خوان خانه: پروژه معماری نوآورانه در خوانسار

عصر ایران - گاهی برای تبدیل یک خانه قدیمی به فضایی متناسب با زندگی امروز، نیازی به تخریب کامل و ساخت بنایی تازه نیست. پروژه «خوان خانه» در خوانسار نمونه ای از همین نگاه به معماری و بازسازی است؛ خانه ای حدودا 40 ساله که با تغییراتی هدفمند در ساختار موجود، به فضایی تازه برای زندگی یک خانواده تبدیل شده است.

این خانه متعلق به خانواده ای بومی در شهر خوانسار است که فرزندان آن در تهران زندگی می کنند و به صورت هفتگی به خانه خانوادگی خود بازمی گردند. با گذشت زمان، ساختار بنایی خانه دیگر پاسخگوی نیازها و سبک زندگی اعضای خانواده نبود. مسئله اصلی طراحان، تنها نوسازی ظاهر ساختمان نبود، بلکه تلاش برای تعریف دوباره مفهوم خانه و ایجاد فضایی بود که بتواند ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر و با محیط اطراف را تقویت کند.

پاسخ استودیو سه بر به این مسئله، نه تخریب کامل ساختمان، بلکه مداخله در حجم موجود و استفاده دوباره از ظرفیت های آن بود. در این رویکرد، بخش هایی از توده اصلی ساختمان حذف شدند تا فضاهای باز و حیاط های درونی شکل بگیرند. هم زمان، با افزودن حجم هایی محدود و حساب شده، امکان استفاده از بخش هایی از بام نیز فراهم شد.

کاهش حجم ساختمان برای خلق حیاط های تازه

ایده اصلی طراحی خوان خانه بر دو تصمیم استوار است: نخست، کاستن از بخش هایی از حجم موجود برای ایجاد فضاهای باز و حیاط های داخلی و دوم، افزودن حداقلی حجم های جدید و تبدیل بام به سطحی قابل استفاده.

در این پروژه، طراحان به جای آنکه تمام فضای زمین را به سطوح بسته و اتاق ها اختصاص دهند، بخشی از فضای ساخته شده را کنار گذاشتند تا حیاط های کوچک در دل ساختمان شکل بگیرند. این فضاهای باز، امکان ورود نور طبیعی، ایجاد ارتباط بصری میان بخش های مختلف خانه و تجربه متفاوتی از سکونت را فراهم می کنند.

ساختار فضایی پروژه بر اساس یک شبکه 9 خانه ای شکل گرفته است؛ شبکه ای که با دیوارهای باربر و سازه موجود ساختمان هماهنگ شده تا تغییرات جدید بدون نادیده گرفتن منطق ساختاری بنای قدیمی انجام شوند. در واقع، طراحی جدید تلاش می کند به جای تحمیل یک الگوی کاملا متفاوت، از ظرفیت های ساختمان موجود برای سازمان دهی دوباره فضاها استفاده کند.

بام؛ حیاطی تازه در بالای خانه

یکی از بخش های قابل توجه خوان خانه، توجه به فضای بام است. در بسیاری از خانه های معمولی، بام صرفا سطحی برای پوشش ساختمان و قرارگیری تاسیسات محسوب می شود، اما در این پروژه، بام به بخشی از فضای زندگی تبدیل شده است.

طراحان با ایجاد حجم های جدید و محدود در قسمت هایی از بام، فضاهای خالی میان آن ها را فعال کرده اند. به این ترتیب، بام به سطحی قابل استفاده برای حضور و دورهمی اعضای خانواده تبدیل شده و در کنار حیاط های داخلی، فرصت تازه ای برای تجربه فضای باز در خانه به وجود آورده است.

در تصاویر پروژه، ترکیب فضاهای داخلی ساده، حیاط های محصور، سطوح باز بام و سایه اندازی سازه های سبک، تصویری متفاوت از خانه اولیه ارائه می دهد؛ خانه ای که فضاهای باز آن دیگر فقط بخش های باقی مانده از ساخت و ساز نیستند، بلکه در سازمان دهی زندگی روزمره نقش دارند.

ترکیب سطوح سفید و حجم های سبزرنگ

در انتخاب مصالح و پرداخت نهایی نیز تلاش شده است میان ساختار قدیمی و مداخلات جدید تمایز مشخصی وجود داشته باشد. بدنه موجود ساختمان، چه در فضاهای داخلی و چه در بخش های بیرونی، با پوششی از سیمان سفید بافت دار یکپارچه شده است. در مقابل، حجم های جدید با رنگ سبز از زمینه سفید ساختمان متمایز می شوند.

این تضاد رنگی به خوانایی بخش های قدیمی و جدید کمک می کند و در عین حال، ظاهر کلی پروژه را به ترکیبی ساده و نسبتا مینیمال نزدیک می سازد. در فضای داخلی نیز استفاده از رنگ های ملایم، سطوح ساده و بازشوهای بزرگ، در کنار حیاط های کوچک، به ایجاد فضایی آرام و روشن کمک کرده است.

خوان خانه در زمینی به مساحت 420 مترمربع و با زیربنای 300 مترمربع در بلوار شهید صادقی خوانسار اجرا شده است. این پروژه در سال 1403 تکمیل شد و در بیست و پنجمین دوره جایزه معمار 1404، در گروه بازسازی رتبه دوم را به دست آورد.

در خوان خانه، تغییر اصلی را می توان در نسبت تازه میان فضای بسته و باز دید؛ جایی که با حذف بخشی از ساختمان قدیمی، حیاط هایی در دل خانه شکل گرفته اند و بام نیز از یک سطح بلااستفاده به بخشی از فضای سکونت تبدیل شده است. خانه همچنان همان خانه خانوادگی خوانسار است، اما حالا فضاهای بیشتری برای زندگی و دورهم بودن در اختیار اعضای خانواده قرار می دهد.

مشخصات پروژه

گالری تصاویر