حرمت الله رفیعی در گفت‌وگو با ایلنا اعلام کرد: بخش خصوصی با سیاست سختگیرانه در صدور ویزای یکماهه برای اتباع افغانستان با شرط بازگشت آنها به کشورشان حدود ۲۵۰۰ گردشگر افغانستانی را در یک دوره ۴۵ روزه، بدون حتی یک مورد اقامت غیرمجاز و رسوب در کشور وارد ایران کرد و در نظر داشت این اقدام موفق را به بازار کشورهای پاکستان و عراق نیز گسترش دهد. اما وزارت خارجه ناگهان با صدور ویزای سه ماهه و قابل تمدید برای اتباع افغانستان، به تلاش بخش خصوصی برای ساماندهی گردشگران افغانستانی آسیب زد.
رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران، با انتقاد از تصمیم وزارت امور خارجه درباره صدور ویزای سه ماهه برای اتباع افغانستانی گفت: این تصمیم برنامه‌ای را که بخش خصوصی برای جذب گردشگران این کشور با سازوکارهای سختگیرانه مالی و تعهد میزبانان اجرا می‌شد و در ۴۵ روز نخست اجرای اینز برنامه، هیچ موردی از اقامت غیرمجاز گردشگران افغانستانی ثبت نشد، متوقف کرد.
رفیعی با اشاره به پیگیری‌های وزارت میراث فرهنگی برای اصلاح این تصمیم گفت: وزیر میراث‌فرهنگی براساس درخواست بخش خصوصی ۲۹ مهرماه در نامه‌ای به وزیر امور خارجه و معاون وزیر کشور خواستار عبور از تصمیم اتخاذ شده و بازنگری در آن شد.
به گفته او، این مطالبه به قائم‌مقام وزیر کشور و دبیر شورای امنیت کشور و همچنین شورای امنیت کشور نیز منعکس شده و وزیر میراث‌فرهنگی قرار است موضوع را در هیأت دولت نیز پیگیری کند.
او تأکید کرد: بخش خصوصی برای احیای بازار گردشگری افغانستان تلاش می‌کند و امیدوار است با اصلاح تصمیم اخیر، امکان ازسرگیری برنامه جذب گردشگران افغانستانی فراهم شود.
۲۵۰۰ گردشگر بدون حتی یک مورد اقامت غیرمجاز
رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران با اشاره به سازوکارهایی که برای ورود گردشگران افغانستانی طراحی شده بود، گفت: در این برنامه، ویزا با اعتبار یک ماهه صادر می‌شد و برای جلوگیری از اقامت غیرمجاز، تضمین‌های مشخصی از شرکت‌های همکار در افغانستان و مسافران دریافت می‌کردیم.
به گفته رفیعی، شرکت‌های فعال در افغانستان ملزم بودند برای همکاری در این طرح، سپرده نقدی بین ۱۰ تا ۳۰ هزار دلار نزد طرف ایرانی قرار دهند تا در صورت بروز تخلف و اقامت غیرمجاز حتی یک تبعه و گردشگر افغانستانی در ایران، امکان ضبط این سپرده وجود داشته باشد.
او افزود: علاوه بر این، هر تبعه افغانستانی که قصد سفر به ایران داشت باید یک میزبان معرفی می‌کرد و میزبان نیز در دفترخانه متعهد می‌شد در صورت بازنگشتن مسافر مسئولیت پیگیری بازگشت او را بپذیرد.
رفیعی با بیان اینکه این سازوکار اتخاذ شده توسط بخش خصوصی گردشگری در آغاز به‌خوبی عمل کرد، گفت: در ۴۵ روز نخست، حتی یک مورد اقامت غیرمجاز نداشتیم و روند ورود گردشگران نیز رو به افزایش بود.
او افزود: پیش‌بینی ما این بود که تعداد مسافران در ماه بعد به دو برابر برسد و همزمان نیز فراخوانی برای جذب دفاتر خدمات مسافرتی بیشتر برای همکاری در این طرح منتشر شد و حدود ۲۰۰ آژانس دیگر برای ورود به این بازار در حال بررسی بود که با تصمیم وزارت خارجه در اعطای ویزای سه ماهه و قابل تمدید برای گردشگران افغانستانی فعالیت‌ها متوقف شد.
