به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، بخش عمده درگیری‌های زمینی در استان تعز و مناطق ساحلی غرب یمن جریان دارد. جبهه‌های مأرب و جوف نیز از دیگر کانون‌های اصلی نبرد هستند. هم‌زمان، دامنه حملات هوایی به مناطق مختلف کشور گسترش یافته و به گفته منابع رسانه‌ای، ۱۹ استان از مجموع ۲۲ استان یمن را دربر گرفته است.
طاهر العقیلی، وزیر دفاع دولت مورد حمایت ریاض، دو روز پس از آغاز عملیات اعلام کرده بود که این طرح شش مرحله دارد و نیروهای تحت امر او در آستانه پایان مرحله نخست هستند.
عملیاتی در پی تغییر موازنه میدانی
عملیات «فجر یمن» پنجم اکتبر، پس از چند ماه تشدید درگیری‌ها آغاز شد. انصارالله از اواخر ژوئن حملات خود را علیه نیروهای دولت مورد حمایت ریاض و مواضع عربستان افزایش داده بود و پایان دادن به محاصره و تکمیل روند تسلط بر کشور را از اهداف خود اعلام می‌کرد.
در دهم سپتامبر، انصارالله در ادامه پیشروی‌های خود، مناطق مهمی از ساحل غربی را به کنترل درآورد؛ از جمله شهرهای حیس و خوخه در استان حدیده و مناطق موزع، وازعیه، مخا و ذوباب. این پیشروی‌ها تا نزدیکی باب‌المندب، یکی از گذرگاه‌های مهم دریایی منطقه، و شماری از جزایر، از جمله میون، ادامه یافت.
هم‌زمان با آغاز عملیات «فجر یمن»، گزارش‌هایی نیز از پیشروی انصارالله در منطقه تربه و چندین منطقه دیگر در استان تعز، از جمله شماتین، سامع، معافر، مواسط و جبل حبشی منتشر شد.
درگیری‌ها در غرب یمن؛ ادعاهای متناقض درباره پیشروی‌ها
در نخستین روز عملیات، نیروهای دولت مورد حمایت ریاض مدعی شدند با پشتیبانی هوایی ائتلاف، انصارالله را از باب‌المندب، فرودگاه ذوباب، اردوگاه العمری و شهر مخا عقب رانده‌اند. انصارالله این ادعا را رد کرد و گفت تلاش نیروهای مقابل برای پیشروی در این منطقه راهبردی ناکام مانده است.
روز ششم اکتبر نیز عملیات دیگری برای پیشروی در بخش وازعیه استان تعز آغاز شد. نیروهای مورد حمایت ریاض اعلام کردند ارتفاعات راهبردی مشرف بر منطقه منصوره را تصرف کرده‌اند، اما انصارالله از دفع این حمله خبر داد.
در همین حال، درگیری‌ها در مناطق روستایی تعز ادامه یافت و فشار نظامی بر شهر تعز افزایش پیدا کرد. طبق گزارش، انصارالله در تلاش است کنترل این شهر را به دست بگیرد و نیروهای مقابل نیز برای جلوگیری از پیشروی آن مقاومت می‌کنند.
در جبهه کهبوب، واقع در ارتفاعات میان استان‌های لحج و تعز، نیروهای مورد حمایت ریاض بارها از دفع حملات انصارالله خبر داده‌اند. اهمیت این منطقه به موقعیت آن در نزدیکی باب‌المندب بازمی‌گردد.
مأرب و جوف؛ دو جبهه مهم نبرد
در استان مأرب، نیروهای دولت مورد حمایت ریاض از تصرف چند موضع در جبهه جنوبی و ادامه پیشروی به‌سمت اردوگاه راهبردی ام‌ریش خبر داده‌اند. آن‌ها همچنین مدعی شده‌اند چند موضع در منطقه سیله رغوان، در شمال‌غربی استان، به کنترلشان درآمده است.
این نیروها ششم اکتبر نیز اعلام کردند چند ارتفاع و موضع مهم، از جمله رشته‌کوه‌های ثمد، القایمه و المقیلات، را در جبهه جنوبی تصرف کرده‌اند.
در استان جوف، در شمال یمن، نبردها در مناطق شرقی ادامه دارد و نیروهای مورد حمایت ریاض می‌کوشند به‌سمت شهر الحزم، مرکز استان، پیشروی کنند. انصارالله هفتم اکتبر اعلام کرد این نیروها را در پیشروی به‌سمت مواضع خود ناکام گذاشته است.
مأرب و جوف به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباط با صنعا اهمیت راهبردی دارند. صنعا از سپتامبر ۲۰۱۴ در کنترل انصارالله است و بازپس‌گیری آن از اهداف اصلی دولت مورد حمایت ریاض به شمار می‌رود.
حملات هوایی گسترده و آمارهای اعلام‌شده
یکی از ویژگی‌های عملیات «فجر یمن»، افزایش حملات هوایی و آتش توپخانه علیه مواضع انصارالله بوده است. این حملات علاوه بر خطوط تماس، مناطقی در عمق مناطق تحت کنترل این جنبش، از جمله صنعا، را نیز هدف قرار داده‌اند.
نیروهای دولت مورد حمایت ریاض و ائتلاف سعودی می‌گویند حملات آن‌ها مراکز فرماندهی، انبارهای تسلیحاتی، سکوهای پرتاب موشک، مواضع دفاعی، تجهیزات نظامی و مسیرهای تدارکاتی انصارالله را هدف گرفته است.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی ماجد النزیلی، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، نیروهای مورد حمایت ریاض از پنجم اکتبر تا شامگاه جمعه گذشته مدعی انجام ۲۵ هزار و ۸۲۱ حمله با استفاده از هواپیماهای جنگی، پهپادها، توپخانه و سامانه‌های راکتی شده‌اند.
این نیروها همچنین مدعی شده‌اند بیش از ۱۶ هزار نفر از نیروهای انصارالله را کشته و نزدیک به چهار هزار دستگاه و تجهیزات نظامی را منهدم یا از کار انداخته‌اند. این آمارها از سوی طرف اعلام‌کننده منتشر شده و مستقلا تأیید نشده‌اند.
ائتلاف سعودی نیز از حملات در جبهه‌های مختلف و عملیات در دریای سرخ با هدف مقابله با آنچه قاچاق تسلیحات می‌خواند، خبر داده است.
در مقابل، یحیی سریع، سخنگوی نظامی انصارالله، در آخرین آمار اعلام‌شده، عربستان را به انجام ۳۰۲۴ حمله هوایی و موشکی از ۱۳ ژوئیه گذشته تاکنون متهم کرده است.
آیا عملیات به اهداف خود نزدیک شده است؟
ارزیابی‌ها درباره نتایج عملیات یکسان نیست. برخی ناظران معتقدند نیروهای دولت مورد حمایت ریاض تاکنون بیشتر بر دفع حملات انصارالله، جلوگیری از پیشروی‌های بیشتر آن و فرسایش توان انسانی و نظامی‌اش تمرکز داشته‌اند؛ در حالی که پیشروی‌های زمینی گسترده‌ای گزارش نشده است.
گروهی دیگر نیز می‌گویند این نیروها برای تغییر جدی وضعیت میدانی با دشواری روبه‌رو هستند؛ به‌ویژه آنکه انصارالله پیش از آغاز عملیات، حملات خود را افزایش داده بود.
برخی تحلیلگران، تحولات جبهه‌های یمن را با وضعیت منطقه و تنش‌های میان آمریکا و ایران مرتبط می‌دانند و معتقدند تغییر شرایط منطقه‌ای یا افزایش حمایت‌های خارجی می‌تواند بر روند عملیات تأثیر بگذارد.
علی الذهب، پژوهشگر مسائل نظامی و راهبردی، معتقد است عملیات «فجر یمن» تاکنون به دستاوردی در سطح راهبردی نرسیده که با هدف اعلام‌شده آن، یعنی پیشروی به‌سوی صنعا و بازپس‌گیری نهادهای دولتی، تناسب داشته باشد.
او تحولات میدانی را به پیشروی‌هایی محدود در ساحل غربی، به‌ویژه منطقه ذوباب، و ادامه درگیری‌های فرسایشی در این منطقه، لحج و اطراف تعز محدود دانست.
به گفته الذهب، پیشروی انصارالله در بخش‌هایی از استان تعز پس از آغاز عملیات نیز ادامه داشته است. او بر این باور است که نیروهای دولت مورد حمایت ریاض و ائتلاف سعودی، با توجه به دشواری دستیابی به پیروزی قاطع در شرایط کنونی، راهبرد فرسایش توان انصارالله را در پیش گرفته‌اند؛ شاید به این امید که در ادامه، شرایط برای تغییر موازنه فراهم شود.
این کارشناس به الجزیره گفت حملات هوایی گسترده ممکن است توان نظامی انصارالله را تضعیف کند، اما میزان تأثیر آن‌ها روشن نیست؛ به‌ویژه آنکه این جنبش همچنان حملاتی را علیه عربستان و مناطق تحت کنترل نیروهای مقابل انجام می‌دهد.
الذهب در شرایط فعلی، احتمال تغییر اساسی در روند عملیات را بعید دانست، اما گفت وقوع تحولی شدید در منطقه خلیج فارس می‌تواند مسیر درگیری‌ها در یمن را تغییر دهد. به گفته او، چنین تحولی ممکن است به اقدام انصارالله در ساحل غربی یا واکنش پیش‌دستانه نیروهای دولت مورد حمایت ریاض و ائتلاف سعودی منجر شود.
روایت متفاوت از نتایج عملیات؛ ادعای تضعیف توان انصارالله
محمد الکمیم، تحلیلگر نظامی یمنی، ارزیابی متفاوتی دارد. او معتقد است مرحله نخست عملیات هنوز پایان نیافته، اما تاکنون به گفته وی، خسارات قابل‌توجهی به توان نظامی انصارالله وارد کرده است.
الکمیم انهدام انبارهای موشکی و سکوهای پرتاب، یا کشته و زخمی شدن شماری از فرماندهان ارشد و فرسایش توان نظامی این جنبش را از نتایج عملیات برشمرد. او همچنین مدعی شد انصارالله برای تأمین نیروی انسانی با دشواری روبه‌رو شده است.
این تحلیلگر گفت انصارالله در جریان تشدید درگیری‌ها به دنبال تسلط کامل بر باب‌المندب بوده، اما نیروهای دولت مورد حمایت ریاض توانسته‌اند مانع تحقق این هدف شوند. او همچنین مدعی شد تلاش انصارالله برای تسلط بر شهر تعز تاکنون به نتیجه نرسیده است.
الکمیم تأکید کرد نیروهای مورد حمایت ریاض همچنان توان نظامی خود را در بسیاری از جبهه‌ها حفظ کرده‌اند و می‌توانند در مراحل بعدی عملیات نیز به نبرد ادامه دهند.
او با اشاره به اینکه عملیات «فجر یمن» هنوز در ابتدای راه است، پیش‌بینی کرد مرحله نخست آن عمدتا بر حملات هوایی متکی باشد و مراحل بعدی در روزهای آینده دنبال شود. این تحلیلگر احتمال داد درگیری‌ها به‌جای حرکت به‌سمت آتش‌بس، به‌سوی راه‌حل نظامی پیش برود.