بعد از ناکامی مطلق تیم ملی در جام جهانی و حذف در مرحله گروهی نخستین جام جهانی ۴۸ تیمی، آینده امیر قلعه‌نویی و کادر فنی تیم ملی به یکی از مهم‌ترین بحث‌های فوتبال ایران تبدیل شد. با توجه به انتقادهای گسترده از عملکرد تیم ملی، حتی گزینه قطع همکاری با قلعه‌نویی نیز روی میز فدراسیون فوتبال قرار گرفت اما در نهایت تصمیم به ادامه همکاری و تمدید قرارداد سرمربی تیم ملی تا پایان جام ملت‌های آسیا گرفته شد.
اما پشت این تصمیم، اتفاقات و محاسباتی وجود داشت که نشان می‌دهد فدراسیون در ابتدا مسیر دیگری را هم بررسی کرده بود؛ مسیری که می‌توانست به حضور یک مربی خارجی روی نیمکت تیم ملی منجر شود.
گزینه خارجی؛ تصمیمی که جدی شد اما دوام نیاورد
طبق صحبت‌های علی خطیر، عضو هیئت‌رئیسه فدراسیون فوتبال، در مقطعی گزینه قطع همکاری با قلعه‌نویی مطرح و موضوع انتخاب سرمربی خارجی نیز بررسی شده بود. فدراسیون به دنبال این بود که بعد از ناکامی در جام جهانی، تغییر روی نیمکت را به‌عنوان یکی از راه‌های ایجاد تحول در تیم ملی بررسی کند. اما خیلی زود مشخص شد انتخاب مربی خارجی آن‌قدر که روی کاغذ ساده به نظر می‌رسد، عملی نیست. گزینه‌های خارجی محدود بودند و از طرف دیگر، مربیان موردنظر هزینه‌های بالایی داشتند؛ بنابراین فدراسیون با انتخابی مواجه بود که هم از نظر مالی سنگین بود و هم ریسک‌های دیگری داشت.
جنگ؛ نگرانی بزرگ فدراسیون برای مربی خارجی
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های فدراسیون، شرایط خاص ایران بود. تجربه جنگ باعث شده بود مدیران فوتبال نسبت به انتخاب یک مربی خارجی نگرانی جدی داشته باشند. سوال فدراسیون این بود که اگر یک مربی خارجی جذب شود و دوباره شرایط جنگی ایجاد شود، آیا این مربی حاضر خواهد بود در ایران بماند و کارش را ادامه دهد؟ نگرانی اصلی این بود که مربی خارجی در چنین شرایطی ایران را ترک کند و تیم ملی درست در فاصله کوتاه تا جام ملت‌های آسیا بدون سرمربی بماند. در آن صورت فدراسیون باید دوباره برای پیدا کردن سرمربی جدید اقدام می‌کرد؛ آن هم در شرایطی که زمان چندانی برای آماده‌سازی تیم وجود نداشت.
فاصله کم تا جام ملت‌ها؛ فرصت تغییر چقدر بود؟
موضوع مهم بعدی، زمان بود. فاصله جام جهانی تا جام ملت‌های آسیا چندان زیاد نیست و یک مربی جدید، مخصوصا اگر خارجی باشد، برای شناخت فوتبال ایران، بازیکنان و شرایط تیم ملی به زمان نیاز دارد. فدراسیون این نگرانی را داشت که تغییر سرمربی در چنین مقطع کوتاهی الزاما به معنای ایجاد تغییر فنی بزرگ نباشد. مربی جدید باید در مدت محدودی بازیکنان را بشناسد، تفکراتش را منتقل کند و تیمی را آماده جام ملت‌های آسیا کند؛ اتفاقی که می‌توانست ریسک تصمیم فدراسیون را بالا ببرد.
فدراسیون برگشت سراغ گزینه‌های ایرانی
مجموع این نگرانی‌ها باعث شد فدراسیون فوتبال از گزینه‌های خارجی فاصله بگیرد و دوباره بررسی گزینه‌های ایرانی را در دستور کار قرار دهد. اما وقتی صحبت از گزینه‌های ایرانی شد، یک نام همچنان در صدر قرار داشت: امیر قلعه‌نویی.
از نگاه فدراسیون، قلعه‌نویی در شرایط فعلی یک مزیت مهم داشت: تیم ملی را می‌شناخت، بازیکنان را می‌شناخت و برای شروع دوباره کار نیازی به زمان طولانی برای شناخت مجموعه نداشت. به همین دلیل، در شرایطی که زمان محدود بود و فدراسیون نگران ریسک انتخاب مربی خارجی بود، نظر مدیران به این سمت رفت که ادامه همکاری با قلعه‌نویی می‌تواند بهترین تصمیم موجود باشد.
تنها مسئولیت قلعه‌نویی؛فینالیست شدن!
در نهایت، فدراسیون فوتبال تصمیم گرفت قرارداد قلعه‌نویی را تا پایان جام ملت‌های آسیا تمدید کند؛ تصمیمی که دیشب و در برنامه فوتبال برتر بار دیگر مشخص شد حاصل رضایت از عملکرد تیم ملی نبوده، بلکه مجموعه‌ای از ملاحظات فنی، زمانی، مالی و حتی شرایط خاص کشور در آن نقش داشته است.
با این حال، ادامه همکاری به معنای پایان انتقادات نیست. قلعه‌نویی حالا با فینالیست کردن و قهرمانی در جام ملت‌های آسیا باید نشان دهد تصمیم فدراسیون برای حفظ او درست بوده است. در واقع شرط اصلی ادامه کار با او فینالیست شدن در جام ملت های آسیا بوده است.
فدراسیون میان دو مسیر قرار گرفت؛ تغییر سرمربی و رفتن سراغ گزینه‌ای خارجی با هزینه و ریسک‌های بیشتر، یا ادامه همکاری با قلعه‌نویی در شرایطی که زمان کمی تا جام ملت‌ها باقی مانده است. در نهایت گزینه دوم انتخاب شد. حالا توپ در زمین قلعه‌نویی است؛ سرمربی‌ای که بعد از ناکامی در جام جهانی ماندگار شد، اما این بار دیگر فرصت چندانی برای اشتباه ندارد. اگر قرار بود محدودیت زمان، شرایط جنگی و دشواری انتخاب مربی خارجی دلیل ادامه همکاری باشد، جام ملت‌های آسیا جایی است که قلعه‌نویی باید نتیجه این تصمیم را به فدراسیون و منتقدانش نشان دهد.