به نظر می‌رسد صبر بخش قابل توجهی از علاقه‌مندان به فوتبال ایران در قبال عملکرد امیر قلعه‌نویی به پایان رسیده است.
نتایج تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶، انتقاداتی که پس از این رقابت‌ها متوجه کادر فنی شد و البته نمایش نه‌چندان امیدوارکننده ملی‌پوشان در دیدارهای دوستانه اخیر، بار دیگر موضوع ادامه همکاری با سرمربی فعلی تیم ملی را به یکی از بحث‌های جدی فوتبال ایران تبدیل کرده است.
تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ با وجود قرار گرفتن در گروهی که امکان صعود از آن وجود داشت، نتوانست به مرحله یک‌سی‌ودوم نهایی راه پیدا کند. سه تساوی مقابل نیوزیلند، بلژیک و مصر، حاصل حضور شاگردان قلعه‌نویی در این رقابت‌ها بود؛ نتایجی که اگرچه شکست در کارنامه تیم ملی ثبت نکرد، اما در نهایت برای عبور از مرحله گروهی کافی نبود. ایران در جدول نهایی جام جهانی در رتبه سی‌وسوم قرار گرفت و از رسیدن به جمع ۳۲ تیم برتر بازماند.
اما اگر تصور می‌شد حضور در جام جهانی و تجربه آن مسابقات می‌تواند به تیم ملی برای ادامه مسیر انگیزه و اعتمادبه‌نفس بدهد، نتایج دیدارهای دوستانه اخیر نشان داد که همچنان مشکلات جدی در ساختار این تیم وجود دارد.
دو شکست در دو بازی دوستانه؛ زنگ خطر برای قلعه‌نویی
تیم ملی ایران در دو مسابقه اخیر خود در فیفادی سپتامبر ۲۰۲۶ مقابل ازبکستان و روسیه قرار گرفت و حاصل این دو دیدار چیزی جز دو شکست نبود:
- ۲ مهر ۱۴۰۵: ازبکستان ۳ - ایران ۱
- ۷ مهر ۱۴۰۵: روسیه ۲ - ایران صفر
دو شکست متوالی مقابل رقبایی که اتفاقاً از نظر سطح فوتبال و شرایط فنی می‌توانند معیار مناسبی برای ارزیابی تیم ملی باشند، نگرانی‌ها درباره آینده تیم قلعه‌نویی را افزایش داد. مسئله فقط شکست خوردن نیست؛ آنچه بیشتر از نتیجه این مسابقات به چشم آمد، نبود نشانه‌های امیدوارکننده از تغییر در شیوه بازی و ترکیب تیم ملی بود.
تیم ملی همچنان با مجموعه‌ای از بازیکنان آشنا و تکراری به میدان می‌رود و در عین حال، میانگین سنی بالا و فرصت محدود برای حضور چهره‌های جوان، به یکی از دغدغه‌های جدی فوتبال‌دوستان تبدیل شده است. هواداران انتظار داشتند پس از جام جهانی، روند پوست‌اندازی تیم ملی آغاز شود، اما آنچه در زمین دیده شد، فاصله زیادی با این انتظار داشت.
هواداران خواهان تغییر هستند؛ قلعه‌نویی برود؟
مرور واکنش‌های علاقه‌مندان به فوتبال در تماس با برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی، بخش نظرات رسانه‌های ورزشی و همچنین فضای مجازی، از افزایش مطالبه برای تغییر در کادر فنی تیم ملی حکایت دارد.
در صفحات اینستاگرامی، کانال‌های تلگرامی و محافل فوتبالی، این پرسش بارها مطرح می‌شود که با چه استدلالی باید همکاری با امیر قلعه‌نویی ادامه پیدا کند؟ بسیاری از هواداران معتقدند تیم ملی در دوره فعلی نه‌تنها پیشرفت قابل توجهی نداشته، بلکه فرصت مناسبی را برای ایجاد یک نسل تازه از بازیکنان ملی از دست داده است.
