین بهموقع تجهیزات جایگزین باید در اولویت قرار گیرد.
معیشت آتشنشانان با شیفتهای ۲۴ ساعته چگونه است؟
این نیروی عملیاتی در ادامه به موضوع معیشت پرداخت و به ایلنا گفت: آتشنشانان بخش قابل توجهی از ماه را در شیفتهای ۲۴ ساعته سپری میکنند و انتظار دارند متناسب با شرایط شغلی خود از حمایتهای رفاهی و معیشتی برخوردار باشند.
وی یکی از مطالبات نیروها را توجه جدیتر به موضوع تغذیه و حق غذا عنوان کرد و افزود: نیرویی که ساعتهای طولانی در ایستگاه حضور دارد، باید از غذای مناسب و کافی برخوردار باشد و نباید تأمین وعدههای غذایی به دغدغهای برای کارکنان تبدیل شود.
آتشنشان کرجی همچنین خواستار بازنگری در مزایای شغلی و پرداختهای مرتبط با سختی کار و شرایط ویژه آتشنشانان شد.
وی با اشاره به وضعیت بحرانی معیشت پرسنل افزود: وضعیت حقوق و مزایا به هیچ وجه با سختی کار ما تناسب ندارد. حقغذای ماهانه ما رقمی ناچیز (حدود ۳.۵ میلیون تومان) است که حتی پول چند وعده غذا در ماه هم نمیشود؛ چطور یک نیروی عملیاتی که ۲۴ ساعت شیفت سنگین دارد باید دغدغه نان شب و خوراک در زمان مأموریت را داشته باشد؟ چرا به جای بهبود سفره پرسنل، تمرکز مدیریت بر حذف آیتمهای حقوقی (مانند فوقالعاده خاص)، کاهش سلیقهای اضافهکار و اعمال فشار بر نیروهای منتقد است؟
هشدار نسبت به افت انگیزه نیروهای عملیاتی
این آتشنشان یکی از جدیترین پیامدهای شرایط موجود را کاهش انگیزه برخی نیروها دانست و گفت: وقتی یک نیروی جوان بعد از سالها خدمت احساس کند تفاوت محسوسی میان سابقه، مسئولیت و دریافتی او وجود ندارد، طبیعی است که انگیزهاش کاهش پیدا کند.
وی ادامه داد: اگر نیروی عملیاتی احساس کند مسیر رشد شغلی برای او روشن نیست، ممکن است به فکر ترک سازمان یا انتقال به بخشهای غیرعملیاتی بیفتد؛ موضوعی که در صورت گسترش میتواند برای سازمانی که نیازمند نیروی متخصص و باتجربه است، چالشبرانگیز باشد.
آتشنشانی باید خانه دوم نیروها باشد
این نیروی عملیاتی با اشاره به فشار روانی موجود در شغل آتشنشانی گفت: محیط ایستگاه باید محیطی همراه با رفاقت، اعتماد و آرامش باشد.
وی افزود: آتشنشان ممکن است ساعاتی بعد از یک عملیات سنگین، دوباره در مأموریت دیگری حاضر شود؛ بنابراین اگر محیط داخلی سازمان نیز محل تنش، بیاعتمادی و اختلاف باشد، فشار مضاعفی به نیرو وارد خواهد شد.
آتشنشان کرجی تأکید کرد: مدیریت منابع انسانی در آتشنشانی باید متناسب با شرایط خاص این حرفه باشد و به سلامت روان، روابط میان نیروها و روحیه کارکنان توجه بیشتری شود.
شفافیت در انتصابات و مسیر ارتقای شغلی
این آتشنشان با تأکید بر ضرورت شفافیت در انتصابات گفت: یکی از راههای کاهش حاشیهها و اعتراضات، تعریف شاخصهای مشخص برای ارتقای نیروهاست.
