رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در پاسخ به سوالات مجله آمریکایی «نیوزویک» درباره نشست مجمع عمومی سازمان ملل و تحولات بینالمللی، در پاسخ به سوالی تصریح کرد: ما از نزدیک تلاشهای پ.ک.ک/پژاک برای سوءاستفاده از شرایط در ایران را زیر نظر داریم. امور داخلی ایران باید توسط مردم ایران و فارغ از دخالتهای خارجی حل و فصل شود.
به گزارش آناتولی او تاکید کرد: فعال کردن گسلهای قومی و فرقهای، ایران و کل منطقه ما را به بیثباتی بلندمدت خواهد کشاند. نباید اجازه چنین چیزی داده شود.
اردوغان در پاسخ به سوالی درباره ائتلاف دفاع مشترک مکه میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی، اظهار داشت: درست نیست که توافقنامه دفاع مشترک مکه را به عنوان اتحادی علیه ایران، علیه اسرائیل یا هر کشور ثالثی در نظر بگیریم.
او افزود: این توافقنامه بیانگر مسئولیت مشترکی است که ما برای ساختن آیندهای امنتر، صلحآمیزتر و مرفهتر بر عهده گرفتهایم.
اردوغان با اشاره به درگیریهای جاری در منطقه، اظهار داشت: مناقشات مستقیماً بر امنیت، اقتصاد و ثبات منطقه ما تأثیر میگذارند. در چنین مواقعی، گسترش دامنه دیپلماسی به جای محدود کردن آن، مسئولیت مشترک جامعه بینالمللی است. به عنوان ترکیه، اولویت ما در مجمع عمومی جلوگیری از گسترش درگیریها به مناطق جغرافیایی وسیعتر، باز نگه داشتن کانالهای دیپلماتیک و کمک به بازگرداندن طرفین به میز مذاکره است.
وقتی از او در مورد درخواستش از هر دو طرف آمریکا و ایران برای دنبال کردن مسیر صلح سوال شد و اینکه با توجه به تشدید مداوم تنشها، چه گامهایی را برای حل بیثباتی جهانی فعلی در نظر دارد، او بر لزوم اجتناب از اقداماتی که تنش را افزایش میدهد و گرد هم آوردن طرفین بر اساس مذاکره تأکید کرد.
اردوغان گفت: ایالات متحده، متحد ما در ناتو است. ایران همسایه ماست. در آخرین دیدارم با آقای (دونالد) ترامپ، اظهار داشتم که در تنش بین ایران و ایالات متحده باید از دیپلماسی تا حد امکان استفاده شود. کانالهای ارتباطی ما با همتایان ایرانیمان نیز باز است. ترکیه یک مزیت مهم دارد: توانایی گفتگو با طرفهای درگیر در این درگیری. ما از این مزیت برای کاهش تنش استفاده میکنیم. موفقیت این تماسها نه تنها برای امنیت منطقه ما، بلکه برای اقتصاد جهانی نیز مهم است. تنش در تنگه هرمز مستقیماً بر تأمین انرژی و تجارت جهانی تأثیر میگذارد. اولویت ما جلوگیری از گسترش درگیری، محافظت از امنیت مسیرهای تجاری و بازگرداندن طرفین به میز مذاکره است.
او با بیان اینکه رابطه مستقیم با ترامپ دارد، افزود: فکر میکنم این فرصت مهمی برای روابط ترکیه و آمریکا و حتی تحولات منطقه ماست.
اردوغان با بیان اینکه در دیدار گذشته مستقیماً یک دستور کار گسترده، از موضوع ایران گرفته تا امنیت منطقه، از غزه تا روابط دوجانبه را مورد بررسی قرار دادند، ادامه داد: ما سابقه همکاری قابل توجهی، به ویژه در صنایع دفاعی، تجارت و امنیت منطقهای داریم و پتانسیل توسعه بیشتر این همکاری را داریم. بنابراین، فکر نمیکنم مناسب باشد که روابطمان را که چنین پایههای محکمی دارد، بر اساس سناریوهای احتمالی مورد بحث قرار دهیم. ما گفتگوی صمیمانهای با آقای ترامپ در مورد وضعیت فعلی بین ایران و ایالات متحده داریم و در زمان مناسب، هرگونه تحول احتمالی را آشکارا با او در میان خواهیم گذاشت. با این حال، میتوانم بگویم که ترکیه، به عنوان یک کشور مستقل، با در نظر گرفتن روابط خود با همسایگان، تعهدات اتحادی، مسئولیتهای منطقهای و منافع ملی خود، همانطور که تاکنون انجام داده است، به متعادلترین و مناسبترین شیوه عمل خواهد کرد.