در چنین فضایی، تعویق جام ملت‌های آسیا نیز به موضوعی تعیین‌کننده تبدیل شده است. مسابقاتی که قرار بود از ۱۷ دی ۱۴۰۵ تا ۱۶ بهمن ۱۴۰۵ (تاریخ قبلی جام ملت‌ها) در عربستان برگزار شود، حالا طبق اعلام کنفدراسیون فوتبال آسیا به بازه زمانی ۲ دی ۱۴۰۶ تا ۱ بهمن ۱۴۰۶ (تاریخ جدید جام ملت‌ها) منتقل شده است؛ تصمیمی که البته هنوز باید مراحل تأیید نهایی خود را طی کند.
به این ترتیب، فوتبال ایران فرصت بیشتری تا حضور در مهم‌ترین تورنمنت قاره‌ای خواهد داشت. فرصتی که از نگاه بسیاری از علاقه‌مندان، نباید صرفاً به ادامه همان مسیر قبلی و حفظ شرایط موجود منتهی شود.
اتفاقاً اکنون این سؤال مهم‌تر از همیشه مطرح است: آیا بهتر نیست فدراسیون فوتبال به جای ادامه همکاری با کادری که در دو تورنمنت مهم اخیر نتوانسته انتظارات را برآورده کند، از همین امروز برای ساختن تیمی تازه و جوان‌تر اقدام کند؟
هیئت رئیسه فدراسیون؛ این فرصت را از دست ندهید
مخاطب اصلی این مطالبه در شرایط فعلی، هیئت رئیسه فدراسیون فوتبال است. اعضای هیئت رئیسه باید به این موضوع توجه کنند که فرصت ایجادشده تا جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۸ می‌تواند بهترین زمان برای بازسازی تیم ملی باشد.
اگر قرار است فوتبال ایران در جام ملت‌های آینده به دنبال کسب عنوان قهرمانی باشد، باید از همین حالا به فکر ساختن تیمی متفاوت با ترکیبی از بازیکنان باتجربه و استعدادهای جوان باشیم. نمی‌توان انتظار داشت با تکیه بر همان نفرات و همان تفکرات قبلی، نتیجه‌ای متفاوت از گذشته به دست بیاوریم.
نگاهی به شرایط استقلال نیز می‌تواند برای تصمیم‌گیرندگان فوتبال ایران قابل تأمل باشد. استقلال در شرایط فعلی به عنوان یکی از نمایندگان فوتبال کشور در رقابت‌های بین‌المللی، با اعتماد به تعدادی از بازیکنان جوان و کم‌سن‌وسال خود عملکرد قابل توجهی داشته و نشان داده است که استفاده از نیروی جوانی الزاماً به معنای کاهش کیفیت و تجربه نیست.
این تیم در عمل نشان داده که اگر به بازیکنان مستعد فرصت داده شود و آنها در یک ساختار فنی مشخص قرار بگیرند، می‌توانند در سطح رقابت‌های مهم نیز تأثیرگذار باشند. پس چرا نباید چنین نگاهی در تیم ملی نیز حاکم شود؟
فوتبال ایران به بازیکنان تازه‌نفس نیاز دارد؛ به چهره‌هایی که انگیزه حضور در تیم ملی را داشته باشند و بتوانند برای سال‌های آینده ستون‌های اصلی این تیم شوند. ادامه استفاده از بازیکنان تکراری و نادیده گرفتن استعدادهای جوان، نه برنامه‌ای برای آینده است و نه تضمینی برای موفقیت در جام ملت‌ها.
ژاپن و ازبکستان هم به فکر تغییر افتاده‌اند
نکته جالب توجه اینکه تعویق جام ملت‌های آسیا تنها معادلات فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار نداده و برخی دیگر از تیم‌های مطرح قاره نیز با شرایط تازه‌ای مواجه شده‌اند.
