مردی که پس از از دست دادن پاها قهرمان پارالمپیک و جهان شد

عصر ایران - کمتر ورزشکاری را می توان پیدا کرد که زندگی حرفه ای اش دو بار از نو آغاز شده باشد؛ یک بار پشت فرمان خودروهای مسابقه ای و بار دیگر روی یک دوچرخه دستی. الکس زاناردی، راننده ایتالیایی فرمول یک و قهرمان دو دوره مسابقات CART، یکی از مشهورترین نمونه های بازگشت در تاریخ ورزش بود؛ مردی که یک حادثه هولناک در سال 2001 می توانست برای همیشه به زندگی ورزشی اش پایان دهد، اما سرنوشت او را وارد فصل تازه ای کرد.

از فرمول یک تا قهرمانی در CART

زاناردی در دهه 1990 به فرمول یک رسید و برای تیم هایی مانند جردن، میناردی و لوتوس مسابقه داد. با این حال، بزرگ ترین موفقیت های دوران رانندگی او در مسابقات آمریکایی CART رقم خورد؛ جایی که در سال های 1997 و 1998 قهرمان شد.

او در سال 1999 بار دیگر به فرمول یک بازگشت و برای تیم ویلیامز مسابقه داد، اما نتوانست موفقیت هایی را که در CART به دست آورده بود در فرمول یک تکرار کند.

تصادفی با سرعت 320 کیلومتر بر ساعت

پانزدهم سپتامبر 2001 روزی بود که زندگی زاناردی برای همیشه تغییر کرد. او در مسابقه American Memorial 500 در پیست لاوزیتس رینگ (Lausitzring) آلمان، پس از خروج از پیت لین کنترل خودرو را از دست داد و به مسیر مسابقه بازگشت. خودروی الکس تالیانی با سرعتی حدود 320 کیلومتر بر ساعت با خودروی زاناردی برخورد کرد.

شدت تصادف به حدی بود که بخش جلویی خودرو تقریبا به طور کامل از بین رفت و زاناردی هر دو پای خود را از دست داد. او بخش بسیار زیادی از خون بدنش را از دست داده بود و وضعیتش بحرانی بود.

هفت بار ایست قلبی و بازگشت به زندگی

زاناردی بعدها گفت قلبش در جریان انتقال به بیمارستان هفت بار از حرکت ایستاد و هر بار پزشکان توانستند او را احیا کنند. پزشکان حتی احتمال زنده ماندنش را بسیار پایین می دانستند. اما او زنده ماند.

پس از ماه ها درمان و توانبخشی، زاناردی تصمیم گرفت زندگی ورزشی خود را متوقف نکند. جمله ای که بعدها درباره مواجهه اش با این اتفاق بیان کرد، به یکی از شناخته شده ترین بخش های داستان زندگی او تبدیل شد:

"به نیمه ای که از دست داده بودم نگاه نکردم؛ به نیمه ای نگاه کردم که برایم باقی مانده بود."

بازگشت به پشت فرمان

تنها حدود دو سال پس از حادثه، زاناردی دوباره پشت فرمان یک خودروی مسابقه ای نشست. خودرو برای شرایط جسمانی جدید او تغییر داده شده بود و کنترل های دستی به او اجازه می داد بدون استفاده از پاها رانندگی کند.

او بین سال های 2003 تا 2009 در مسابقات قهرمانی خودروهای تورینگ جهان یا WTCC برای ب ام و رقابت کرد و توانست چهار پیروزی به دست آورد. بازگشت او تنها یک حضور نمادین نبود؛ زاناردی بار دیگر در سطح حرفه ای رقابت کرد و نشان داد حادثه 2001 پایان دوران مسابقه ای او نبوده است.

از فرمان خودرو تا سه چرخه دستی

اما فصل شگفت انگیزتر زندگی زاناردی زمانی آغاز شد که به سراغ سه چرخه سواری دستی رفت.

او خیلی زود به یکی از بهترین ورزشکاران این رشته تبدیل شد و در پارالمپیک لندن 2012، در 45 سالگی، دو مدال طلای انفرادی در رشته های تایم تریل و جاده به دست آورد و یک مدال نقره نیز در رقابت تیمی کسب کرد.

چهار سال بعد، در پارالمپیک ریو 2016، دو طلای دیگر به کارنامه او اضافه شد. به این ترتیب، زاناردی چهار مدال طلای پارالمپیک در دو دوره به دست آورد.

رکوردشکنی در مسابقات آیرون من

زاناردی حتی به دنیای مسابقات سه گانه استقامت نیز وارد شد. او در سال 2014 نخستین مسابقه آیرون من (Ironman) خود را در هاوایی به پایان رساند و در سال 2018 در مسابقه آیرون من ایتالیا در چرویا، رکورد جهانی بخش سه چرخه دستی (Handcycle) را با زمان 8 ساعت و 26 دقیقه و 6 ثانیه ثبت کرد.

یک سال بعد، خودش این رکورد را نیز بهبود داد و زمان 8 ساعت و 25 دقیقه و 30 ثانیه را ثبت کرد.

عاشق دوچرخه سواری بودم، نه مدال گرفتن

شاید بخش مهمی از شخصیت ورزشی زاناردی در نگاه او به موفقیت خلاصه می شد. او پس از موفقیت هایش در پارالمپیک لندن درباره مدال های طلای خود گفته بود که برای کسب مدال وارد این ورزش نشده است؛ بلکه عاشق دوچرخه سواری بود.

این نگاه شاید توضیح دهد چرا بازگشت او صرفا یک داستان درباره غلبه بر یک حادثه نبود. زاناردی بارها وارد حوزه ای جدید شد، مهارت های تازه ای یاد گرفت و دوباره خود را در بالاترین سطح رقابت قرار داد.

حادثه ای دیگر و پایان یک زندگی پر فراز و نشیب

در سال 2020، زاناردی بار دیگر با یک حادثه بسیار شدید رو به رو شد. او هنگام شرکت در یک مسابقه سه چرخه سواری دستی در ایتالیا با یک کامیون برخورد کرد و دچار آسیب شدید مغزی شد. پس از آن ماه ها تحت درمان و توانبخشی قرار گرفت.

زاناردی سرانجام در سال 2026 و در 59 سالگی درگذشت. اما میراث ورزشی او در مجموعه ای کم نظیر از موفقیت ها باقی ماند: دو قهرمانی در CART، سابقه حضور در فرمول یک، بازگشت به مسابقات حرفه ای پس از از دست دادن هر دو پا، چهار طلای پارالمپیک و رکوردشکنی در مسابقات استقامت.

داستان الکس زاناردی در نهایت فقط درباره چیزی که از دست داد نیست؛ درباره مسیری است که پس از آن برای خودش ساخت. مسیری که از پیست مسابقه آغاز شد، از یک حادثه مرگبار عبور کرد و سرانجام او را به یکی از شناخته شده ترین چهره های ورزش معلولان در جهان تبدیل کرد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور