به گزارش خبرنگار ایلنا، محمد قادری، مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست بین‌المللی «بایکوت حقیقت؛ زنان خبرنگار در اسارت رژیم صهیونیستی» گفت: نخستین نکته این است که اساساً موضوع حضور زن در عرصه روایت‌گری و رسانه را شخصاً امری مجاهدانه می‌دانم؛ زیرا شاید در نگاه نخست، این وظیفه زنان نباشد که به‌ویژه در عرصه‌هایی که جنگ و درگیری در آن‌ها روی داده است، حضور پیدا کنند و به روایت وقایع بپردازند.
قادری ادامه داد: با دگرگونی‌هایی که در جنس و ماهیت جنگ‌ها در عرصه بین‌المللی ایجاد شده، جنگ‌ها از یک حالت تک‌بعدی خارج شده و به یک نبرد چندوجهی تبدیل شده‌اند. شاید مهم‌ترین وجه جنگ‌های ترکیبی در عصر حاضر، وجه شناختی و ادراکی آن باشد.
وی تصریح کرد: شما در همین جنگ تحمیلی اخیر آمریکا و صهیونیست‌ها علیه ملت ایران نیز شاهد هستید که این موضوع تا چه اندازه اهمیت دارد؛ به‌گونه‌ای که فردی مانند ترامپ نیز تلاش می‌کند از این فضا برای اثرگذاری در حوزه ادراکی و شناختی استفاده کند. بنابراین، تحولی در عرصه بین‌المللی ایجاد شده و نوع درگیری‌های بین‌المللی نیز طبیعتاً ابزارهای متفاوتی را به کار می‌گیرد.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: ما شاهد تغییر و تحول در عرصه‌های مختلف قدرت هستیم. بنابراین، اگر رسانه، انسان‌رسانه، خبرنگار و هر کسی را که به نوعی وظیفه انتقال پیام را بر عهده دارد، به عنوان یک ابزار و عضو مؤثر در این جنگ در نظر بگیریم، طبیعتاً باید به این نکته توجه کنیم که این حضور و مشارکت در چنین فضایی تا چه اندازه می‌تواند اثرگذار باشد.
قادری افزود: در اینجا لازم است به نکته دیگری اشاره کنم. اگر به گذشته و تاریخ بازگردیم، مشاهده می‌کنیم که در مقاطعی که زنان وظیفه روایت‌گری تاریخی را بر عهده گرفته‌اند، اثرگذاری این روایت‌ها تا به امروز کاملاً مشخص و ماندگار است و چه‌بسا ماندگاری این روایت‌ها از بسیاری از روایت‌های مشابه که توسط دیگران، به‌ویژه مردان، صورت گرفته، بیشتر بوده است.
وی ادامه داد: به نظر من، مهم‌ترین دلیل این موضوع آن است که در عین حال که فرد حقیقتی را می‌بیند و آن را منتقل می‌کند و بر اساس یک منطق به این کار می‌پردازد، همزمان عنصر عاطفه و احساس نیز درگیر ماجرا می‌شود و طبیعتاً اثرگذاری آن روایت بسیار بیشتر خواهد شد.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اظهار کرد: به همین دلیل است که می‌بینید در الگوهای جنگ‌های شناخته‌شده غربی‌ها، در فضاهای بین‌المللی تلاش بسیار زیادی می‌شود تا از عنصر زن برای تثبیت روایت‌های جعلی خود استفاده کنند.
قادری گفت: این موضوع، کار ویژه‌ای است که یک زن خبرنگار یا زنی که در واقع این مجاهدت را انجام می‌دهد، به‌خصوص با حضور در عرصه‌های میدانی، بر عهده دارد. کسانی که این تجربه را داشته باشند، متوجه می‌شوند که اساساً شرایط چنین فضایی با شرایطی که یک خبرنگار در اتاق روزنامه یا خبرگزاری فعالیت می‌کند و مصاحبه می‌گیرد، بسیار متفاوت است.
وی افزود: وقتی جنگ در عرصه میدانی جریان دارد، روایت‌گری نیز شرایط متفاوتی پیدا می‌کند. نمونه تاریخی آن، واقعه عاشورا است که تا به امروز ماندگار شده و عملاً جریان به ظاهر پیروز روز عاشورا، یعنی جریان یزیدی، روایت خود را با شکست مواجه‌شده دید.