در ژاپن، موضوع زمان‌بندی تغییرات کادر فنی و جانشینی هاجیمه موریاسو با گو اویوا مطرح شده و در ازبکستان نیز گزارش‌هایی درباره احتمال پایان همکاری فابیو کاناوارو با تیم ملی این کشور انتشار یافته است. این اتفاقات نشان می‌دهد که تغییر زمان برگزاری جام ملت‌ها می‌تواند برنامه‌ریزی فنی و مدیریتی تیم‌های ملی آسیا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
البته شرایط هر تیم متفاوت است، اما یک واقعیت در فوتبال حرفه‌ای وجود دارد؛ هیچ تیمی نباید صرفاً به دلیل نام سرمربی یا سابقه همکاری با او، فرصت بازنگری در برنامه‌هایش را از دست بدهد. گاهی تغییر در زمان مناسب می‌تواند زمینه‌ساز موفقیت در یک تورنمنت بزرگ باشد.
قلعه‌نویی چه چیزی به تیم ملی اضافه کرد؟
امیر قلعه‌نویی با امیدهای فراوان هدایت تیم ملی را برعهده گرفت و قرار بود با تجربه سال‌ها فعالیت در فوتبال ایران، تیمی قدرتمند و مدعی برای حضور در جام ملت‌های آسیا و جام جهانی بسازد. با این حال، امروز و پس از گذشت چند سال از آغاز این همکاری، کارنامه او با پرسش‌های جدی روبه‌روست.
تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ حتی نتوانست از مرحله گروهی عبور کند؛ آن هم در نخستین دوره ۴۸ تیمی این رقابت‌ها که برای نخستین بار ۳۲ تیم به مرحله حذفی راه پیدا می‌کردند. ایران با سه تساوی و بدون کسب حتی یک پیروزی، در رتبه سی‌وسوم ایستاد و یک فرصت تاریخی برای حضور در مرحله حذفی جام جهانی را از دست داد.
حالا نیز دو شکست مقابل ازبکستان و روسیه، امیدها به آینده این تیم را کمرنگ‌تر کرده است. نه از یک پوست‌اندازی جدی خبری است، نه ترکیب تیم ملی نشانه روشنی از تغییر نسل را به نمایش می‌گذارد و نه نتایج اخیر می‌تواند هواداران را به آینده امیدوار کند.
در این باره بخوانید: انتخاب آشکار قلعه‌نویی بین استعفای محترمانه و اخراج تحقیرآمیز!
واقعیت این است که قلعه‌نویی تا امروز نتوانسته ارزش افزوده‌ای متناسب با انتظارات به تیم ملی اضافه کند. تیمی که قرار بود با حضور او به مرحله تازه‌ای از پیشرفت برسد، نه‌تنها در جام جهانی از رسیدن به جمع ۳۲ تیم برتر بازماند، بلکه پس از آن نیز با شکست‌های دوستانه مواجه شد.
اکنون که جام ملت‌های آسیا به اواخر سال ۲۰۲۷ و ابتدای سال ۲۰۲۸ موکول شده، فدراسیون فوتبال با یک انتخاب مهم روبه‌روست؛ ادامه دادن مسیری که خروجی آن تاکنون رضایت‌بخش نبوده یا استفاده از این فرصت برای ایجاد تغییرات اساسی در تیم ملی.
شاید بهترین زمان برای خداحافظی با امیر قلعه‌نویی و سپردن هدایت تیم ملی به یک سرمربی با برنامه‌ای روشن برای جوان‌گرایی و ساختن نسل جدید، همین امروز باشد. هیئت رئیسه فدراسیون فوتبال باید بداند که فرصت بازسازی تیم ملی همیشه در اختیار فوتبال ایران قرار نمی‌گیرد و از دست دادن این فرصت، می‌تواند حسرت دیگری را در جام ملت‌های آسیا به همراه داشته باشد.