به گزارش ایلنا، رسانه اماراتی «ارم‌نیوز» در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع دیپلماتیک اروپایی مدعی شد آلمان، فرانسه و انگلیس ابتکاری دو مرحله‌ای برای ارائه به ایران و آمریکا تدوین کرده‌اند که بر اساس آن، ابتدا درباره تنگه هرمز و رفع محاصره توافق می‌شود و سپس مذاکرات درباره پرونده هسته‌ای، تحریم‌ها و دارایی‌های مسدودشده ایران، با تکیه بر چارچوب توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، از سر گرفته خواهد شد.
بر اساس این گزارش، سه کشور اروپایی در مرحله نخست، برای دستیابی به توافقی درباره بازگشایی تنگه هرمز و رفع بخشی از محاصره ایران نقش ضامن را بر عهده می‌گیرند. هدف از این مرحله، کاهش بی‌اعتمادی میان طرفین و فراهم‌کردن زمینه توافقی موقت از طریق تبادل امتیازهاست.
در مرحله دوم، مذاکرات درباره کاهش سطح غنی‌سازی اورانیوم در یک بازه زمانی مشخص و با نظارت بین‌المللی بر تأسیسات هسته‌ای ایران آغاز می‌شود؛ تأسیساتی که به گفته منابع مذکور، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی آنها را تعیین خواهد کرد. در مقابل، بخشی از تحریم‌ها لغو و روند رفع محاصره تکمیل می‌شود. این پیشنهاد قرار است بر اصول و سازوکارهای توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ استوار باشد؛ توافقی که دونالد ترامپ در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود از آن خارج شد.
رایزنی‌های اروپا با تهران و واشنگتن
منابع دیپلماتیک گفته‌اند اعلام رسمی این ابتکار به نتیجه رایزنی‌های اروپا با تهران و واشنگتن و موافقت دو طرف با چارچوب کلی آن بستگی دارد.
این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، اخیرا اعلام کرده است آلمان، فرانسه و انگلیس برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای آماده مذاکره با تهران هستند؛ آن هم در شرایطی که نشانه‌های تشدید تنش میان ایران و آمریکا افزایش یافته است.
یک منبع دیپلماتیک فرانسوی نیز به ارم‌نیوز گفت سه کشور اروپایی در تلاش هستند نقش خود را در روند مذاکرات احیا کنند و برای حل اختلافات تهران و واشنگتن راهکاری واقع‌بینانه بیابند. به گفته وی، پیشنهاد اروپا بر محدودیت غنی‌سازی و راستی‌آزمایی فعالیت‌های هسته‌ای ایران، در مقابل کاهش تحریم‌ها و حل مسئله دارایی‌های مسدودشده، متمرکز است.
این منبع افزود تعدد اختلافات میان تهران و واشنگتن، حل‌وفصل بحران را دشوار کرده است؛ ازاین‌رو، باید مسئله تنگه هرمز و محاصره را از کانون مناقشه خارج کرد و هرچه سریع‌تر مذاکرات درباره موضوع اصلی، یعنی پرونده هسته‌ای، را در چارچوبی تازه پیش برد.
مخالفت احتمالی ترامپ با نقش‌آفرینی اروپا
در همین حال، یک مشاور پیشین کمیته روابط خارجی پارلمان آلمان معتقد ابراز عقیده کرد که ترامپ با نقش‌آفرینی مؤثر اروپا در دستیابی به توافق با ایران موافقت نخواهد کرد؛ زیرا چنین توافقی می‌تواند خروج او از برجام در سال ۲۰۱۸ را زیر سؤال ببرد.
به گفته این منبع، ترامپ میانجیگری قدرتمند اروپا را نشانه ضعف سیاست خارجی خود می‌داند و نگران است چنین وضعی بر پرونده اوکراین و تفاهم‌هایش با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز تأثیر منفی بگذارد.
برجام که در سال ۲۰۱۵ امضا شد، غنی‌سازی اورانیوم را برای ۱۵ سال به حداکثر ۳.۶۷ درصد محدود می‌کرد و کاهش شمار سانتریفیوژهای نسل اول در تأسیسات نطنز به حدود پنج هزار دستگاه را برای ۱۰ سال در نظر گرفته بود. در مقابل، بخشی از تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران لغو یا تعلیق می‌شد تا زمینه گسترش مبادلات تجاری، مالی و نفتی کشور فراهم شود.
چشم‌انداز ابتکار اروپا
محمد ابوالعینین، پژوهشگر مسائل راهبردی، معتقد است موفقیت احتمالی این ابتکار به روابط دیپلماتیک سه کشور اروپایی با تهران و واشنگتن و میزان توانایی آنها برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌های آمریکا بستگی دارد؛ به‌ویژه آنکه واشنگتن از احتمال تشدید تنش‌ها در آستانه یا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره سخن گفته است.
وی به ارم‌نیوز گفت اگر تلاش اروپا به رایزنی‌های دیپلماتیک معمول محدود بماند، تحول چندانی در وضعیت بحران ایجاد نخواهد کرد؛ اما اگر این تلاش به شکل‌گیری سازوکاری مؤثر برای ایفای نقش مستقیم در مذاکرات منجر شود، می‌تواند به مهار تنش‌ها کمک کند.