او با انتقاد از صدور ویزای سه‌ماهه قابل تمدید برای اتباع افغانستانی گفت: تغییر سیاست ویزایی، بازار مزارشریف و برنامه‌ریزی شرکت‌های هواپیمایی برای جابه‌جایی این مسافران را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
درآمد ۱۰۰ میلیارد تومانی برای صنعت گردشگری طی یکماه و نیم
رفیعی در تشریح منافع اقتصادی ورود گردشگران افغانستانی گفت: حدود ۲۵۰۰ گردشگر در این دوره وارد ایران شدند و از مراکز اقامتی استفاده کردند که اگر میانگین اقامت هر گردشگر را پنج شب در نظر بگیریم با نرخ میانگین شبی سه میلیون تومان، 37.5 میلیارد تومان درآمد قابل توجه نصیب هتل‌ها شده است.
او مجموع درآمد ایجاد شده برای هتل‌ها و دفاتر خدمات مسافرتی از این بازار را در دوره 45 روزه اجرای طرح بخش خصوصی گردشگری در بازار افغانستان بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان برآورد کرد و گفت: دفاتر مسافرتی نیز از محل فروش خدمات و پیگیری امور ویزا درآمد داشتند.
این فعال گردشگری با تأکید بر اینکه ورود گردشگر افغانستانی می‌توانست به یک بازار منظم و قابل توسعه تبدیل شود، افزود: برنامه این بود که پس از کسب تجربه در بازار افغانستان، همین الگو برای جذب گردشگر از پاکستان و عراق نیز به کار گرفته شود.
به گفته او، بخش خصوصی به دنبال آن بود که ورود گردشگران عراقی نیز در قالب یک سازوکار مشخص و با هدف افزایش درآمد صنعت گردشگری کشور ساماندهی شود.
انتقاد از فشارهای صنعت هوانوردی
رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران در بخش دیگری از این گفت‌وگو، تصمیم اخیر درباره ویزای افغانستانی‌ها را در کنار مشکلات ساختاری صنعت هوانوردی و فشارهای وارد شده بر بازار سفر ارزیابی کرد و گفت: هرچند دلایل اتخاذ این تصمیم برای بخش خصوصی روشن نیست، اما فشارهای احتمالی شرکت‌های هواپیمایی یا وزارت راه نباید به توقف برنامه جذب گردشگر منجر شود.
رفیعی با انتقاد از عملکرد بخشی از فعالان صنعت هوانوردی گفت: بخش مهمی از ظرفیت صندلی پروازها از طریق آژانس‌های مسافرتی فروخته می‌شود و اختلال در بازار گردشگری، دفاتر خدمات مسافرتی و شرکت‌های هواپیمایی را همزمان متضرر می‌کند.
او همچنین به انتقادهای رئیس سازمان هواپیمایی کشوری از برخی ایرلاین ها اشاره کرد و گفت: مسئله اصلی، صرفاً کمبود هواپیما نیست و باید درباره شیوه فعالیت شرکت‌ها، فروش پروازهای چارتری و نحوه بازگشت درآمدهای صنعت هوانوردی به همین بخش نیز شفاف سازی شود.
رفیعی افزود: تا زمانی که مشکلات ساختاری بازار حمل‌ونقل هوایی و هزینه بالای سفر در ایران حل نشود، توسعه گردشگری نیز با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود.
او در پایان با اشاره به تفاهمنامه وزارت میراث‌فرهنگی با انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی گفت: بخش خصوصی براساس توافق با وزارتخانه و واگذاری تصدی گری دولت به بخش خصوصی، وارد اجرای برنامه جذب گردشگر افغانستانی شده بود، اما تصمیم جدید وزارت امور خارجه عملاً این فعالیت را متوقف کرد.
به گفته رفیعی، وزیر میراث‌فرهنگی کمتر از ۴۸ ساعت پس از دریافت نامه اعتراضی انجمن صنفی دفاتر مسافرتی، مکاتبات لازم را برای پیگیری موضوع انجام داده است.