ایالات متحده آمریکا در حالی تهدید به ایجاد یک «روز دی-دی اقتصادی» (Economic D-Day) علیه جمهوری اسلامی ایران کرده است که این رویکرد تهاجمی، روابط دیپلماتیک و تلاشهای دونالد ترامپ برای تنشزدایی با چین را در معرض خطر قرار میدهد. این استراتژی که هدف آن اعمال فشار حداکثری بر تهران است، میتواند پیامدهای گستردهای در سطح اقتصاد جهانی و روابط بینالمللی داشته باشد.
تحلیلگران معتقدند که تلاش برای فلج کردن اقتصاد ایران از طریق تحریمهای شدیدتر و گستردهتر، مستقیماً منافع اقتصادی چین را هدف قرار میدهد. پکن به عنوان یکی از شرکای تجاری اصلی ایران، به ویژه در بخش انرژی و نفت، احتمالاً به این اقدامات واکنش نشان خواهد داد. این وضعیت یک تضاد استراتژیک ایجاد میکند؛ از یک سو ترامپ به دنبال کاهش تنشها با چین برای مدیریت جنگ تجاری و رقابتهای ژئوپلیتیک است و از سوی دیگر، فشار بر ایران میتواند پکن را به اتخاذ مواضع تندتر یا حتی اقدامات متقابل وادارد.
ریسکهای فشار حداکثری و واکنش پکن
اعمال فشار اقتصادی حداکثری بر تهران تنها یک ابزار سیاسی نیست، بلکه ریسک ایجاد یک «پسزدگی» (Blowback) شدید از سوی बीजینگ را به همراه دارد. چین در سالهای اخیر پیوندهای اقتصادی و استراتژیک خود را با ایران تقویت کرده است و هرگونه تلاش برای مسدود کردن کامل مسیرهای مالی و تجاری ایران، میتواند به عنوان دخالت در منافع ملی چین تلقی شود.
«اعمال فشار اقتصادی حداکثری بر تهران، ریسک واکنشهای تند و متقابل از سوی پکن را به همراه خواهد داشت.»
این موضوع باعث شده است تا سیاست خارجی ایالات متحده در دور جدید ریاست جمهوری ترامپ با یک چالش جدی روبرو شود: چگونه میتوان بدون تخریب توافقات احتمالی یا فضای تنشزدایی با چین، اهداف سیاسی در قبال ایران را پیش برد؟
تأثیرات بر ثبات اقتصادی منطقه
تهدید به یک «روز دی-دی اقتصادی» به معنای تلاش برای ایجاد یک ضربه سریع، گسترده و فلجکننده به زیرساختهای مالی ایران است. با این حال، در دنیای به هم پیوسته امروز، چنین اقدامی میتواند منجر به نوسانات شدید در بازار انرژی و ایجاد ناپایداری در زنجیره تأمین جهانی شود، که در نهایت به ضرر اقتصادهای بزرگ از جمله خود ایالات متحده و متحدانش در اروپا باشد.
در نهایت، این تقابل نشان میدهد که پرونده ایران دیگر تنها یک موضوع دوجانبه یا منطقهای نیست، بلکه به یکی از محورهای اصلی رقابت قدرت بین واشینگتن و پکن تبدیل شده است. موفقیت یا شکست استراتژی ترامپ در این مسیر، بستگی به این دارد که آیا او میتواند تعادلی میان فشار بر ایران و حفظ رابطه با چین برقرار کند یا خیر.