قادری ادامه داد: در کتاب‌های تاریخی که در مقطع سال ۶۱ هجری قمری نگاشته شده‌اند، کسانی که عموماً نقش رسانه‌های رسمی به معنای امروزی را ایفا می‌کردند، روایت خود را متناسب با طرح پیروزی در جنگ ارائه کردند؛ اما آن روایتی ماندگار شد که حضرت زینب(س) آن را راهبری کرد.
وی تصریح کرد: حضرت زینب(س) چه در کوفه، چه در شام و چه در حضور شخص یزید، روایت ماجرا را بیان کردند و آن روایتی که ایشان ارائه کردند، پس از ۱۴۰۰ سال همچنان جریان‌ساز است. تمام این تقابل نیز به این دلیل بود که تلاش می‌شد آن روایت از بین برود، اما چنین اتفاقی رخ نداد.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تأکید کرد: بنابراین، اهمیت این موضوع تا حدی است که روایت یک خبرنگار می‌تواند چنین ماندگاری‌ای داشته باشد.
قادری در ادامه گفت: در نقطه مقابل نیز به همین دلیل است که دشمن ما تلاش می‌کند عرصه روایت‌گری را کاملاً سانسور و محدود کند و آن را به فضایی که خودش می‌خواهد روایت کند، تقلیل دهد.
وی افزود: یک روایتگر زن، آن هم یک خبرنگار یا راوی که کاملاً مستقل از فضای تحمیلی و فضای کاملاً غربی فعالیت می‌کند، حتماً در نگاه اتاق فکر و اتاق عملیات دشمن، اهمیت دارد؛ زیرا روایت‌گری این فرد می‌تواند تمام فضاسازی‌های ذهنی و برساخت‌های رسانه‌ای را به یکباره از بین ببرد.
قادری اظهار کرد: نکته دیگری که باید به آن اشاره کنم این است که ما در فضای کنونی، به‌خصوص طی سه سال گذشته، شاهد تحولات مهمی بوده‌ایم. اکنون در آستانه پانزدهم مهرماه یا هفتم اکتبر هستیم که سالگرد عملیات طوفان الاقصی است؛ اتفاق بسیار بزرگی که رقم خورد و با شهید یحیی سنوار، اسماعیل هنیه و امثال ایشان مرتبط بود.
وی ادامه داد: این اتفاق، رویدادی بزرگ و حیاتی برای ادامه جریان مقاومت بود و جریانی را شکل داد که، همان‌طور که می‌دانید، نزدیک به هشت دهه تمام ابزارهای سخت و نرم نظام به کار گرفته شد تا یک روایت ثابت در افکار عمومی جهان و در میان نسل‌های متعدد تثبیت شود.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: اما در مقطع اخیر، دست‌کم سه بار، اگر اشتباه نکنم، شخص نتانیاهو در اظهارات خود ــ که یکی از آن‌ها در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در سال گذشته بود ــ به این موضوع اشاره کرد که در جنگ نرم، در حال عقب ماندن از جریان مقاومت هستند.
قادری افزود: بنابراین، تلاش کردند مجدداً آن روایت نهایی را که باید در افکار عمومی تثبیت شود، بازسازی کنند؛ هم در عرصه رسانه‌های برخط و هم حتی در عرصه ابزارهایی از جنس سینما استفاده کردند.
قادری در ادامه گفت: تلاش می‌کنند این روایت را مجدداً برای نسل‌های جدیدتر بازخوانی کنند؛ نسلی که تحت تأثیر اتفاقات سه سال گذشته قرار گرفته و احساس می‌کند آن جریان در حال از دست دادن روایت و جایگاه خود است. طبیعتاً نقش فناوری از یک سو و نقش کاراکتری که وظیفه انتقال پیام را بر عهده دارد از سوی دیگر، در کنار یکدیگر می‌توانند چندضلعی‌ای ایجاد کنند که به تصویب و ماندگاری یک روایت کمک کند یا مانع از ماندگاری آن شود.