وی پیشنهاد کرد معیارهایی مانند سابقه عملیاتی، تعداد و نوع مأموریتها، آموزشهای تخصصی، مدارک مرتبط، آمادگی جسمانی، ارزیابی عملکرد، توان فرماندهی، مهارت ارتباط با نیروها و سوابق انضباطی در فرآیند انتصاب مسئولان مورد توجه قرار گیرد.
وی اذعان داشت: اگر این شاخصها شفاف باشد، هر نیرویی میداند برای رسیدن به یک جایگاه مشخص باید چه مسیری را طی کند.
لزوم ورود شورای شهر و شهرداری کرج
این نیروی عملیاتی همچنین خواستار ورود جدیتر استانداری، مدیریت شهری و اعضای شورای اسلامی شهر کرج به مسائل آتشنشانی شد و در ادامه به ایلنا گفت: انتظار داریم اعضای شورا به جای شنیدن صرف گزارشهای اداری، به صورت میدانی از ایستگاهها بازدید کنند و بدون واسطه با نیروهای عملیاتی صحبت کنند.
وی افزود: ممکن است گزارشی که روی میز مدیران قرار میگیرد با واقعیتی که یک آتشنشان در ایستگاه تجربه میکند، تفاوت داشته باشد.
مطالبات نیروها؛ اصلاح ساختار و تقویت بودجه
این آتشنشان گفت: بخشی از مشکلات موجود به ساختار، بخشی به بودجه و بخشی نیز به نحوه مدیریت بازمیگردد و برای حل آنها باید یک برنامه مشخص تدوین شود.
وی تأکید کرد: انتظار داریم مدیریت سازمان آتشنشانی، شهرداری و شورای شهر کرج برای رفع مشکلات، برنامه زمانبندیشده و قابل ارزیابی داشته باشند و مشخص شود طی چند ماه آینده قرار است چه اقداماتی در حوزه تجهیزات، رفاه کارکنان، ایستگاهها، آموزش، نیروی انسانی و معیشت انجام شود.
وی با هشدار صریح نسبت به آینده سازمان و فرار نیروهای متخصص خاطرنشان کرد: بسیاری از نیروهای متخصص و جوان به دلیل این فشارها و ناامیدی، به فکر رها کردن کار و رفتن به مشاغل دیگر (مثل اسنپ) افتادهاند. این روند، سازمانی را که باید تکیهگاه امنیت مردم باشد، به سمت فروپاشی میکشاند. ما از اعضای شورای شهر و شهردار کرج صمیمانه تقاضا داریم پیش از آنکه دیر شود، با ورود قاطع و تشکیل یک کمیته بررسی مستقل، به وضعیت این مدیریت و گلایههای بهحق بدنه عملیاتی رسیدگی کنند تا عدالت، شایستهسالاری و آرامش به خانه دوم آتشنشانان کرج بازگردد.
ما دنبال امتیاز شخصی نیستیم
این نیروی عملیاتی تاکید کرد: مطالبه ما شخصی نیست. ما میخواهیم سازمان آتشنشانی قویتر شود؛ چون هرچه سازمان قویتر باشد، امنیت شهروندان نیز بیشتر خواهد بود.
وی افزود: آتشنشان وقتی وارد یک ساختمان در حال سوختن میشود، به این فکر نمیکند چه کسی مدیر است یا چه کسی مسئول منطقه است؛ جانش را برای نجات مردم به خطر میاندازد. بنابراین انتظار دارد وقتی از عملیات برمیگردد، سازمان نیز پشت او بایستد.
این آتشنشان در پایان به ایلنا گفت: درروزی که به نام ماست، تنها تبریک مناسبتی نمیخواهیم به مطالبات ما رسیدگی کنید. خواسته ما دیده شدن است؛ دیده شدن زحمات، آسیبها، سابقه، تخصص و دغدغههای نیروهایی که در سختترین شرایط، اولین نفراتی هستند که برای نجات مردم وارد میدان میشوند. ما از جان خود گذشت میکنیم اما روحمان را هم نگیرید.