رئیسجمهور ترکیه گفت: اخیراً، روایتی نادرست در اسرائیل دامن زده میشود تا ترکیه را به عنوان منبع تهدید جدیدی معرفی کند. ما معتقدیم که این روایت با روند سیاسی داخلی و فضای انتخاباتی در اسرائیل مرتبط است. ما این زبان را به عنوان یک رویکرد مسئولانه که به صلح منطقهای کمک میکند، نمیبینیم.
اردوغان با بیان اینکه رویکرد ترکیه در قبال سوریه روشن است، اظهار داشت: ما میخواهیم از حاکمیت، تمامیت ارضی و وحدت ملی سوریه محافظت کنیم. بهبود اوضاع این کشور، تقویت نهادهای دولتی آن و افزایش ظرفیت آن برای مبارزه با تروریسم به نفع کل منطقه ما است. ما حملات اسرائیل به سوریه را در این چارچوب ارزیابی میکنیم. واضح است که حملات اسرائیل، که قوانین بینالمللی و قواعد تعیینشده را نادیده میگیرد، آشکارا به حاکمیت سوریه آسیب میرساند و ایجاد ثبات در منطقه را دشوار میکند. با این حال، ثبات سوریه به صلح و توسعه کل منطقه ما، از جمله اسرائیل، کمک خواهد کرد.
او تصریح کرد: ادغام همه عناصر مسلح تحت یک ساختار دولتی مرکزی برای تقویت حاکمیت، تمامیت ارضی و وحدت اجتماعی سوریه ضروری است. ما از این روند که بر اساس برابری شهروندی پیش میرود و سیستمی را ایجاد میکند که در آن همه مردم سوریه، از جمله کردها، احساس امنیت، آزادی و رفاه بیشتری خواهند کرد، حمایت میکنیم. با تقویت وحدت سوریه، امنیت منطقه ما نیز تقویت خواهد شد.
اردوغان تاکید کرد: معیار ترکیه هویت قومی نیست، بلکه تروریسم، خشونت و تهدید امنیت ملی ماست. ما معتقدیم که هیچ جامعهای در منطقه ما نباید اجازه داده شود که در جنگهای نیابتی توسط کشورهای دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه موضع ترکیه در قبال درگیری روسیه - اوکراین بیش از چهار سال بدون تغییر باقی مانده است، ادامه داد: مذاکرات استانبول، ابتکار غلات دریای سیاه و تبادل زندانیان نتایج ملموسی هستند که ناشی از توانایی ما در گفتگو با هر دو طرف است. ترکیه متحد قوی ناتو است. در عین حال، ما قادر به حفظ ارتباط مستقیم با آقای پوتین و دولت اوکراین هستیم. من هیچ تناقضی در این نمیبینم. برای اینکه بتوانید میانجیگری کنید، باید بتوانید با هر دو طرف درگیری گفتگو کنید. در آخرین دیدارم با آقای پوتین در بیشکک، به وضوح اعلام کردم که ترکیه آماده است تا سهم خود را برای دستیابی به صلح انجام دهد.
اردوغان با یادآوری میزبانی از اجلاس ناتو در آنکارا اظهار داشت: ما ضمن تثبیت جایگاه قوی خود در ناتو، همکاری خود را در سازمان کشورهای ترک تعمیق میدهیم، مسئولیت فعالی را در سازمان همکاری اسلامی بر عهده میگیریم، روابط خود را با سازمان همکاری شانگهای که شریک گفتگوی آن هستیم، پیش میبریم و اثربخشی خود را در گروه بیست، دی-هشت و سایر پلتفرمهای چندجانبه افزایش میدهیم. به عنوان آخرین نمونه از این، همکاری خود را با آسهآن به سطح «مشارکت گفتگو محور» ارتقا دادهایم.