وی افزود: اگر بخواهم در این رابطه جمع‌بندی کنم، باید به دو نکته اشاره کنم. به هر حال، امروز چه از نقطه‌نظر علم ارتباطات و علم رسانه و چه از منظر باورهای ایدئولوژیک و اعتقادی، اگر به موضوع نگاه کنیم، در هر دو حوزه و در هر جریان، می‌توانیم به نقش مؤثر زنان خبرنگار پی ببریم.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ادامه داد: از جنبه فناوری و علم روز در حوزه ارتباطات، این یک داده و فکت علمی اثبات‌شده است که روایت‌گری از سوی زنان تا چه اندازه می‌تواند ضریب نفوذ بیشتری نزد مخاطب داشته باشد و یک روایت را تثبیت کند.
قادری اظهار کرد: از نقطه‌نظر اعتقادی و باورهای ایدئولوژیک نیز شاهد همین اتفاق هستیم؛ یعنی نقش یک زن مجاهد، نقش زنی که باور دارد در انتهای این نبرد، پیروزی از آن جبهه خود او خواهد بود، طبیعتاً روایتی را شکل می‌دهد که برآمده از دل است و با عنصر عاطفه و احساس نیز تلفیق می‌شود.
وی تصریح کرد: اتفاقاتی که در این چند سال رخ داده، نمونه‌های مختلفی دارد. برای مثال، اتفاقی که برای شیرین ابوعاقله افتاد، نمونه‌ای بود که دیدیم چه جریانی را در فضای رسانه‌ای دنیا ایجاد کرد. به صورت علنی و عامدانه ایشان را به شهادت رساندند، با هدف حذف یک صدای رسا و با هدف اینکه یک جریان رسانه‌ای را از بین ببرند؛ جریانی که طبیعتاً در آینده نیز ادامه خواهد داشت.
قادری افزود: شما دیدید که حتی صفحات اجتماعی موجود در شبکه‌های اجتماعی، که زنان در آن‌ها از موضوعات مختلف، سوژه‌های گوناگون و از موقعیت‌های مختلف روایت می‌کنند، مورد توجه قرار گرفته‌اند. بر اساس تحلیلی که در برخی فضاهای پژوهشی انجام شده و با استفاده از هوش مصنوعی نیز مورد بررسی قرار گرفته بود، نشان داده شده که الگوریتم‌هایی مانند متا، به شکل هدفمند و هوشمندانه با موضوع بایکوت و سانسور حقیقت برخورد می‌کنند و اتفاقاً صفحاتی را که راوی آن‌ها زن است، بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهند.
وی گفت: برای خود من بسیار جالب و قابل تأمل بود که این موضوع چگونه اتفاق می‌افتد. این مسئله نشان می‌دهد که ضریب نفوذ روایت‌گری از سوی یک زن خبرنگار که فعالانه وارد عرصه می‌شود، حتماً در جایی اثرگذار بوده است که این مجموعه‌ها، به‌ویژه مجموعه‌هایی که زیرمجموعه متا فعالیت می‌کنند، حتی با استفاده از ابزارهای مختلف، این موضوع را مدیریت می‌کنند.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ادامه داد: آن‌ها کاملاً متوجه اهمیت این موضوع شده‌اند که روایت یک زن خبرنگار، یا حتی یک فعال حوزه جنگ، صرف‌نظر از عنوان و جایگاهی که دارد، می‌تواند اثرگذاری قابل توجهی داشته باشد؛ اما طبیعتاً چنین اثری ممکن است با تصویری که آنان از «دنیای آزاد» مطرح می‌کنند، همخوان نباشد.
قادری اظهار کرد: در کشور فرانسه نیز نوع برخورد پلیس و ساختارها و سیستم‌های امنیتی با زنان، موضوع قابل توجهی است. شما نمونه‌های کوچک‌تری از اتفاقاتی را که در این کشور رخ می‌دهد مشاهده می‌کنید، اما به راحتی نادیده گرفته می‌شوند و اجازه داده نمی‌شود رسانه‌ها در نظام بین‌الملل اساساً آن‌ها را پوشش دهند و بلافاصله افرادی که این مسائل را روایت می‌کنند، با برخوردهای شدید امنیتی مواجه می‌شوند.
وی تأکید کرد: این موضوع نشان‌دهنده اثرگذاری بحث روایت و نگاه‌های فنی در این حوزه است. البته بیان تجربیات نیز اهمیت بسیار زیادی دارد و می‌توان درباره ظرفیت‌های موجود در این زمینه، مباحث بسیار زیادی را مطرح کرد.