موتاره، زیمبابوه – سامانتا چیمبویا پس از ترک زیمبابوه در سال 2019 به دنبال فرصت‌های بهتر، زندگی خود را در آفریقای جنوبی بنا کرد.
او کار پیدا کرد، توانست غذا بخرد و معتقد بود فرزندانش به آموزش بهتری دسترسی دارند. او همچنین به خدمات بهداشتی و درمانی دسترسی داشت.
اما دیگر احساس امنیت نمی‌کرد.
با نزدیک شدن 30 ژوئن، مهلتی که فعالان ضد مهاجرت برای خروج مهاجران فاقد مدرک از آفریقای جنوبی تعیین کرده بودند، این مادر 30 ساله وسایل خود را جمع کرد و به زیمبابوه بازگشت.
"دیگر امن نبود. آن‌ها به خانه‌های ما حمله می‌کردند و به ما هشدار می‌دادند که برویم. وحشتناک بود"، چیمبویا به الجزیره گفت.
چیمبویا در کوآزولو-ناتال زندگی می‌کرد، زمانی که اعتراضات ضد مهاجرت تشدید شد. مارچ اند مارچ، یکی از گروه‌های پشت مهلت 30 ژوئن، مهاجران فاقد مدرک را به گرفتن شغل‌ها و وارد کردن فشار بر خدمات عمومی متهم کرد.
این مهلت توسط دولت آفریقای جنوبی تعیین نشده بود، که گفت 30 ژوئن روزی عادی خواهد بود و نسبت به ارعاب و خشونت هشدار داد. اما هزاران مهاجر با ترس از ناآرامی‌ها، کشور را ترک کردند.
برخی از دولت‌ها حمل و نقل برای شهروندان بازگشتی فراهم کردند. چیمبویا هزینه سفر خود به هورونگوه، در شمال زیمبابوه را پرداخت کرد.
تا 28 ژوئیه، 116670 زیمبابوه‌ای از آفریقای جنوبی بازگشته بودند، طبق گزارش ژمو سُدا، وزیر اطلاع‌رسانی. از این تعداد، 36940 نفر توسط دولت کمک شده و 79730 نفر به طور مستقل بازگشته‌اند. 38057 نفر دیگر برای استخدام ثبت نام کرده‌اند، سُدا گفت.
زمان‌های سخت در زیمبابوه
برای چیمبویا، بازگشت به خانه به معنای مواجهه با بسیاری از مشکلات اقتصادی بود که او را در ابتدا به ترک کشور سوق داده بود.
او در یافتن کار مشکل دارد و اکنون برای کمک به خانواده و دوستانش متکی است. همسرش در آفریقای جنوبی باقی مانده است، جایی که او می‌گوید او نیز در حال دست و پنجه نرم کردن است.
او امیدوار بود که برای شروع یک کسب و کار کوچک، مبلغی دریافت کند، اما گفت که هنوز هیچ مبلغی دریافت نکرده است.
پدر یوسنی سیباندا، مدیر اجرایی اتحاد مسیحیان زیمبابوه، گفت که بسیاری از بازگشت‌گان سال‌ها را در خارج از کشور سپری کرده‌اند و بدون شغل یا حمایت کافی به خانه باز می‌گردند.
او گفت که برخی در طول اقامت خود در خانه‌ها یا اموال در زیمبابوه سرمایه‌گذاری نکرده‌اند و چیزی برای تکیه بر آن ندارند.
"آن‌ها به کشوری باز می‌گردند که در آن شغل وجود ندارد و سیستم‌های پشتیبانی اجتماعی ممکن است برای پذیرش آن‌ها کافی نباشد"، سیباندا گفت.
دولت می‌گوید در تلاش برای کمک است.
دنیل گاروه، وزیر دولت محلی، گفت که مقامات در حال بررسی و شناسایی مهارت‌ها و نیازهای بازگشت‌گان هستند. مراکز بازپروری در حال ایجاد است، در حالی که وزارت آموزش ابتدایی و متوسطه در حال بررسی استخدام معلمان واجد شرایط در میان کسانی است که بازگشته‌اند.
گاروه همچنین گفت که شرکت‌ها تشویق می‌شوند تا بازگشت‌گان ماهر را استخدام کنند و آموزش‌های حرفه‌ای و حمایت از افرادی که می‌خواهند کسب و کار خود را شروع کنند در نظر گرفته می‌شود.
برای برخی، مهارت‌هایی که در آفریقای جنوبی کسب کرده‌اند، راهی فوری‌تر برای کسب درآمد فراهم کرده است.
بازسازی از ابتدا
سیدنی بونیا، از زیمبا، در شمال شرقی هاراره، در مارس 2020 به دلیل مشکلات اقتصادی زیمبابوه را ترک کرد.
او ابتدا به ژوهانسبورگ رفت، جایی که کارهای مختلفی انجام داد، قبل از اینکه در پورت الیزابت مستقر شود. در آنجا، پسرعمویش او را به نجاری‌های حرفه‌ای معرفی کرد.
بونیا مهارت‌های خود را تقویت کرد و در نهایت پروژه‌های بزرگی را به دست آورد و در ساخت خرپاهای سقف تخصص پیدا کرد.
اما در سال 2026، گروه‌هایی که درخواست مجوز می‌کردند، به محل کارش حمله کردند. بونیا فقط پاسپورت خود را داشت و کارفرمایان به دلیل آزار و اذیت از استخدام او خودداری می‌کردند.
او ابزارهای نجاری خرید، آن‌ها را به زیمبابوه فرستاد و قبل از مهلت 30 ژوئن آفریقای جنوبی را ترک کرد.
با استفاده از پس‌انداز خود، کسب و کاری را در خانه راه‌اندازی کرد. اکنون از خانواده خود حمایت می‌کند و پنج نفر را استخدام می‌کند.
"راه‌اندازی این کسب و کار دشوار بود. اما اکنون شغل‌های بیشتری به دست می‌آورم"، بونیا گفت.
موتسی گفت که کلیساها نیز با مشاغل محلی برای ارائه آموزش در زمینه جوشکاری، نجاری و علوم کامپیوتر همکاری کرده‌اند.
فراخوان برای حمایت بلندمدت
کلیساها در حال کمک به بازگشت‌گان با سرپناه، غذا و حمل و نقل هستند، اما ری موتسی، رئیس کالج الهیات زیمبابوه، گفت که نیازها طاقت‌فرسا است.
او از دولت به دلیل عدم انجام کافی برای حمایت از افرادی که پس از سال‌ها در خارج از کشور باز می‌گردند، انتقاد کرد.
"ما به یک برنامه هدفمند برای ادغام مجدد این افراد نیاز داریم"، موتسی گفت و استدلال کرد که بازگشت‌گان به چیزی بیش از حمل و نقل به خانه نیاز دارند.
راشوات موکوندو، فعال حقوق بشر در هاراره، گفت که دولت باید کمک‌های بلندمدت از جمله کمک‌های کوچک، نهاده‌های کشاورزی و ماشین‌آلات را برای کمک به مردم برای ایجاد معیشت ارائه دهد.
او گفت که چالش، صرفاً رساندن زیمبابوه‌ای‌ها به آن سوی مرز نیست، بلکه کمک به آن‌ها برای حفظ امنیت اقتصادی پس از ورود است.
"من قصد دارم یک خواربار فروشی باز کنم، اما تأمین مالی یک چالش است."
نویسنده: فارای ماتیاشه